Bulunma Durumu Gerektiren Fiiller Situativergänzung

Subjekt        +   Prädikat    +  Dativ

   Özne         +     Yüklem      + İsmin -e Hali

Wer/was      +      Verb       +     Wem

İsmin -e halini gerektiren fiillere Dativergänzung denir. İsme sorulan kime, neye "Wem,was" sorusu sorulabilen fiiller ismin -e halini gerektirir.

SubjektPrädikatDativFragewortVerbDativDativergänzung
Das Kindähneltder MutterWemähneltdas Kind?der Mutter
Der Romangehörtdem MädchenWemgehörtder Roman?dem Mädchen
Der Pullovergefälltdem VetterWemgefälltder Pullover?dem Vetter
Die Krankenschwesternhelfenden ÄrztenWemhelfendie Krankenschwestern?den Ärzten

Artikeli der ya da das  ise "demdie ise "derçoğul ise "den" haline dönüşür ismin üzerinde -n eki yok ise -n eki alır. İsmin çoğul  halinde "-n, s" var ise çoğul Dativ'de isim  -n eki tekrar almaz.

das Mädchen (Tekil) die Mädchen (çoğul) Dativ Plural = den Mädchen (n)  (ismin çoğul halinde "-n" eki var ikinci bir -n gerek yoktur.) 

das Auto (Tekil) die Autos (çoğul) Dativ Plural= den Autos (n)  

Sözcüğün Artikeli

der ya da ise dem / dem

die ise; der

Çoğul Plural çoğul ise;  den olumluda isimin çoğul halinde -n yok ise -n eklenir Büchern

Sie ähnelt dem Vater. (der) O babaya benziyor.

Er begegnet dem Schulfreund (der) O okul arkadaşıyla karşılaştı.

Wir danken herzlich dem Kollegen für seine Hilfe. (der) Daveti için iş arkadaşımıza teşekkür ederiz.

Ich weiß nicht, was ich dem Richter auf seinen Vorwurf erwidern sollte.

Der Sauger Sauger gehört dem Kind (dem) Emzik çocuğa ait.

Der Bruder steht dem Mäddchen bei. (dem) Erkek Kardeş kıza destek oluyor.

Der Radfahrer ist dem Auto ausgewischen. (dem) Bisiklet sürücüsü arabadan kaçtı kurtuldu.

Der Polizist befehlt der Frau. (die) Polis kadına emir veriyor.  

Der Name fällt der Kollegin nicht ein. (die) İsim kadının aklına gelmiyor.

Die Familie fehlt der Tochter. (die) Kızda ailesinin eksikliği var./ailesi eksik 

Der Lehrer anwortet den Schülern. (die) Öğretmen öğrencilere cevap veriyor.

Der Staatpräsident entgegnete den Journalisten. (die) Devlet başkanı gazetecilere karşı yanıt verdi.

Der Filhat den Kiritikern. (die) Öğretmen öğrencilere cevap veriyor.

Diğer dativ halde sıklıkla kullanılan fiiller; 

gefallen-gehören-helfen-schmecken-glauben-antworten-gratulieren-verzeihen-folgen-vertrauen-sich nähern-nützen-raten-schaden-gehorchen-gelingen-genügen-missfallen-misslingen-erwidern-widersprechen-zuhören-zureden-zusehen-zustimmen-zuwenden

Değişken Edatlar Wechselpräpositionen

Bu edatlar ismin hem i halini "Akkusativ" hem de -e halini "Dativ" gerektiren edatlardır. Yönelme bildiriyor ise "nach ve zu" edatı hariç ismin -i halinde Akkusativ; bulunma bildiriyor ise ismin "-e halinde Dativ kullanılır. İsmin iki halini de gerektiren edatlar şunlardır;

Wechselpräpositionen (Akkusativ oder Dativ
antemas yanındaüberüstüne,üstünde temas yok,
aufüstüne, üstünde unteraltına,altında 
hinterarkasına,arkasındavorönüne,önünde 
iniçine,içindezwischenarasına,arasında
nebenyanına,yanında 

Bu edatların yönelme mi yoksa bulunma bildirdiklerini bağlı bulundukları kullanılan fiiller belirler ve bu fiillerden hangi halde kullanıldığı anlaşılması mümkündür. Yönelme bildiriyor ismin -i halinde "Akkusativ", kullanılır, nereye sorusunun "wohin"  cevabıdır ve bir hareket vardır; bulunma bildiriyorsa ismin -e halinde "Dativ"  kullanılır, nerede sorusunun "wo" cevabıdır ve bir durum durağanlık bildirir. . 

