Osmanlica Ders Notlari

Okuma Süresi:46 Dakika, 22 Saniye

Osmanlica Ders Notlari

Osmanlica Ders Notlariı

Loader Loading...
EAD Logo Taking too long?

Reload Reload document
| Open Open in new tab

Indir/Yukle

OSMANLICA METİNLERİ OKUMAYA GİRİŞ

فثواًلیدِ هتٌلطی اٍلَهِ یِ گطیص فثواًلیدِ هتٌلطی اٍلَهِ یِ گطیص فثواًلیدِ هتٌلطی اٍلَهِ یِ گطیص فثواًلیدِ هتٌلطی اٍلَهِ یِ گطیص فثواًلیدِ هتٌلطی اٍلَهِ یِ گطیص فثواًلیدِ هتٌلطی اٍلَهِ یِ گطیص فثواًلیدِ هتٌلطی اٍلَهِ یِ گطیص فثواًلیدِ هتٌلطی اٍلَهِ یِ گطیص فثواًلیدِ هتٌلطی اٍلَهِ یِ گطیص فثواًلیدِ هتٌلطی اٍلَهِ یِ گطیص فثواًلیدِ هتٌلطی اٍلَهِ یِ گطیص فثواًلیدِ هتٌلطی اٍلَهِ یِ گطیص فثواًلیدِ هتٌلطی اٍلَهِ یِ گطیص فثواًلیدِ هتٌلطی اٍلَهِ یِ گطیص فثواًلیدِ هتٌلطی اٍلَهِ یِ گطیص فثواًلیدِ هتٌلطی اٍلَهِ یِ گطیص فثواًلیدِ هتٌلطی اٍلَهِ یِ گطیص فثواًلیدِ هتٌلطی اٍلَهِ یِ گطیص فثواًلیدِ هتٌلطی اٍلَهِ یِ گطیص فثواًلیدِ هتٌلطی اٍلَهِ یِ گطیص فثواًلیدِ هتٌلطی اٍلَهِ یِ گطیص فثواًلیدِ هتٌلطی اٍلَهِ یِ گطیص فثواًلیدِ هتٌلطی اٍلَهِ یِ گطیص فثواًلیدِ هتٌلطی اٍلَهِ یِ گطیص فثواًلیدِ هتٌلطی اٍلَهِ یِ گطیص فثواًلیدِ هتٌلطی اٍلَهِ یِ گطیص

