# II. DÜNYA SAVAŞI (1939-45) - Bağlantı: https://eegitimim.com/ii-dunya-savasi-1939-45/ - Yayımlanma: 2026-05-07T08:37:57+03:00 - Yazar: admin 1. **Savaş Öncesindeki Gelişmeler** 2. **Japonya** Japonya, 1920’li ve 1930’lu yıllarda Uzak Doğu’nun en güçlü devleti oldu. Japonya, 1931’de **Mançury**a’yı işgal ederek Çin’e yöneldi. Asya’daki faaliyetlerinde serbest kalmak amacıyla, 1933’de **Milletler Cemiyetinden**; 1934’te **Washington Antlaşması**’ ndan çekildi. Aynı zamanda 1934’te, ‘**’Asya, Asyalılarındır**.’’ diyerek Batılıların Çin’le olan münasebetlerini kesmelerini istedi. Japonya’nın yayılmacı politikası, Uzak Doğu’da güçler dengesini bozdu. Bu bölgede çıkarları olan İngiltere ve ABD gibi devletler, önce Japonya’nın bu tutumuna tepkisiz kaldı. Ancak Japonya’nın 1937’ de Çin’e saldırması üzerine bu devletler Çin’e yardıma başladı. 1938’de **Japonya** doğu ve orta **Çin**’in topraklarını ele geçirdi. Batılıların doğu Asya’dan atılmasını öngören ‘**’Yeni Düzen**’’i ilan etti. Japonya’nın emperyalist tutumu nedeniyle Uzak Doğu, II. Dünya Savaşı’nın cephelerinden biri oldu. * **İtalya**             İtalya’nın uzun süreden beri gerçekleştirmek istediği sömürgecilik emelleri, Mussolini ile birlikte ‘**’Roma İmparatorluğunun yeniden kuruluşu**’’ adı ile milli bir ideal hale geldi. İtalya’nın bu dış politikası rahatsızlık kaynağı oldu. İlk problem Yugoslavya ile yaşandı. ‘**’Serbest Şehir’**’ olarak bağımsızlık statüsüne kavuşturulan **Fiume**, Mussolini’nin Yugoslavya’ya baskısı sonucunda 1924’te ** İtalya**’ya katıldı.             Milletlerarası bir komisyonda görevli İtalya temsilcisinin Yunanistan’da öldürülmesi üzerine İtalya, Yunanistan’a ait **Korfu Adası**’nı işgal etti.             1924 yılı sonunda İtalya, Arnavutluk’taki bir iç meseleyi fırsat bilerek ekonomik ve siyasi desteği ile **Arnavutluk**’u nüfuzu altına aldı. Ayrıca 1931’de Japonya’nın Mançurya’ya saldırması, Almanya’nın Versay şartlarından kurtulma girişimlerine İngiltere ve Fransa’nın tepkisiz kalması İtalya’yı **Habeşistan**’ ın işgali konusunda harekete geçirdi. İtalya’nın **1934**’te başlattığı Habeşistan saldırısı **1936’**da işgalle sonuçlandı. İtalya’nın **Habeşistan**’a saldırısı ile Almanya, **Locarno Antlaşması**’nı feshetti. Avrupa’daki mevcut durum bozuldu. * **Almanya** Hitler’le birlikte Alman dış politikası yeniden şekillendi. Bu politikanın ilk hedefi Versay Antlaşması’nın maddelerinden kurtulmaktı.  İkinci hedefi Almanya dışında ** Almanların yaşadıkları toprakları almak ve topraklarını sınır tanımadan genişletmekti**. 1 Mart 1935’te Versay Antlaşması’yla Fransa’ya bırakılan **Saar Bölgesi**, halk oylaması sonucunda Alman yönetimine geçti. Versay’ın getirdiği askeri kısıtlamalardan kurtulmak isteyen Almanya, gizlice silahlanmaya başlayarak **Ekim 1933**’te **Silahsızlanma Konferansı** ve **Milletler Cemiyetinden çekildi**. 