# Düşünme Biçimleri Kavram Öğretimi Anlatım - Bağlantı: https://eegitimim.com/dusunme-bicimleri-kavram-ogretimi-anlatim/ - Yayımlanma: 2026-06-10T08:23:25+03:00 - Yazar: admin **DÜŞÜNME BİÇİMLERİ** ## **Yaratıcı Düşünme:**  Yeni veya özgün(orijinal) bir ürün ortaya çıkarma sürecidir.  Yaratıcı düşünmeyi sınıf ortamında geliştirmek için öğrencilerin kendilerini rahat ve özgürhissetmeleri gerekmektedir. Ayrıcı uygun strateji, yöntem ve teknikler kullanılmalıdır. Birey özellikleri: Kendine güvenen, risk alabilen, esnek, geniş görüşlü, merak duygusu gelişmiş, bağımsız düşünen. **Eleştirel Düşünme:** ** Bilgi üretme, sonuçlara ulaşma ve değerlendirme etkinliklerini kapsar. Bilgi ve gözleme dayalı olarak oluşturulan bir ölçüte göre yargılama, ölçüt kullanarak değerlendirmeve karar verme eleştirel düşünmenin temelini oluşturur. Olayları, olguları ve bilgileri olduğu gibi kabul etmeme ve farklı açılardan incelemektir. Birey özellikleri: Sorgulayan, inceleyen, detaycı, analitik düşünebilen, analiz, sentez vedeğerlendirme yapabilen, objektif ve demokratik tutuma sahip. ## **Yansıtıcı Düşünme:** ** Eski öğrenmelerin yeni durumlarda kullanılabilmesi sağlayan etkin, tutarlı ve dikkatli bir düşünmebiçimidir. Bireyin özelliklerinin farkında olması, yeterliliklerini bilmesi ve bunları ifade edebilmesidir. Birey özellikleri: Açık fikirli, kendini tanıyan, kendini ifade edebilen, karar veren ve sorumluluk alan,değişime ve eleştiriye açık, kendini sorgulayan, öğrendiklerini yaşama aktaran ve esnek.Üstbilişsel (Metabilişsel) Düşünme: Bireyin kendi düşünme süreçlerinin, öğrenme biçimlerinin ve kendi öğrenme düzeyinin farkındaolması ve bunlar üzerine değerlendirme yapmasıdır. Birey özellikleri: Özdüzenleme ve özdenetim becerilerine sahip, kendini sorgulayan ve eleştiriyeaçık, plan yapma becerisi gelişmiş. ## **Analitik Düşünme:** ** Bireyin karşılaştığı problemleri, durumları veya bilgileri düzenli parçalara ayırarak üzerinedüşünmesidir. Birey özellikleri: Pratik zeka, analiz yapabilme, planlama becerisi, sınıflamEmpatik Düşünme: Bireyin kendisini başka birinin yerine koyup, onun gibi hissedebilmesi ve düşünebilmesidir. Birey özellikleri: Çevresinde olup bitenleri iyi yorumlar, başkalarının problemlerini iyi anlayabilirler,başkaları tarafından kolay kabul gören.Lateral Düşünme(Yanal-Etraflı Düşünme): Edward De Bono tarafından ortaya atılmıştır. Yanal düşünme, doğrusal düşünmeden farklı olarak adım adım ilerleyen bir süreç değilkeşfedilmemiş sularda yepyeni adımlarla ilerlemektir. Yanal düşünme problemlere farklı açılardan bakmayı savunan bir düşünme becerisidir. Yakınsak ve Iraksak Düşünme: Yakınsak düşünme; sıradan, hemen akla gelen, en yakın olasılık üzerinde durulan düşünme biçiminiifade eder. Yakın olasılık hemen herkesin düşünebileceği bir durumdur. Yakınsak düşünmede tek birdoğru ve tek bir çözüm yolu vardır. Iraksak düşünme mevcut bilgileri de kullanarak farklı sonuçlar üretme sürecidir. Iraksak düşünmedetek bir çözüm yolu hatta tek bir doğru sonuç da yoktur. Yaratıcılık ile doğrudan ilişkilidir. ## KAVRAM ÖĞRETİMİ Kavram: Benzer nesneleri, insanları, olayları, fikirleri ve süreçleri gruplamada kullanılan bir kategoridir. KAVRAM HARİTALARI: Novak tarafından ileri sürülmüştür. Öğrenilecek kavramların ve kavramlar arası ilişkilerin görselleştirildiği bir şemadır. Kavramları görselleştirme, ilişkilendirme, somutlaştırma, sınıflandırma ve en önemlisi anlamlı halegetirme işlevleri vardır. Kavram haritaları öğretilecek yeni ünitenin kapsamının tanıtımında, öğrencilerin hazırbulunuşlukdüzeylerini belirlemede, kavramsal yanılgıları ortaya çıkarmada ve gidermede etkin olarak kullanılır. Kavram haritaları bir içeriğin öğretiminde, özetlenmesinde ve ayrıca öğrenmelerindeğerlendirilmesinde zaman zaman kullanılmaktadır. Dersin her aşamasından farklı amaçlarla kullKAVRAM AĞLARI: Merkezdeki kavram ile diğer kavramları ilişkilendirir. Kavram ağları bir ana kavramın olduğudurumda yeterliyken birden çok ana kavramın olduğu