2 بسم اهلل الرحمن الرحيم رب یسر وال تعسر رب تمم بالخير و به

S U N U M

Bu kitap, 600 sene gibi uzun bir süre edebiyatta ve sanatta; bilimde ve günlük hayatın içinde kullanılmış olan Osmanlıcayı ve onunla yazılmış olan yazılı metinleri okumaya yönelik, siz meraklı öğrencilere yardımcı olması amacıyla hazırlanmıştır. Osmanlı tarihi, bizim için altı asırdan ziyade süregelmiş, apayrı bir yeri olan ve içinde şanlı zaferler ve müjdeler barındıran bir tarihtir. Her Türk evladı şanlı geçmişini merak etmeli ve ona yabancı kalmamalıdır. İşte bu noktada şanlı geçmişimizin dilini ve yazısını öğrenmeli ve bunu bir fazilet bilmelidir. Bu çalışma dört bölümden oluşmuştur. İlk bölümde Osmanlıca alfabesi tanıtılmıştır. Bunu yaparken yazım kuralları üzerinde pek durulmamış, bu bilgilerin öğrenci tarafından bilindiği varsayılmıştır. Yalnızca harflerin başta, ortada ve sondaki halleri tabloda gösterilmiştir. Osmanlı Alfabesi incelenirken klasik yolla gidilmemiş, bunun yerine ses sistemi takip edilmiştir. Böylece öğrencinin bugünkü alfabede karşılık gelen sesleri çabuk kavraması amaçlanmıştır. İkinci bölümde Türkçe yazımda kullanılan dilbilgisi kaideleri yer verilmiştir. Buradaki hedef Osmanlıca yazımını öğrenmek değil, yazılı metinleri daha iyi okumaktır. Üçüncü bölümde ise Arapça dil kaidelerine yer verilmiştir. Zira Osmanlıcadaki Arapça kelimeler, Arap dilinden mastar haliyle aynen alınmış ve okunuş kaideleri bozulmamıştır. Dördüncü bölümde ise Farsça dilinden Osmanlıcaya geçmiş kalıplar ve ekler yer verilmiştir. Çünkü Altı yüz küsur yıl içinde Osmanlı edebiyatında ziyadesiyle Fars etkisini görmekteyiz. Bunları incelerken yeri geldikçe üç dile ait sayılar, günler ve ayların yazımı da yer verilmiş, böylece bilgi zenginliğimizin artması hedeflenmiştir. Tamamlamış olduğumuz bu eserin mükemmel olduğu düşüncesinde ve iddiasında değiliz. Fakat mümkün olduğu kadar dikkatle hazırladığımız bu eserde aradığınız her konuyu ulaşmanız hedeflenmiştir. Buna rağmen görülen eksikleri ve yanlışlıkları tarafımıza bildirmeniz bir lütuf olacaktır. İlim Müslüman‟ın yitik malıdır, düşüncesi ile kitabımızın tamamını veya bir bölümünü isim ve kaynak belirtmek şartıyla çoğaltabilir veya kullanabilirsiniz. Tekin Açıkel

OSMANLICA METİNLERİ OKUMAYA GİRİŞ 2009 5 I. BÖLÜM OSMANLI ALFABESİ

Osmanlıca 28 harflik Arap alfabesini temel alan bir dildir. Arapçadan farklı olarak Türkçe sesleri karşılamak için Farsçadan (pe) پ) ,je) ژ ve (çe) چ harflerini almıştır.

Gelin şimdi bu harfleri sırasıyla inceleyelim.

SE TE PE BE ELİF ا ء ب پ ت ث

DAL HI HA ÇE CİM ج چ ح خ د

SİN JE ZE RA ZEL ذ ر ز ژ س

ZI TI DAD SAD ŞIN ش ص ض ط ظ

ARABİ KEF KAF FE GAYN AYN ع غ ف ق ك

MİM LAM TÜRKİ KEF YAYİ KEF FARSİ KEF ک گ ڭ ل م

YE LAM ELİF HE VAV NUN ن و ى ال ى

ESRE ÜSTÜN UN – ÜN IN – İN AN – EN ِ َ ٌ ٍ ً

MED CEZM ŞEDDE ÖTRE ،~ ْ ّ ُ

 

Arap alfabesinin de ilk harfi olan elif harfi, Osmanlıcada esas olarak (a) ve (e) seslerini karşılar.

 Kelime sonlarında (a) sesini (He) ه harfi karşılar.

 Elif harfi Kelime ortasında bazen yazılmaz ise yanlış olmaz.

 Türkçe kökenli kelimelerin başında (a) sesini karşılarken آ şeklini alır. Farsça ve Arapça kelimelerde ise bu uzun (â) olarak okunur.

Ay آی

Akşam آكضام

Sakal ظلال

Araba آرابو

Arslan آرسالن

Av آو

At آت

Arı آری

Aş آش

Ayna آیيا

Ahir آخر

Abdal آبدال

Avaz آواز

Ateş آتش

Âdem آدم

Asuman آسامن

Arzu آرزو

Amir آمر ا ا ا ا

ELİF آ أ ء

Arapça Farsça

Ezber ازبر

Esas اساس

Eşek اصم

Ecel اجي

Ebleh ابهل

Emir امری

Efkâr افگار

Edeb ادب

Eyvah ایواه

Emin امني

Endam اهدام

Esrar ارسار

 

 

 Osmanlıca alfabede bugün kullandığımız Latin kökenli Türk alfabesinde olduğu kadar sesli harf yoktur. Bu yüzden (vav) ve (ye) harflerini sessiz harflerin arasına koyularak sesli harf elde edilmiştir. Biz bunlara okutucu harfler diyoruz.