1934’ten itibaren kara, deniz ve hava kuvvetlerini güçlendirme çalışmalarını başlattı. Modern silah, araç ve gereç yapımına önem vererek asker sayısını **300 bine** çıkardı. Daha sonrada askerliği zorunlu hale getirip asker sayısını **550 bine **çıkardı. Versay Barış Antlaşması’nı tamamen ortadan kaldırmaya kararlı olan Almanya, 7 Mart 1936’da, askerden arındırılan **Ren Bölgesi**’ne asker gönderdi. Fransa bu durumu kabul etmek zorunda kaldı. Almanya, **13 Mart 1938**’de de **Avusturya** ile birleştiğini ilan ederek burayı ilhak etti. Çekoslovakya’nın **Südetler** bölgesinde 3,5 milyon Alman yaşamaktaydı. Burayı ilhak etmek isteyen Hitler’in bu ülkedeki Nazilerin çıkardıkları karışıklıklardan yararlanmak istemesi, iki ülke ilişkilerini bir bunalıma dönüştürdü. Hitler, 28 Mayıs 1938’de** Çekoslovakya**’yı işgal etme kararı aldı. Ara buluculuk faaliyetlerinin sonuç vermemesi Avrupa’da genel bir savaş ihtimalini ortaya çıkardı. İngiltere’nin önerisi üzerine Almanya, Fransa, İtalya ve İngiltere arasında 29 Eylülde **Münih Konferansı** toplandı. Bu konferansta **Südet**, Almanya’ya verilirken Çekoslovakya toprakları İngiltere ve Fransa’nın garantisi altına alındı. Münih Konferansı’na davet edilmeyen ve Çekoslovakya ile ilgili kararlarda kendisine danışılmayan **SSCB**, Batılı devletlerden uzaklaşıp** Almanya**’ya yakınlaştı. Münih Konferansı’nın ardından 2 Ekimde Polonya, Çekoslovakya’nın **Teschen** Bölgesi’ni işgal etti. * **Savaş Yılı: 1939** Münih Konferansı’yla Çekoslovakya’dan **Südet** bölgesini alan Almanya, **15 Mart 1939**’da **Prag**’a girerek **Çekoslovakya**’yı işgal etti. Tamamı Almanlardan oluşmayan Çekoslovakya’nın işgaliyle, ‘’**Hayat Sahası’’ **politikası uygulamaya koyuldu. Hitler **Memel**’i de **Litvanya**’dan istedi ve imzalanan bir antlaşma ile **Memel** Alman yönetimine geçti. Almanya’nın işgallerinden cesaret alan **İtalya**, 7 Nisanda, 1926’dan beri nüfuzu altında **Arnavutluk**’u işgal etti. Bu işgal Almanya tarafından desteklenirken İngiltere ve Fransa tarafından sert tepkiyle karşılandı. Alman ve İtalyan ittifakı 22 Mayısta ‘**’Çelik Pakt**’’ ile pekiştirildi. Almanya’nın ticari bir anlaşmayla **Romanya**’yı da nüfuzu altına alması, İngiltere’nin yatıştırma politikasından vazgeçmesinde etkili oldu. Almaya, Versay’la serbest şehir statüsüne geçirilen **Danzig**’i **Polonya**’dan istedi. Bu istek kabul edilmeyince Almanya Polonya’yı işgal etmeye karar verdi. Ancak İtalya’nın 1942 yılı sonuna kadar savaşa girmeyeceğini bildirmesi üzerine Almaya **SSCB**’ye yaklaştı. 23 Ağustosta‘**’ SSCB – Almanya Saldırmazlık Paktı**’’ imzalandı. Almanya’nın 1 Eylülde **Polony** a’ya saldırması üzerine İngiltere ve Fransa 3 Eylülde Almanya’ya savaş açtı. II. Dünya Savaşı’nın başlamasından sonra **SSCB**’nin de katılmasıyla Polonya işgali hız kazandı. Daha sonra SSCB, **Estonya**, **Letonya** **ve Litvanya**’yı işgal etti. **Finlandiya** bütün çabalarına rağmen bazı sınır bölgelerini **SSCB**’ye vermek zorunda kaldı (**1940**). 1. **SAVAŞ YILLARI** 3 Eylül’de Almanya’ya karşı savaş ilan eden Fransa ve İngiltere, hemen savaşa girebilecek güçte değildi. Bu yüzden Mihver Devletler savaşın ilk üç yılı içerisinde müttefiklere karşı üstünlük sağladı. Savaş**, Avrupa**, **Pasifik** ve **Kuzey Afrika** olmak üzere üç cephede cereyan etti. 1. **Avrupa’da Savaş** İngiltere ve Fransa, Alman ekonomisini zayıflatarak savaşın süresini kısaltmak istedi. Bu iki devlet, İsveç’te Norveç yoluyla Almanya’ya gelen kömür cevherinin gelişini durdurmak için Norveç kıyılarını mayınladı. Bunun üzerine Fransa’ya saldırmayı planlayan Almanya, **Danimarka** ile **Norveç**’i ele geçirdi. 