Dativ (Bulunma -de,-da hali) 
 Die Blummentöpfe stehen am Fenster 
Das Buch liegt auf dem Tisch
Er sitzt hinter einem Freund
Wir sind in der Schule
Der Bräutigam steht neben der Braut
Das Bild hängt über dem Sofa
Der Eimer steht unter dem Wasserhahn
Das Kind sitzt  vor dem Fernseher
Das Gestell steht zwischen dem Sofa und dem Sessel 

 Uyarı ismin -e,-a halinde  "Dativ" kullanılıp yönelme bildiren iki istisnai edat vardır. "nach,zu"

Ich fahre zur Tankstelle.
Ihr fliegt nach Russland 

İsmin hem yönelme hem bulunma halinde kullanabilindiğinden bu edatlara değişken edat "Wechselpräpositionen" denir. İsmin yönelme halinde kullanıldığında Akkusativ bulunma halinde kullanıldığında ise Dativ kullanılır.

Yukarıdaki resimde görüldüğü üzere maymunun kutu ile temasının olup olmamasına göre değişmektedir. Yüzey temas ilişkisi unutmayalım.

 

Dativ Bulunma Hali

Buluma durumunda sabitlik statiklik vardır hareket yoktur. Bu filllerde bulunma halinde kullanılacağının ip ucu verir.Bu fiiler hängen stehen liegen sitzen sein  Yönelme durumu bu edatlarla birlikte kullanıldığında ismin -e hali olan Dativ halde kullanılır. Yükleme (fiile) sorulan Wo nerede sorusunun cevabını verir. Bulunma halinde Artikeli der ya da olan sözcüklerin artikeli değişime uğgrar ve dem'e dönüşür. Die  der ve çoğul den dönüşür. İsmin yönelme halinde nesnesi  bulunma durumunda çoğunlukla öznesi olur. 

Präposition
Edat
Artikel
Tanımlayıcı
Dativ
Bulunma
auf 
in
an/Wo
über
neben
*demin dem Schrankauf dem Sesselan dem Hackenüber dem Tisch
derin der Bibliothekauf der Kommodean der Wandüber der Tafel
demin dem Beckenauf dem Bettan dem Fensterüber demRegal
Plural denin den Schränkenauf den Bettenan den Wändenüber den Tische

Sözcüğün Artikeli der  ya da das ise dem' dem'
die ise der

Çoğul Plural ise den ismin çoğul hali die kullanılır.

Örnek cümlelerde isimlerin artikeli parantez içinde artikeldeki değim de renklendirilmiştir. Yukarıdaki resimdeki bütün edatlarda bu kural geçerlidir

IN:kapalı ortamlar için kullanılır içide.

Das Papier in dem Mülleimer (der) (Kağıt çöp kutusunda/içinde)

Ich bin im Supermarkt. (der) (O süpermakte)

Die Klamotten hängen  im Kleiderschrank. (der) Wo hängt die Kalmotten.) im Schrank

Die Schüler warten im  Musikraum (der) (öğrenciler müsik odasında)

Wir sind im Tiergarten (der) (Biz hayvanat bahçesindeyiz)

Ich bin im Museum (das) (Ben müzedeyim)

Wir schauen im Theater eine Komödie zu (das) (Biz tiyatroda komedi izliyoruz)

Einen wundershönen Film läuft im Kino (das)  Wohin geht ihr? (Nereye gidiyorsunuz) ins Kino (sinemaya)

Ich treibe im Sudio (das)  (Ben stütyoda antreman yapıyorum)

Der Lehrer macht einen Expriment im Labor (das) (Öğretmen labotuvarda deney yapıyor)

Wir shoppen im Geschäft (das) (Biz dükkalarda aliş veriş yapıyoruz)

Wir warten im Warterzimmer (das) (Biz bekleme odasında bekliyoruz)

Der Mann steigt schnell ins Auto. (das) (Adam orobile hızlı biniyor.)

in dem ya da kısalması olan im kullanılabilir.

Die Shüler lernen in der Schule. (die) (Öğrenciler sınıfta öğreniyorlar)

Die Schüler üben in der Bibliothek (die) (Öğrenciler kütüphanede alıştırma yapıyor)

Wir tanzen heute Abend in der Disco. (die) (Biz bu akşam diskoda dans ediyoruz)

Die Eltern sind in der Klasse.(die) (Ebeveynler sınıftalar)

Die Klamotten hängen in den Kleiderschränken. (die) (Elbiseler dolaplarda asılı)

AUF:acık alanlarda ve üstünde

Das Kind sitzt auf dem Sessel. (der) (Çocuk koltuğun üstünde oturuyor)

Die Bücher liegt auf demTisch. (der) (Kitaplar masada yatık duruyor)

Du sitzt auf dem Stuhl. (der) (Sen sandalyede oturuyorsun)

Die Kinder sind auf dem Spielplatz (der) (Çocuklar oyun alanındalar)

Das Kissen liegt auf dem Bett.(das) (Yastık yatağın üstünde)

Wir sitzen auf dem Sofa  (das) (Biz koltukta üstünde oturuyoruz)