durumlarda kavram haritaları kullanılır.ZİHİN HARİTALARI: Zihin haritası, ana fikirlerin yazılması ve bu ana fikirle ilgili olan fikirlerin ve yeni düşüncelerin bu anafikir etrafında düzenlenmesidir. Kavram haritalarına göre daha öznel yapıdadırlar ve bireyin zihninde oluşan şekilde yapılandırılır. Kavram haritaları, kavramları ve kavramlar arasındaki ilişkileri görselleştirirken; zihin haritalarıbunlara ek olarak fikir ve düşüncelerin ilişkilendirilerek görselleştirilmesi sağlar. Yaratıcı biçimde not almayı, notları daha kolay hatırlamayı sağlar ve anlamlı öğrenmeyigerçekleştirir. Kavramsal gelişimi takip etmek, kavram yanılgılarını tespit etmek, ön öğrenmelerle yeniöğrenmelerin nasıl ilişkilendirildiğini görmek, yanlış öğrenmeleri saptamak için de kullanılır( ösym2011 sts sınavında buradan soru sordu).BİLGİ HARİTALARI: Bilgi haritaları bir metindeki önemli bilgilerin ve bu bilgiler arasındaki ilişkilerin şematik olarakgörselleştirilmesidir. Karmaşık görüşleri kavrama, özetleme ve sentezlemede öğrenciye yardımcı olur. Okuduğunu anlama becerisini geliştirir. Önemli bilginin önemsiz bilgiden ayrılmasında öğrenciye yardımcı olur. Bir metinden tam ve doğru anlam çıkarabilmek için ve bir metindeki temel kavramlar ve altkavramlar ile bunların ilişkilerini, özelliklerini ve örneklerini anlamlı olarak öğrenmek için kullanılır.VEE DİYAGRAMI: Govin tarafından ortaya atılmıştır. Kendi başına bir etkinlik olmayıp sınıf içi veya dışı bir etkinliğin daha iyi özümsenmesi veanlamlandırması için yardımcı bir araç gibi düşünülmüştür. Kavramsal kısım(teori, ilke, felsefe,kavram), odak soru ve yöntem kısmından(iddia, veriler, bilgiler, kayıtlar) oluşan 3 ana bölümüvardır. Anlamlı ve kalıcı öğrenmeyi sağlar. Öğrencileri araştırmaya sevk eder. Öğrencilerin öğrenmedüzeylerini ve kavram yanılgılarını belirlemeye yarKavramsal Karikatür: Kavramsal karikatürler, öğrencilerin sahip oldukları kavram yanılgılarının insan, hayvan vb. figürlerletartışıldığı karikatür çizimleridir. Karakterlerden birinin doğru diğerinin yanlış söylediği ve kimindoğruyu kimin yanlışı söylediğinin tartışıldığı bir etkinliktir. Kavram karikatürleri öğrencileri eğlendirerek bilgilerini sorgulatmayı amaçlamaktadır. Kavram karikatürleri; anlamlı öğrenmeyi sağlar, ilgi çekici ve eğlendiricidir, yaratıcılığı geliştirir,öğrencileri düşünmeye sevk eder, araştırmaya yönlendirir. Öğrencilerin kavram yanılgılarının ortaya çıkarılmasında ve giderilmesinde kullanılır.Teşhis Testleri: Öğrencilerdeki yanlış kavramaları tespit etmek için kullanılan tekniklerden biridir. Açık uçlu ve çoktan seçmeli sorular şeklinde uygulanabilir. Öğrencilerden sorulara verdikleri yanıtlarile açıklamaları arasındaki ilişkilerden hareketle teşhisler konmaya çalışılır. Tahmin – Gözlem – Açıklama: Tahmin: Bu aşamada birey çalışılan konu hakkında sebepleri ile birlikte belli tahminlerde bulunur. Gözlem: Birey bu aşamada gözlem yapar ve zihninde var olan çelişkili bilgiler ortaya çıkar. Açıklama: Birey tahminleri ile gözlemleri arasındaki çelişkileri bu aşamada açıklar. Birey çelişkilibilgileri doğru bilgiler ile değiştirir ya da düzeltir. Kavram yanılgılarını tespit eder; ancak kavram yanılgılarını düzeltemeye yönelik tam bir uygulamasıyoktur.Tekzip Metinleri: Öğrencilerin sahip oldukları kavram hataları ile uyuşmayan, onların tersi deliller içeren metinleri ileçalışmasıdır. Uyuşmazlığın çok fazla olmadığı üst düzey zihinsel süreçleri gerektirmeyen durumlarda etkilidir.Kavramsal Değişim Metinleri: Öğrencilerin var olan kavram yanılgılarını belirlemede ve gidermede kullanılan tekniklerden biridir. Öğrenciye konuyla ilgili sorular sorularak yanlış ve eksik öğrenmeleri ortaya çıkarılır. Daha sonra bueksiklikler paralelinde hazırlanmış metinler öğrencilere dağıtılır ve öğrencilerden bireysel ya da gruphalinde bu metinleri incelemeleri istenir. Tekzip metinlerinde doğrudan metin üzerinde çalışmaya başlanırken, kavramsal değişimmetinlerinde süreç soruyla başlar ve metinle devam eder.