10 Mayıs 1940’ta **Hollanda**,** Belçika** kısa sürede ele geçirdi. Ardından Almanya **Fransa’nın kendileri için oluşturduğu savunma hattını (Maginot Hattı) aşarak Fransa’yı ele geçirdi. **22 Haziranda Almanya ile Fransa ateşkes kararı aldı. Yapılan anlaşma ile Fransa topraklarının büyük bir bölümünü işgal eden Almanya, kalan bölümde de kendi kontrolünde **Vichy**** hükümetini** kurdu. Ağustos sonlarında Hitler, İngiltere’ye karşı hava saldırısı başlattıysa da başarılı olamadı. Hitler, hava ve deniz kuvvetleri açısından üstün olan İngiltere’ye karşı başarı kazanmanın zor olduğunu anladı. Hayat sahası için gerekli zenginlikleri doğuda aramaya karar vererek **SSCB**’yi hedef seçti. Aynı zamanda SSCB’nin Alman hayat sahası içindeki Balkanlar ve Boğazlara doğru genişlemesi ve silahlanması, Almanya’nın çıkarlarına uygun değildi. Finlandiya’nın işgalinde SSCB ordusunun zorlanması Hitler’i saldırı için cesaretlendirdi. Almanya, SSCB işgalinden önce Balkanlara yönelerek Romanya ve Bulgaristan ile ittifak antlaşmaları yaptı. Kısa sürede **Yugoslavya** ve **Yunanistan**’ı ele geçirdi. Daha sonra 22 Haziran 1941’de SSCB’ye saldırarak ‘’**Barbarossa**’’ harekâtını başlattı. Bu harekâtla 6 ay içinde SSCB’yi teslim almak isteyen Almanya, iklim şartlarından dolayı hedefine ulaşamadı. Buna karşılık iklime alışık Ruslar, Alman hatlarının en ileri uzantılarını durdurarak sınırlı da olsa onları geriletti. Almanya, 1942 ilkbaharında ikinci saldırıya geçti ise de Moskova düşmedi. Aynı zamanda Almanya güneye doğru yöneldi. Amacı **Kafkaslar üzerinden İran’a geçerek petrol kaynaklarını ele geçirmek, Batılıların İran yolu ile SSCB’ye yardımını engellemek ve Hindistan’a ulaşarak Japonya ile birleşmekti**. Alman ordusu Mayıs ayında **Kırım**’ ı alarak Kafkaslara girdi ve ‘**’Maikop petroller bölgesi**’’ düştü. Böylece SSCB’nin kömür ve elektrik kaynaklarının yarısı ele geçirildi. SSCB’nin orduları **Stalingrad**’ a çekildi. 22 Ağustosta **Stalingrad**’da başlayan ve üç ay süren mücadele, Almanların yenilgisiyle sonuçlandı. Bu yenilgi Mihver Devletler için bir dönüm noktası oldu. * **Kuzey Afrika’da Savaş** 1940’ta Fransa savaş dışı kalırken **İtaly**a’nın savaşa girmesi Akdeniz ve Doğu Afrika’da İngiltere’yi zor durumda bıraktı. Savaşın ilk haftalarında İtalya, **Cebelitarık**,** Malta**, **İskenderiye** ve **Süveyş**’i; İngiltere ise **Rodos**’u ve İtalya’nın** endüstri bölgelerini** bombaladı. Akdeniz’e kesin hâkim olmak isteyen İtalyanlar bu kolay başarıdan sonra İngilizleri tüm Afrika’dan çıkarabileceklerini düşünüp **Süveyş harekatına** karar verdiler. 