 Türkçe kelimelerin başında (elif) ve (vav) harfleri (o,ö,u,ü) seslerini karşılar.

Ev او

Emek امکك

Elli اٌیل

Elma املا

Eş اش

Et ات

Erkek اروم

Erken ارهن و و و و

VAV ی ی ی ی

 

 Türkçe kelimelerin ortasında (vav) harfi, kendinden önceki harf kalın ise (o,u), ince ise (ö,ü) seslerini karşılar.

 Türkçe kelimelerin başında (elif) ve (ye) harfleri (ı,i) seslerini karşılar.

 Türkçe kelimelerin ortasında (ye) harfi, kendinden önceki harf kalın ise (ı), ince ise (i) seslerini karşılar.

 Bu özellikler Arapça ve Farsça kelimelerde geçerli değildir. Zira bu tür sözcükler kendi dillerinin kurallarıyla okunurlar.

ی و Ilık

ایلیق Ucuz

اوجوز Işık

ایض یق Uşak

اوصاق Irmak

ایرماق Ütü

اوتو اوت Ot – Öt

ایعلیق Islık İzci

ایزیج Örtü

اورتو İşçi

ایضچی Uzun

اوزون İp

ایپ Otuz

اوتوز İki

ایکی Otlak

اوتالق İlik

اییلك Odun

اودون İğne

ایگنو Öğle

اوگهل İplik

ایپیلك Üzüm

اوزوم Isırık

ایعرییق Öküz

اوکوز İse

ایسو Üstün

اوس تون İşlemek

ایضملك Oğlan

اوغالن İşte

ایض تو Ocak

اوجاق İnce

ایيجو Öfke

اوفکو Islak

ایعالق Olgun

اوًغون İçün

اچیون Orak اوراق

 Arap alfabesinin ikinci harfi olan (be) harfi, üç noktalı olursa (pe) پ sesine dönüşür. Osmanlıca (pe) sesini Fars (İran) alfabesinden almıştır. Bundan dolayı (pe) harfi içeren kelimelerin birçoğu Farsça kökenlidir.

 Arap alfabesinin beşinci harfi olan (Cim) harfi, üç noktalı olursa (Çe) چ sesine dönüşür. (Çe) harfi tıpkı (pe) پ harfi gibi Farsçadan Osmanlıcaya geçmiş bir harftir. ب ب ب ب BE پ پ پ پ PE

Baba اباب

Baş ابش

Balık ابًیق

Sabun ظابون

Cevab جواب

Kitab نتاب

Bahar هبار

Beyaz بیاض

Pide پیده

Pancar پاجنار

Sapan ظاپان

Pamuk پاموق

Karpuz كارپوز

Çöp چوپ

Pırlanta پرالهتو

Perest پرست ج ج ج ج

CİM چ چ چ چ

 Türkçe sesli uyumuna göre (te) ت harfi ince, (tı) ط harfi ise kalın ses değeri taşır. Bazı Türkçe kelimelerde (tı) ط harfi kalın (dı) şeklinde okunur.  Türkçe kelimelerde (dal) د harfi ince okunurken, Arapça ve Farsça kelimelerde kendi dil kaidelerine göre ince veya kalın okunabilir.

