# Dünyanın Günlük ve Yıllık Hareketi Anlatim

- Bağlantı: https://eegitimim.com/dunyanin-gunluk-ve-yillik-hareketi-anlatim/
- Yayımlanma: 2026-06-10T08:31:31+03:00
- Yazar: admin

| **DÜNYA’NIN HAREKETLERİ** 
Dünya’nın coğrafi olaylar ve canlılar üzerinde etkili olan başlıca iki hareketi vardır: **1. **Dünya’nın günlük hareketi (Kendi ekseni etrafındaki hareketi) **2. **Dünya’nın yıllık hareketi (Güneş etrafındaki hareketi ya da yörünge hareketi)   **1. Dünya’nın Günlük (Eksen) Hareketi** Dünya, kuzey ve güney kutup noktalarından geçtiğivarsayılan yer ekseni etrafında **batıdan doğuya **doğru döner. Dünya’nın bir tam dönüşü **24 saat **sürer.Bu süreye bir gün adı verilir.   Dünya’nın ekseni etrafındaki dönüşüne bağlı olarak ikitürlü hız ortaya çıkar. Dünya’nın günlük hareketi esnasındabirim zamanda aldığı yola **çizgisel (dönüş) hız **denir. Çizgiselhız Ekvator’dan kutuplara doğru azalır. Dünya’nın günlükhareketi esnasında birim zamanda oluşturduğu açıyada **açısal hız **denir. Dünya 24 saatte 360° döndüğündenüzerindeki tüm noktaların açısal hızları eşittir.   Dünya günlük hareketini **batıdan doğuya **doğru yapar. Bu yönlü hareketin sonuçları şunlardır: • Doğuda yerel saat ileride, batıda ise geridedir. • Güneş doğuda erken doğar, erken batar; batıda ise geç doğar, geç batar. • Sürekli rüzgârlar Kuzey Yarım Küre’de sağa, Güney Yarım Küre’de ise sola sapar. **Dünya’nın günlük hareketinin sonuçları** • Gece-gündüz birbirini izler. • Günlük sıcaklık farkları oluşur. Bunun sonucunda mekanik çözülme (fiziksel parçalanma) vegünlük basınç farkları meydana gelir. Günlük basınçfarklarına bağlı olarak da meltem rüzgârları oluşur. • Gün içinde Güneş ışınlarının geliş açısına göre cisimlerin gölge boyu değişir. • Doğudaki yerler Güneş’i batıdaki yerlerden önce görür. Bunun sonucunda yerel saat farkları oluşur. • Merkezkaç kuvveti oluşur. Buna bağlı olarak da  sürekli rüzgârların ve okyanus akıntılarının yönlerinde sapmalar görülür. Ayrıca okyanuslarda halkalar oluşur. • 30° kuzey ve güney enlemlerinde dinamik yüksekbasınç, 60° kuzey ve güney enlemlerinde isedinamik alçak basınç alanları oluşur. • Yön kavramı oluşur.   **2. Dünya’nın Yıllık (Yörünge) Hareketi** Dünya, Güneş çevresindeki hareketini **elips **şeklinde bir yörüngede **365 gün 6 saatte **tamamlar. Bu harekete**takvim yılı **veya **güneş yılı **denir. Yörüngenin bulunduğu düzleme de **ekliptik**veya **yörünge düzlemi **denir. **Yörüngenin elips şeklinde olmasının sonuçları** • Dünya, 3 Ocak’ta (günberi veya perihel) Güneş’e en yakın konumda; 4 Temmuz’da da (günöte veya aphel) en uzak konumdadır. -Bu durum, Dünya ile Güneş arasındaki çekim kuvvetini etkiler. • Dünya’nın yörüngesindeki hızı değişir. -Hız, 3 Ocak’a yakın  tarihlerde artarken 4 Temmuz’a yakın tarihlerde ise azalır. • Şubat ayı 28 gün sürer. • Eylül ekinoksu 2 gün gecikmeyle 23 Eylül’de gerçekleşir. • Yarım kürelerde mevsim süreleri farklı olur (Kuzey Yarım Küre’de yaz  mevsimi daha uzun yaşanır).   **NOT:**Dünya’nın Güneş’e belli tarihlerde yakınlaşıp uzaklaşması sıcaklıkları belirgin olarak etkilemez. Mevsimliksıcaklık farkını etkileyen temel faktör Güneş ışınlarının yere düşme açısıdır.                **Dünya’nın yıllık hareketi ve eksen eğikliğinin sonuçları** • Güneş ışınlarının bir noktaya düşme açısı yıl içinde değişir. • Sıcaklık değerleri yıl içinde değişir. • Cisimlerin gölge boyları yıl içinde değişir. • Aydınlanma çemberi yıl içinde kutup daireleri ile kutup noktaları arasında yer değiştirir. • Matematiksel (meteorolojik) mevsimler oluşur. • Aynı anda farklı yarım kürelerde farklı mevsimler yaşanır. • Yıl boyunca öğle vakti Güneş’in ufuk düzlemi üzerindeki yükseltisi değişir. • Güneşin doğuş ve batış saati ile doğduğu ve battığı yer yıl içinde değişir. • Muson rüzgârları oluşur. • Gece-gündüz süreleri yıl içinde değişir. • Güneş ışınlarının atmosferdeki tutulma oranı yıl içinde değişir. • Matematik iklim kuşakları oluşur.   **NOT:**Dünya’nın yarısının aydınlık iken diğer yarısının karanlık olması **Dünya’nın şeklinin**, gece-gündüzün birbiriniizlemesi **Dünya’nın günlük hareketinin**, gece-gündüz sürelerinin yıl içinde değişmesi de **yıllık hareketin ve ekseneğikliğinin** bir sonucudur.   |