1940 Eylülünde İtalyanlar, Trablusgarp üzerinden saldırıya geçerek bir haftada 150 km batısına kadar geldiler. Bu noktada karşı saldırıya geçen İngilizler, beş gün içinde Mısır’dan çıkardığı gibi Mart 1941’de İtalyan işgalindeki Bingazi’yi ele geçirdiler. İtalya, **31 Mart 1941**’de Almanya’nın müdahalesi ile Kuzey Afrika’da yeni bir harekât başlattı. Almanya, bu harekâta büyük önem veriyordu. Plana göre İtalya güneyden;** Almanya Kafkaslar ve İran üzerinden Mısır’a gelip Orta Doğu Bölgesi’ni kıskaç içine alacaktı. Japonya’nın, Birmanya ve Hindistan üzerinden İran’a gelmesiyle savaş sona erecekti**. Bu yüzden Almanya, bu harekâta hem kara hem de hava kuvvetleri ile destek verdi. **Bingazi**, **Derne**, **Tobruk** ve **Sallum** ortak **Almanya** – **İtalya ** saldırısı ile **İngiltere**’den alındı. Bu durum üzerine İngilizler karşı saldırıya geçerek Alman – İtalyan kuvvetlerini Mısır ve Libya’dan attıkları gibi Bingazi’ye kadar ilerleyişini de sürdürdü. Bu harekâtla **İngiltere** İtalya’nın sömürgelerini elinden alırken **Kuzey Afrika**’nın büyük bir bölümünü ele geçirdi.**1943 Mayısına gelindiğinde tüm Alman ve İtalyan birlikleri teslim oldu**. Müttefikler 250.000 kadar Mihver askerini tutsak aldılar. Bundan sonra müttefikler Avrupa’ya yöneldi. * **Asya ve Pasifik’te Savaş** * **Savaş Öncesi ABD** II. Dünya Savaşı çıktığı zaman Amerikan kamuoyu, Hitlerin diktatör (totaliter) rejimi, saldırgan politikası, Yahudilere karşı tutumu, demokratik rejimlere karşı bakışı ve antlaşmaları çiğnemesi sebebiyle Almanya’ya karşıydı. Ancak tarafsızlık politikası gereği ABD başkanı Roosevelt, savaş sırasında bir demeç vererek Amerikan halkından düşüncelerinde bile tarafsız kalmalarını istedi. Alman ilerleyişi durdurulamayınca 1940’da İngiltere’ye para ve silah yardımı yaptı. 1941’de Amerika ‘**’Ödünç Verme ve Kiralama Yasası**’’nı çıkardı. Buna göre her ülke yiyecek ve savaş malzemesini dâhil her türlü yardımı ‘**’bedeli savaş sonunda ödenmek şartıyla**’’ alabilecekti. 9 – 10 Ağustos 1941’de **ABD **ve **İngiltere** bir araya gelerek **Atlantik Bildirisi**’ ni yayınladı. * **Pearl Harlbour Baskını ve ABD’nin Savaşa Girişi** Japonya, I. Dünya Savaşı’ndan sonra Pasifik bölgesinde ABD ve İngiltere’nin baskısı altında kalmıştı. Japon yöneticiler II. Dünya Savaşı ile bu baskıdan kurtulmak istedi. İlk adım olarak da **Hainan Adası**’nı ele geçirdi. 1940’ta da Fransa, Almanya’ya yenilince Almanya’nın Vichy hükümetine baskısı sonucu Japonya, Fransa’ya ait **Çinhindi**’ nden stratejik üsler aldı. Roosevelt, Japonya’ya petrol ambargosu koyarak Japon ekonomisini yıprattı. Bu meseleyi diplomatik yollarla çözemeyen Japonya, 7 Aralık 1941’de ABD’nin Pasifik üstünlüğünü simgeleyen **Hawaii** takımadalarından **Honolulu**’daki deniz ve hava üssü **Pearl Harlbour**’a saldırdı. Kısa sürede ABD’nin Pasifik Donanması’yla hava filosunun büyük bölümü etkisiz hale getirildi. Bu saldırı üzerine **ABD savaşa girmiş oldu**. Ancak Japonya’nın ABD’nin Hawaii’deki petrol depolarını vurmaması ve askeri açıdan önemli bir üssü işgal etmemesi, harekâtın stratejik açıdan başarılı olmasını engelledi. **Pasifik Savaşları** 1942’te gelindiğinde Almanya Avrupa’da; Japonya Uzak Doğu’da üstünlüğü elinde tutmaktaydı. Japonya, Pearl Harlbour saldırısından sonra güneye doğru yöneldi. ABD’nin **Manila**; İngiltere’nin ise **Singapur** ve **Hong Kong**’ta üslerini ele geçirdi. Nisan 1942’ de Japonya, **Avustralya’da durduruldu**. Mayısta Amerikan ve Japon filoları **Mercan Denizi**’nde karşılaştı ve Japonya burada yenildi. Savaş sırasında ABD donanmasının toparlandığını gören Japonya, vakit kaybetmeden ABD’nin **Midway** üssüne saldırı planladı. 