Ada آطو

Takmak طامقق

Türk تورك

Doğru طوعری

Takım طاكمی

Tepe تپو

Dolu طوًو

Taşkın طاصلني

Tarih اترخی

Dayak طاایق

Anadolu آانطویل

Tarla اترال- اترهل

Doğramak طوعرامق

Dokuz طلوز

Tedbir تدبری

Domates طوماتس

Dağ طاغ

Tefsir تفسری

Cacık جاجيق

Hacı حایج ‟

Cami جامظ

Cansız جاوزس

Cihan هجان

Cüce جوجو

Cevherdar جوىردار

Coşkun جوصلون

Çakmak چامقاق

Çocuk چوجوق

Çorba چوربو

Çehre چيره اچیون İçün (İçin)

Çarık چاریق

Çavuş چاووش

Çeşme چضمو ت ت ت ت ة

TE ط ط ط ط

TI د د د د

 

Dakika دكيلو

Deste دس تو

Dede دهده

Değersiz دگرزس

Dâhil داخي

Dere دره

Dişsiz دیضزس

Dadı دادی

Dershane درس خاهو

 

 Peltek (Se) de denile (Se) ث harfi sadece Arapça kökenli kelimelerde kullanılır. Türkçe kelimelerde asla kullanılmaz.  Türkçe kelimelerde (Sin) س harfi ince okunurken (Sad) ص harfi kalın okunur. Arapça ve Farsça kelimelerde ise dilin kurallarına göre ince veya kalın okunabilir.

ث ث ث ث SE

س س س س SİN

ص ظ ع ط SAD Kesret

نرثت Sevab

ثواب Saniye

اثهیو Kesir

نثری Eser

اثر Sebat

ثبات ً Misal

مثال Osmanlıca

ظامثهلیجو Sena

ثيا ص س Soymak

ظومیاق Sekiz

سکز Sağlam

ظاغالم Sert

رست Saçma

ظامچو Sefer

سفر Satıcı

ظاتیجی Silah

سالح Sahib

ظاحب Saat

ساظت Salata

ظالتو Sahte

ساختو متو Serçe

رسچو Sıtma

ظی Sabun

ظابون Kestane کس تاهو

 

 Noktalı (Hı) خ harfi tıpkı (Se) ث harfi gibi Türkçe kelimelerde kullanılmaz. Arapça ve Farsça kelimelerde kullanılan bu harf (Ha) gibi okunur.

 Türkçe kelimelerde (Ha) ح harfi kalın olarak okunur. Arapça ve Farsça kelimelerde ise o dilin kurallarına göre okunur.

 Türkçe kelimelerde (He) ه harfi ince olarak okunur. Ayrıca (He) harfi özellikle kelime sonlarında (e) ve bazen de (a) sesini karşılar. Biz buna okutucu (He) diyoruz.  Okutucu (He) ه kendisinden sonra gelen harfle birleşmez.

Atmaca آمتاجو İşte ایض تو Araba آرابو Bağlama ابغالمو İğne ایگنو Tarla اترهل Perde پرده Aşhane آش خاهو Sıra ظریه ح ح ح ح HA خ خ خ خ HI ه ى ي و – ه HE Hilafet خالفت Haberci خربیج Hadim خادم Huysuz خویزس Harabe خرابو Hatırlamak خاطرالمق Hayal خيال Husus خعوص Halis خاًط ه ح Hep ىپ Rahmet رمحت Hücum جهوم Hacı حایج Şahadet صيادت Hazır حارض Hiç ىیچ Hazret حرصت Heykel ىیلک Hakikat حليلت İhanet اىاهت Hile حيهل Çehre چيره Mahlûk حملوق

 

 

 Arapça kelimelerde kullanılan (Zel) ذ) , Dad) ض ve (Zı) ظ harfleri Türkçe kökenli kelimelerde kullanılmazlar.

 (Zel) ذ harfine peltek (Ze) de denir. Fakat Osmanlıcada okunurken normal (Ze) ز olarak okunur.

 (Je) ژ harfi (Ze) ز harfinin üç noktalı halidir ve bize bu harf Fars alfabesinden geçmiştir. Türkçe kelimelerde kullanılmayan bu harf ya Fars kökenli kelimelerde veya dilimize Batı dillerinden geçmiş kelimelerde kullanılır.

