# İLK MÜSLÜMAN TÜRK DEVLETLERİ

- Bağlantı: https://eegitimim.com/ilk-musluman-turk-devletleri/
- Yayımlanma: 2026-05-07T08:20:50+03:00
- Yazar: admin

**TALAS SAVAŞI:**

Orta Asya’ya egemen olabilmek için Çinliler ile Abbasiler arasında yapılan savaşı
Karlukların yardımı ile Abbasiler kazanmıştır.

-Bu savaş sonunda Abbasilerin hoşgörüsünden etkilenen Karluklar topluca İslamiyet’e
girdi. Bu olay Türk-İslam tarihinin başlangıcı sayılır.

-Ayrıca ilk defa kağıt Çin dışında Semerkant’ta (Şehirlerin şahı) üretimine başlanmıştır.

**ORTA ASYA DA KURULAN İLK MÜSLĞMAN TÜRK DEVLETLERİ**

 * **KARAHANLILAR**
 * Orta Asya’da kurulan ilk Müslüman Türk devletidir.
 * Satuk Buğra Han (Abdülkerim) zamanında İslamiyet devletin resmi dini haline geldi.
 * Yöneticisi ve halkı tamamen Türk’tür.
 * Resmi dilleri Türkçe’dir.
 * Türk tarihinin ilk sistemli posta teşkilatını kurdular.
 * İlk Türk-İslam medresesini yaptılar. (Tamgaç Buğra Han zamanında yapılan Semerkant
   Medresesi.)
 * Dünyanın ilk burslu öğrencilik sistemini başlattılar.
 * İlk Türk –İslam hastanesini (Bimarhane) yaptılar.
 * İlk defa gulam sistemini uyguladılar.
 * İlk Türk-İslam edebi eserlerini verdiler.
 * Ribat adı verilen kervansaraylar yaptılar.
 * **GAZNELİLER**
 * Afganistan’ın Gazne kentinde kuruldu.
 * Kurulduğu yerden ismini almıştır.
 * En önemli hükümdarı Gazneli Mahmut’tur.
 * Abbasileri Şii Büveyhoğlu tehlikesinden kurtardığı için halife tarafından kendisine**
   Sultan** unvanı verildi.
 * Hindistan’a 17 sefer yaparak İslamiyet yaydı. Böylece Hindistan’daki kast sistemi
   zayıfladı. Bugünkü Pakistan ve Bangladeş devletinin Müslüman olmasında etkili
   oldu. Bu seferlerin dördüne Biruni’de katılmıştır. Bunun üzerine Sultan Mahmut
   Biruni için “ **Sarayımın en değerli hazinesi**.” demiştir.
 * 1037 Serash 1038 Nesa ve 1040 Dandanakan Savaşı sonucu Selçuklulara yenilip yıkılma
   sürecine girmiştir.

**MISIRDA KURULAN TÜRK İSLAM DEVLETLERİ**

 * **TOLUNOĞULLARI**
 * Mısırda kurulan ilk Türk İslam devletidir. (Abbasilerden ayrılıp yine Abbasiler
   tarafından yıkılmıştır.)
 * Yöneticileri Türk halkı Arap olduğu için çabuk yıkıldılar.
 * **Maristan** adında hastaneler inşa ettiler.

NOT: Abbasilerin zayıflamasıyla ortaya çıkan küçük devletçiklere **Tevaif mülük**
denir.

 * **İHŞİTLER (AKŞİTLER)**
 * Kutsal topraklara (hicaz) egemen olan ilk Türk-İslam devletidir.
 * İhşid; “**Prens**” demektir. Akşit ise “**Nur yüzlü**” demektir.

 * **EYYUBİLER**
 * 1187 yılında Hıttin savaşıyla haçlıları mağlup edip Mısır a egemen olmuşlardır.
   Eyyubilerde yetişmiş en ünlü tıp bilgini **İbni Meymun**’dur. Ayrıca Avrupalı
   şövalyeler arma sistemlerini Eyyubiler’den almışlardır.

 * **MEMLÜKLER**
 * Veraset sistemi tek değişik olan Türk devletidir.(Her komutan sultan olabilir.)
 * 1260 Ayn Calud ve 1277 Elbistan savaşları ile Moğolları dünyada ilk defa yendiler.
 * 1258 yılında İlhanlı devletinin Abbasileri yıkmasıyla halifelik Memlüklere geçmiştir.

**BÜYÜK SELÇUKLU DEVLETİ**

 * Oğuzların Kınık Türklerinin kolu tarafından kuruldu
 * 1040 Dandanakan savaşı sonrası İran’da kuruldu. Yurt bulmak için Anadolu’ya keşif
   hareketlerinde bulundu
 * 1048 yılında Bizans devleti savaşı olan Pasinler savaşı kazanıldı
 * 1055 Bağdat seferine çıkan Tuğrul Bey Şii Büvehyoğullarını yıktı.(Doğunun ve 
   batının sultanı unvanı Tuğrul beye verildi.)
 * 1058 Abbasi halifesi törenle siyasi yetkilerini Tuğrul Bey e devretti. İslam’ın
   koruyuculuğu Türklere geçti.
 * 1064 Sultan Alparslan Hıristiyanlarca kutsal kabul edilen Ani şehrini fethederek
   halifeden “**Ebul Feth**” (fetihlerin babası) unvanını almıştır.
 * 1071 Sultan Alparslan ile Romen Diyojen arasında Malazgirt Savaşı yapıldı.

**MALAZGİRT SAVAŞININ SONUÇLARI**

 * Anadolu’nun kapısı Türklere açıldı.(1176 Miryakefalon Savaşı ile Anadolu’nun 
   Türk yurdu olduğu kesinleşti.
 * Türkiye tarihi başladı.
 * Türkleri tek başına yenemeyeceğini anlayan Bizans Avrupalı devletlerden yardım
   isteyerek Haçlı seferlerine neden olmuştur.
 * Anadolu’da ilk Türk devletleri kurulmuştur.
 * İlk defa bir Bizans imparatoru Türklere esir düşmüştür.
 * Bizans da paralı askerlik yapan Peçenekler ve Uzlar Selçuklular tarafına geçmiştir.
   Buda savaşın kazanılmasında önemli rol oynamıştır

**BÜYÜK SELÇUKLU DEVLETİNİN YIKILMA NEDENLERİ**

 * Haşhaşilik hareketinin ortaya çıkması (Bâtınilik faaliyeti)(Hasan Sabbah hareketi(
   Hasan Sabbah dünyanın ilk teröristi sayılır.)
 * Abbasilerin gizli faaliyetleri
 * Oğuzların devlete küsmesi
 * Taht kavgaları
 * 1141 yılında Karahitaylar ile yapılan Katvan Savaşı’nın kaybedilmesi
 * Melik ve atabeylerin bağımsızlık çalışmaları