4 Haziranda gerçekleştirilen Japonya’nın Midway saldırısı, başarısızlıkla sonuçlandı. Bu gelişme Pasifik’teki savaşın seyrini etkileyecek bir dönüm noktası oldu. * **BARIŞA DOĞRU** * **Avrupa’da Savaşın Sona Ermesi** 14 – 24 Ocak 1943’te **Roosevelt** ve **Churchill**, **Kazablanka Konferansı**’nda aldıkları kararla ‘**’Mihver Devletlerin kayıtsız şartsız teslim alınması**’’ için harekete geçtiler. İtalya’yı Kuzey Afrika’dan atan Müttefikler Avrupa’ya yöneldi. Saldırı için en uygun yer İtalya idi. İngiltere ve ABD’nin bu harekâtı Stalingrad ölçüsünde bir başarı olmamakla beraber **Mihver Devletlerin Avrupa’daki yenilmezliği sona erdi**. Müttefikler ancak Haziran 1944’te Roma’ya girip 1945 yılının başında Kuzey İtalya’yı ele geçirebildi. 6 Haziran 1944’te Alman işgali altındaki Fransa’ya İngiliz ve ABD birlikleri **Normandiya** kıyılarından girmeye başladılar. Almanların çok iyi tahkim ettikleri için hiç beklemedikleri Normandiya’dan Müttefik donanması büyük bir çıkartma yaptı. Müttefik birlikleri büyük kayıplara rağmen başarılı oldu ve Fransa’nın güneyinden gelen birliklerle birleşerek 26 Ağustosta **Paris’**e ulaştı.       II. Dünya Savaşı’nın sonlarına doğru gelecekteki barışın esaslarını saptamak amacıyla **Roosevelt**, **Churchill** ve **Stalin **arasında 4 – 11 Şubat 1945’te** Yalta Konferansı **yapıldı. Churchill, Balkanlardaki İngiliz etkisinin sona ermesinden, savaş sonunda ABD’nin Avrupa’dan çekilmesinden sonra güçlü bir SSCB ile tek başına kalmaktan çekiniyordu. Bu nedenle, Fransa’nın da Almanya ve Avusturya’nın işgaline katılmasını sağladı. SSCB, Doğu Avrupa’dan ordularını çekmek ve serbest seçimlerin yapılmasını sağlamak için söz verdi. Ancak çekilmenin şartları ile Polonya’nın gelecekteki sınırları konusunda açıklık getirmedi. Almanya’dan tazminat almayı da garantileyen SSCB, Japonya’ya karşı savaşa girmesine karşılık kurulacak **Birleşmiş Milletlerde üç sandalye** (**Sovyetler Birliği**, **Belarus** ve **Ukrayna**) aldı. **Böylece SSCB konferanstan en karlı çıkan devlet oldu**. Konferansta SSCB’nin Japonya’ya karşı savaşa girmesi karara bağlandı. Daha sonra gerçekleşen **San Francisco Konferansı **sırasında 7 Mayıs 1945’te Almanya kayıtsız şartsız teslim olmuş ve Avrupa’da savaş sona ermişti. Bunun üzerine Müttefikler arasında Berlin yakınlarında **Potsdam**’da ABD, İngiltere ve SSCB arasında 17 Temmuz– 2 Ağustos tarihleri arasında yeni bir konferans toplandı. Bu konferansa SSCB adına** Stalin**, ABD adına **Truman** katıldı. İngiltere Başbakanı Churchill ise konferans sürerken ülkesindeki seçimlerde yenilgiye uğrayınca yerini rakibi **Attle**’ye devretti. **Potsdam Konferansı’nda, Almanya’nın teslim olmasından sonra ortaya çıkan sorunlar, yapılacak olan barış antlaşmalarının temel şartları ve yöntemleri belirlendi**. Görüşmelerde Avrupa, Müttefiklerin istekleri doğrultusunda şekillendirildi. Almanya,** dört işgal bölgesine ayrılarak ABD**, **İngiltere**, **Fransa** ve **SSCB **yönetimine bırakıldı. Ayrıca Almanya için ekonomik ve askeri kısıtlama ve yükümlülükler getirildi. Savaş suçlularının tutuklanmasına ve diğer