 (Dad ) ض ve (Zı) ظ harfleri Arapçada kullanıldığı gibi Farsçada da kullanılmıştır. Fakat Farslar (Dad) harfini mahreçten dolayı (Zad) olarak isimlendirmişler ve kalın ((Za) olarak seslendirmişlerdir. Bundan dolayı Osmanlıcada (Dad) harfiyle yazılmış kelimelerin bir kısmı (Da) sesiyle okunurken, bir kısmı da (Za) sesiyle okunmuştur.

 Türkçe kelimelerin yazımında ze sesini sadece (Ze) ز harfi karşılar.

ذ ذ ذ ذ ZEL ض ض ض غ DAD ظ ظ ط ظ ZI ز ز ز ز ZE ژ ژ ژ ژ JE Zade زاده Zorlamak زورالمق Kazı كازی Kız كزی Zahmet زمحت Züğürt زوگورت Yazı ایزی Yüz یوز Zeki زیک Ziyade زایده Gözü کوزی Düz دوز Ejderha اژدرىا Jale ژاهل Jüri ژوری Müjde مژده Jilet ژیلت Jülide ژوًیده Nejad ىژاد Pejmürde پژمرده Jandarma ژاهدارما

 Osmanlı Türkçesinde kalın (ka) sesini (kaf) ق harfi verirken ince (ke) sesini (kef) ك harfi vermektedir.

Ramazan رمضان Zalim ظامل Zat ذات Zabıta ضابطو Zarafet ظرافت Zakir ذاکر Darbe رضبو Zafer ظفر Zemin ذمني Kadı كایض Zuhur ظيور Mezheb مذىب Fazilet فضیلت Mazlum مظلوم Zevk ذوق Arz ظرض Zahir ظاىر Azab عذاب ق ك ل ق KAF غ ع غ ع GAYN ك ن ى م KEF ARABÎ ک گ گ گ KEF FARSİ گ – گ – KEF YAYİ ڭ – ڭ ڭ KEF TÜRKÎ ك ق Ekin اکني Kitab نتاب Kazı كازی Kız كزی كاابق Kabak كول Kol – Kul هسىني Keskin چکيي Çekil Zeki زیک Kelam الكم Kırık كرییق Kaşık كاص یق Krem کرم İyilik اییكل Çakıl چاكيي Karga كارغو Türkçe تورك چو Kelebek لكو بم Korkak كوركاق Akın آكني Kilim کیلمی Köylü کوییل Kış كیش Kar كار كل كيفم كل

 Osmanlı Türkçesinde kalın (ga – ğa) seslerini (gayn) غ harfi verirken ince (ge ) sesini (Farsi Kef)گ ), ğe) sesini (Yayi Kef) harfi vermektedir.

 (Yayi Kef) aslında ayrı bir harf olmayıp (Kef) harfinin kullanıldığı bazı Türkçe kelimelerin telaffuzunda kullanılır.

 Çoğu zaman گ ve harflerindeki çizgiler kullanılmaz. Bu kelimenin yanlış yazıldığını göstermez.

 (Kafi Nuni), (Nazal Ne), (Sağır Kaf) da denilen (Türki Kef) ڭ) Nun) harfi gibi okunursa da asıl söylenişi genizdendir. Türkçe kelimelerde kullanılan bu harf kelimelerin başında bulunmaz. Daha çok tamlamalarda, mülkiyet bildiren eklerde ve bazı kelimelerin yazımında kullanılır. Kullanıldığı kelimelerde (Türkî Kef)in noktaları çoğu kez gösterilmeyebilir.

 (Kef) Harfinin (Vav) gibi okunduğu birkaç istisna kelime de vardır. Buna (Vavi Kef) de denir.