Sie sind in diesem Sommer auf der Insel Karibik.(die) (Siz bu yaz Karibik adalasındasınız) 

Die Lampe steht  auf der Kommode.(die) (Lamba komidinin üzerinde)

Die Kissen liegen auf den Betten. (Plural) (Yastılar yatakların üstünde)

UBER:üstünde üzerinde temas

Die Lampe hängt über den Teppich.(der) (Lamba masanın üzerinde asılı) 

Das Bild hängt über den Sessel.(der) (Resim koltuğund üzerinde asılı) 

Die Nationalhymne hängt über der Tafel.(die) (İstiklal Marşı yazı tahtasının üzerinde)

Atatürks Gemälde hängt über dem Nationallied.(das) (Atatürk'ün Portresi İstiklal marşının üzerinde asılı)

Die Wolke sind über dem Haus.(das) (Bulutlar İstiklal marşının üzerinde )

Neben:yanında

Der Stuhl liegt neben den Sessel. (der) (Sandalye masanın yanında) 

Die Spülmaschine steht  neben dem Kühlschrank (der) (Bulaşık makinesi buz dolabının yanında) 

Die Kommede steht neben dem Bett. (das) (Komidin yatağın yanında)

Die Gardrobe steht neben dem Bücherregal. (das) (Gardrop kitaplığın yanında)

Ihre Plakate hängen neben der Tür. (die) (Afiş kapının yanında asılı)

Das Gasherd steht neben der Waschmaschine.(die) (Afiş kapının yanında asılı)

AN:yanında temas

Er sitzt an dem Tisch.(der) (O masa oturuyor)

Sie ist an dem Computer.(der) (O bilgisayarda)

An dem Strand warten wir auf dich.(der) (Sahide seni bekliyoruz)

Sie sind an die Kase.(die) (O kasada)

Sie sitzt an der Theke.(die) (O tezgahta)

Der Merkzettel hängt an der Tafel.(die) (O önemli notlar tahtada asılı)

Die Pinnwand hängt an der Wand (die) (O pano duvarda asılı)

Wir bleiben für zwei Tage am Meer. (das) (İki günlüğüne denizdeyiz)

Die Kleider hängen an den Kleiderhacken. (Plural) (Ebiseler askıda asılı)

an das kısaltılabilir ans Meer.

VOR: önünde

Sie steht vor dem Spiegel kämt sich. (den) (O aynanın önünde)

Er sitzt vor dem Fernseher. (den) (O televizyonun önünde oturuyor)

Der Tisch steht vor das Regal. (das) (Masa rafın önünde)

Die Blumen stehen vor dem Fenster. (das) (Çiçekler pencerenin önünde)

Der Sohn stehnt vor der Tür. (die) (Erkek evlat kapının önünde)

Vor den Sofas liegen Teppiche (Plural) (Halılar koltukların önünde)

UNTER: altında

Der Teppich liegt unter dem Rundtisch. (den) (Halı yuvarlak masanın altında)

Die Katze sitzt unter dem Stuhl. (den) (Kedi yatağın altında)

Das Herd steht unter die Dunstabzugshaube. (die) (Ocak aspretörün altında),

Unter den Sofas liegen Teppiche (Plural) (Koltukların altında halılar)

HINTER: arkasında

Der Mann ist hinter dem Auto. (das) (Adam arabanın arkasında)

Das Mädchen sind hinter dem Zaun. (der) (Kız citlerin arkasında)

Das Kind sind hinter der Tür. (die) (Çocuk kapının arkasında)

Das Bäume stehen hinter den Häusern(Plural ) (Çocuk kapının arkasında)

ZWISCHEN: arasında.

Der Stuhl sind zwischen dem Sessel und dem Sofa. (der) (das) (Sandelye tekli koltuk ile çoklu koltuk arasında)

Die Stühle sind zwischen den Tischen. (Plural) (Sandelyeler tekli masalarında arasında)

Die Notiz liegt zwischen den Blättern. (Plural) (Not tekli sayfaların arasında)

Uyarı: Çoğul kullanımda ismin çoğul halinde -n yok ise ismin çoğul haline -n eklenir.

Akkusativ Yönelme ve Dativ Bulunma

Şimdi bulunma ve yönelme hallerini örneklerle ne gibi farklılar var hangi fiiller ismin hangi halinde kullanılıyor.

Dativ Bulumma Wo
liegen stehen sitzen sein bleiben
Das Papier ist in dem Mülleimer. 
Die Stehlampe steht  auf der Kommode
Die Atatürkgemälde hängt über dem Nationallied.
Die Kommede steht neben dem Bett.
Er sitzt vor dem Fernseher.
Die Katze sitzt unter dem Stuhl. 
Das Kind sind hinter der Tür.
Die Notiz liegt zwischen den Blättern

Bunların dışında stechen-stecken-verstecken fiillerine de bakınız.

Bir cevap yazın