ülkelerde bulunan Almanların Almanya’ya götürülmesine karar verildi. Avusturya ve başkenti Viyana’nın dört işgal bölgesine ayrılması, **İtalya ile koşulları ağır olmayan bir barış anlaşması imzalanması karara bağlandı**. * **Pasifik’te Savaşın Sona Ermesi** 6 Ağustosta **Hiroşima**’ya atılan ilk atom bombası ile **70.000 **kişi, 9 Ağustosta** Nagazaki**’ye atılan ikinci bomba ile **80.000 kişi **öldü. ABD’nin Hiroşima üzerine atom bombası kullanmasının ardından SSCB, 8 Ağustosta Japonya’ya savaş ilan etti** ve Mançurya**’yı ve **38. enlemin **kuzeyindeki **Kore topraklarını** işgale başladı. Japonya, Nagazaki’nin bombalanması üzerine barış istemişti. **Japonya 14 Ağustosta kayıtsız şartsız teslim oldu**. 2 Eylül 1945’te ateşkes antlaşması imzalandı ve ** II. Dünya Savaşı sona erdi.** * **SAVAŞIN ETKİLERİ** * **Siyasi Sonuçlar** II. Dünya Savaşı’nın Müttefiklerce kazanılması ile **Faşizm** ve **Nazizm** gibi akımlar **tasfiye edildi**. Asya, Afrika ve Orta Doğu’da yaşayan halklar, II. Dünya Savaşı’nda, emperyalist devletlerin zayıflığını görerek bu devletlere karşı mücadeleye başladı. 1942’de **Hindistan**, **Endonezya** gibi ülkelerde milli kurtuluş hareketleri oluştu. Savaşın mağlup devletleri **İtalya **ve **Almanya’nın toprakları işgal edildi**. Müttefik ordularının denetimi altında başkentleri Berlin ve Viyana da dâhil olmak üzere, Almanya ve **Avusturya toprakları dört işgal bölgesine ayrıldı**. **Savaşın diğer mağlup devletleri Japonya, ABD orduları tarafından işgal edildi.**. Avrupa kıtasının yarısına hâkim olan **SSCB, savaş sonunda büyük bir güç haline geldi.** II. Dünya Savaşı’ndan en az etkilenen ABD, atom bombasına sahip olmakla önemli bir avantaj elde etti. **Birleşmiş Milletlerin** **New York**’u, **Uluslararası Para Fonunun** (IMF) **Washington**’u merkez olarak seçmesi ABD’nin gücünü ve Avrupa merkezli uluslararası sistemin sona erdiğini göstermekteydi.. II. Dünya Savaşı sırasında dünya barışını sağlamak amacıyla **ABD **ve **İngiltere**,** Atlantik Bildirisi**’ni yayınlayarak **Birleşmiş Milletler Teşkilatının **temelini attı. **Şubat 1945’te Yalta Konferansı’nda ABD, İngiltere ve SSCB, Mart 1945’e kadar Mihver Devletlere savaş ilan eden devletlerin Birleşmiş Milletlere üye olarak kabul edilmesine karar verdi**. Aynı yıl Birleşmiş Milletleri resmen kurmak için **San Francisco Konferansı** toplandı. Bu konferans’ta **ABD**, **SSCB**, **İngiltere, Çin** ve daha sonra **Fransa**’nın katılımıyla oluşan büyük devletler teşkilat üzerinde kesin üstünlük kurmak ve bunu antlaşmaya eklemek istedi. Konferans sonunda Birleşmiş Milletler Antlaşması kabul edilerek Birleşmiş Milletler Teşkilatı kuruldu ve **Milletler Cemiyeti 19 Nisan 1946’da yetkilerini bu Teşkilata devretti**. * **Ekonomik Sonuçlar** Washington’da, 45 ülkenin imzasıyla ‘**’Uluslararası Para Fonu’’ (IMF) kuruldu. Ayrıca ‘’Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası**’’ oluşturularak üye devletlerin yeniden yapılanma ve kalkınma çabalarına maddi destek sağlanması amaçlandı. * **Toplumsal Sonuçlar** Hava saldırıları, karne uygulaması, işgal edilen ülkelerin talan edilmesi, sivil esirlerin öldürülmesi, **verem, tifüs** gibi