# Kütçe Kişi Zamirleri

- Bağlantı: https://eegitimim.com/kutce-kisi-zamirleri/
- Yayımlanma: 2026-03-20T22:20:32+03:00
- Yazar: admin

Kürtçede (Kurmancî) şahıs zamirleri, dilin **ergatif** yapısı ve **cinsiyet** (eril/
dişil) özellikleri nedeniyle iki ana gruba ayrılır. Bu ayrımı bilmek, doğru cümle
kurmanın anahtarıdır.

İşte en detaylı haliyle Kürtçe şahıs zamirleri:

## 1. Yalın Zamirler (Cînavkên Kesîn – Direct)

Bu zamirler, cümlenin en “sade” halidir. Genellikle şu durumlarda kullanılır:

 * Şimdiki zaman cümlelerinde özne olarak.
 * Gelecek zaman cümlelerinde özne olarak.
 * **Geçişsiz** fiillerin (gitmek, gelmek, uyumak) tüm zamanlarında.

| Şahıs | Kürtçe | Türkçe | Örnek Cümle | 
| 1. Tekil | **Ez** | Ben | **Ez** diçim. (Gidiyorum.) | 
| 2. Tekil | **Tu** | Sen | **Tu** dixonî. (Okuyorsun.) | 
| 3. Tekil | **Ew** | O | **Ew** radize. (O uyuyor.) | 
| 1. Çoğul | **Em** | Biz | **Em** hatin. (Biz geldik.) | 
| 2. Çoğul | **Hûn** | Siz | **Hûn** daxivin. (Siz konuşuyorsunuz.) | 
| 3. Çoğul | **Ew** | Onlar | **Ew** nan dixwin. (Onlar yemek yiyor.) |

## 2. Bükünlü Zamirler (Cînavkên Tofandî – Oblique)

Bu grup, Kürtçenin en karakteristik özelliğidir. Şu durumlarda kullanılır:

 * **Geçmiş zamanda geçişli** fiillerin (yemek, görmek, yapmak) öznesi olarak.
 * Edatlardan sonra (ile, için, -e doğru vb.).
 * İyelik (aitlik) belirtirken.

| Şahıs | Kürtçe | Türkçe Karşılığı | Örnek Kullanım | 
| 1. Tekil | **Min** | Beni / Bana / Benim | **Min** nan xwar. (Yemek yedim.) | 
| 2. Tekil | **Te** | Seni / Sana / Senin | Ji bo **te**. (Senin için.) | 
| 3. Tekil (Eril) | **Wî** | Onu / Ona / Onun (Erkek) | Malê **wî**. (Onun evi.) | 
| 3. Tekil (Dişil) | **Wê** | Onu / Ona / Onun (Kadın) | Navê **wê**. (Onun adı.) | 
| 1. Çoğul | **Me** | Bizi / Bize / Bizim | Bi **me** re. (Bizimle.) | 
| 2. Çoğul | **We** | Sizi / Size / Sizin | **We** çi kir? (Siz ne yaptınız?) | 
| 3. Çoğul | **Wan** | Onları / Onlara / Onların | Kitêbên **wan**. (Onların kitapları.) |

3. Kritik Farklar ve Kurallar

 * **3. Tekil Şahıs Farkı:** Yalın halde “O” demek için sadece **Ew** kullanılır(
   cinsiyet fark etmez). Ancak bükünlü halde erkekler için **Wî**, kadınlar için**
   Wê** kullanılır.
 * **Ergatîv Mantığı:** Geçmiş zamanda bir işi yapan kişi “Ben” ise, eğer o iş nesne
   alabiliyorsa (mesela bir şey kırmak), “Ez” diyemezsiniz; **“Min”** demelisiniz.
    - _Doğru:_ **Min** cam şikand. (Camı kırdım.)
    - _Yanlış:_ Ez cam şikand.
 * **İşaret Zamiriyle Benzerlik:** 3. şahıs zamirleri (Ew, Wî, Wê, Wan) aynı zamanda
   işaret zamiri (O, Onu vb.) olarak da işlev görür.

## 4. Dönüşlü Zamir (Cînavkê Vegerok)

 * **Xwe:** “Kendi” anlamına gelir. Öznenin yaptığı işten kendisinin etkilendiğini
   belirtir.
    - _Ez **xwe** dibînim._ (Kendimi görüyorum.)
    - _Ew ji **xwe** re dibêje._ (Kendi kendine söylüyor.)

Bu zamirlerin fiil çekimleriyle (örneğin **“Ez im”**, **“Ez bûm”** gibi) nasıl birleştiğini
görmek ister misin?

Kürtçede şahıs zamirlerinin fiillerle birleşimi, cümlenin zamanına (şimdiki zaman
vs. geçmiş zaman) ve fiilin türüne (olmak fiili vs. eylem fiili) göre değişiklik
gösterir.