hastalıkların yayılması ayrıca Nazilerin üstün ırk yaratma gayesiyle engellileri, Yahudileri, Romanları, Sintileri, ten rengi farklı olanları toplama kamplarında yok etmeleri neticesinde **60 milyona** yakın kişi hayatını kaybetti. Bunlardan yaklaşık **21 milyonu SSCB vatandaşı**, 13,5 milyonu Çinli, 7 milyonu Alman’dı. **İnsan Hakları İhlalleri** Kasım 1945’ten Ekim 1945’ya kadar **Nürnberg**’de, uluslararası bir mahkeme tarafından suçlu görülen Nazi Alman yöneticileri, Nazi Partisi siyasi liderleri ve diğer suçlular da mahkeme karşısına çıkarılarak yargılandı. II. Dünya Savaşı’nda yaşananlardan dolayı ‘**’Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılmasına İlişkin sözleşme**’’ 9 Aralık 1948’de **Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda** kabul edildi. Savaş sırasında işlenen insanlık suçları ‘’**soykırım**’’ olarak adlandırıldı. Bu kapsama giren suçlar ve suçluların cezalandırılması ile ilgili kararlar alındı. **10 Aralık 1948**’ de Birleşmiş Milletler Teşkilatı, ‘**’İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi**’’ni kabul etti. **              E. ****SAVAŞ YILLARINDA TÜRKİYE** 1. **II. Dünya Savaşı’nda Türk Dış Politikası**         **İngiltere**, **Türkiye’nin kendi yanında savaşa katılması durumunda her türlü yardımı yapmaya hazır olduğunu belirtti**. Yunanistan’ın Almanlarca işgali ve Bulgaristan’ın Mihver Devletler safında savaşa girmesi, Türkiye sınırına kadar dayandırdı. Bu gelişmelerden sonra Almanya, Türkiye ile İngiltere’nin yakınlaşmasını önlemeye çalıştı. 18 Haziran 1941’de **Almanya** ile **Türkiye** arasında bir saldırmazlık paktı imzalandı. 22 Haziranda Alman ordularının SSCB üzerine saldırıya geçmesiyle Türkiye üzerindeki baskı azaldı.    **          **Almanların Kasım 1942’de Stalingrad yenilgisinden sonra Müttefiklerin Türkiye üzerindeki beklentilerinin artmasıyla İngiltere ve Türkiye **30 Ocak 1943’ te Adana Konferansı**’nda bir araya geldi. Yapılan Görüşmelerde, Türkiye’nin savaşa katılmak için hazırlıksız olduğu ve özellikle SSCB’nin savaştan galip çıkması halinde duyduğu ciddi endişeler dile getirildi. Bunun üzerine İngiltere ve Türkiye dışişleri bakanları 5-6 Kasım tarihlerinde **Kahire**’de bir araya geldi. Türkiye Müttefiklerin savaşa girmesi konusundaki teklifleri reddederek savaş dışı kalmayı sürdürdü.       Müttefiklerin isteği üzerine Türkiye’yi savaşa katılma konusunda ikna etmek isteyen **Roosevelt **ve **Churchill**, **İnönü**’yü **Kahire**’ye davet etti. Böylelikle 4-6 Aralık gerçekleşen Kahire görüşmelerinde İnönü Türkiye’nin ihtiyacı olan silah ve malzemenin sağlanması şartıyla savaşa katılmayı ilke olarak kabul etti. Ancak 1944 yılı başlarında Türk ve İngiliz askeri yetkililerinin Türkiye’nin ihtiyaçlarının tespiti konusundaki çalışmaları sonucu ulaşamamıştır. **      Türkiye 23 Şubat 1945’te savaş sonrası düzenin oluşturulacağı San Francisco Konferansı’na katılabilmek ve Yalta Konferansı kararları uyarınca Birleşmiş Milletler Teşkilatının asil üyeleri arasında yer alabilmek için Almanya’ya savaş açtı** **              2. II. Dünya Savaşı’nın Türkiye’ye Etkileri** **              **Türkiye II. Dünya Savaşı’na fiilen katılmamasına rağmen, savaşın getirdiği ağır ekonomik şartları tümüyle yaşadı.               Savaş yıllarında Türkiye’de izlenen ekonomik politika, büyümeyi ve gelişmeyi hızlandırmak hedefinden ziyade **mal darlığını hafifletmek**, **fiyat artışlarını frenlemek**, **karaborsa ile mücadele etmek** ve **sosyal adaleti sağlamak** gibi hedeflere yönelmiştir. Bu malların yüksek kar elde edilerek satılması mevcut hükümetleri bazı kararlar almak zorunda bıraktı. Yersiz fiyat yükselmelerine engel olmak amacıyla fiyatları yükseltilen maddelere “**narh koyma**“ bu kararlardan bir tanesiydi. 18 Ocak 1940’ta çıkan ve 1942’de değişikliğe uğrayan “**Milli Korunma Kanunu**“ alınan tedbirlerin dayanak noktası oldu. Bu kanun ile üretim, dağıtım ve tüketim ilişkileri tümüyle devlet kontrolü altına alındı. Milli Korunma Kanunu’nun 6. Maddesine dayanarak **Petrol Ofisi**, **Et ve Balık Kurumu** gibi bazı kurumlar oluşturuldu.               1942’de büyük kentlerde **karne uygulamasına** geçildi. **Ticaret Ofisi ve İaşe Müsteşarlığı** gibi yeni kurumlar oluşturuldu. Her ülke savaş zamanlarında az çok görülen karaborsa ve fiyat artışları kent nüfusunu etkiledi.Aşırı ve vergilendirilemeyen kazançlar ile yüksek enflasyon da dikkate alınarak **Varlık Vergisi** ve **Toprak Mahsulleri Vergisi** olmak üzere iki **olağanüstü vergi** uygulaması getirildi.               **Varlık Vergisi Kanunu**, 11 Kasım **1942**’de kabul edildi. Verginin amacı **savaşı fırsata dönüştüren işletmelerin haksız kazançlarının önüne geçmekti**. Fakat varlık vergisi uygulamada sermaye sahibi bazı gayrimüslim yurttaşların aleyhine bir takım sonuçlar doğurdu. Yurt içinde ve yurt dışında tartışmalara yol açan vergi uygulaması **15 Mart 1944**’te kaldırıldı. Varlık vergisi alınmayan çiftçilerden de 1944’te ayni olarak alınan **Toprak Mahsulleri Vergisi** **1946**’da kaldırıldı.               Türkiye’de yaşanan ekonomik sıkıntılar sonucunda 1940 ve 1945 yıllarında nüfus artışında azalma görüldü. Ayrıca ‘**’II. Beş Yıllık Sanayi Planı**“ ise ** uygulanamadı**.               Bu dönemde savaş şartlarına rağmen devlet harcamalarının bir kısmı eğitim ve kültüre ayrıldı.   Bir yandan **ilkokul yapımına** hız verilirken diğer taraftan 1940’ta çıkarılan bir kanunla **köylülerin kendi yörelerinde ve pratik bilgilerle eğitilmesini öngören Köy Enstitüleri** kuruldu.                             Şiirde **serbest nazımı savunan Orhan Veli Kanık**, **Oktay Rıfat Horozcu, Melih Cevdet Anday**’ın öncülüğünü yaptığı “**Garip Akımı**“ bu dönemde ortaya çıktı**. Peyami Safa**, **Ahmet Hamdi Tanpınar**, **Bedri Rahmi Eyüboğlu**,** Behçet Necatigil** ve **Sait Faik Abasıyanık** bu dönemin önemli şair ve yazarlarındadır.              **Ankara Radyosu deneme yayınlarından sonra 1943’te sürekli yayına geçti**. Bu dönemde halk müziği derleme çalışmalarının dinleyenlere sunulduğu “** Yurttan Sesler**’’ programları yapıldı. **Sadettin Kaynak** başta olmak üzere bazı bestekârlar ise halk türküsü tarzında şarkılar bestelediler. **Safiye Ayla**, ** Müzeyyen Senar**, **Hamiyet Yüceses**, **Perihan Altındağ Sözeri** gibi dönemin önemli sanatçıları radyo programları ve taş plaklarla kendilerini halka tanıttılar.