Sövmek سومکم Dövmek دومکم Güvercin کوکرجني Üvez اونز Güverte هوهرتو Gövde کوکده ک غ Güya کوای Eğri اکری Garb عرب Dağ طاغ Git کیت Değil دکر Garaj غاراژ Sağlam ظاغالم Eğer کياه Eğer اکر Yorgan یورغان Soğan ظوغان Güneş کووش İğne ایکنو Guruş عروش Bağla ابغهل Gölge کوًکو Düğme دومکو Gazi غازی Çığlık چيغلق Girdab کرداب Değişme دکیضمو Gayret غریت Yağlı ایغیل Ona اواک Benzer بکزر Çene چکو Andırmak آکدیرمق اولكی Ünlü اتکری Tanrı باک Bana آاک Ana(Ona) Yeni یکی Anla آالك Son ظوك Senin س يم Sonra ظوهره Ün اوك Karanlık كارالكق Yanlış ایلكیش En اك Önce اووجو Geldin لكدك Sözün سوزك Kolun كوكل Onarmak اواکرمق Yazınız ایزیىز Deniz دنزی ادب يا هو O

 (Ayın)ع harfi Arapçaya mahsus bir harftir. Türkçe kökenli kelimelerde asla kullanılmaz.  Arapça kelimelerde (a,ı,i,o,ö,u,ü) seslerinin hepsini karşılar.

 Kelimelerin sonunda yer alırsa cezimli okunur ve kesme işareti ile ifade edilir.

Âlim عامل Abid عابد Asker ظسکر Âşık عاصق ظراق Irak ظرق Irak ظرض Irz – Arz ظیال Iyal İrfan ظرفان İbret عربت İlac عالج İbadet ظبادت Unvan ظيوان Ulema علام Ömer معر Osman ظامثن On Birinci Ders ع ظ ع ظ AYIN ش ص ض ش ŞIN ف ف ف ف FE م م م م MİM ن ه ي ن NUN Ne هو Mümkün ممکون Fatih فاحت Şerbet سسبت Nazlı انزیل Memleket مملکت Fırça فرچو Şemsiye مشس یو Nezaket ىزاکت Memur مامور Fakat فلط Şöyle صویهل صير Şehir فلری Fakir ميلیون Milyon هیچون Niçün – Niçin شفعات یا رسول اهلل O

Osmanlı Türkçesi kendi arasında kronolojik olarak üç sınıfa ayrılmıştır. Bu dönemlerde gerek konuşma ve gerekse yazı dili açısında değişiklikler olmuştur. Birinci dönem Eski Osmanlıca dediğimiz 11. – 15. yy. Türkçesidir. İkinci dönem Klasik Osmanlıca 16. – 19. y.y. arasında görülür. Son olarak Yeni Osmanlıca dönemi ise 20. y.y. Osmanlıcasıdır. Bu kadar uzun bir geçmişe sahip Osmanlı yazı dili elbette bir takım değişimlere ve kalıcı kalıplara sahip olmuştur. Kitabımızın bu bölümünde Osmanlı Türkçesinin son dönemdeki gramer yapısını inceleyeceğiz. Ayrıca Rik‟a dediğimiz el yazısını öğrenerek, elimizdeki matbu metinlerle kendimizi sınırlamayacağız. Rik‟a el yazısının yazımda sağladığı birçok kolaylıklar vardır. Bu yazı türü daha düz ve daha keskindir ayrıca noktalar birleşik yazılır. Bu avantajlar yazan kişiye büyük kolaylık sağlar. ث ث ت ت پ پ ب ب ا ا د د خ خ ح ح چ چ ج ج س س ژ ژ ز ز ر ر ذ ذ ظ ظ ط ط ض ض ص ص ش ش ل ل ك ك ق ق غ غ ع ع ی ی ه ه و و ن ن م م Cim Se Pe Be Elif Dal Hı Ha Çe Cim Sin Je Je Ra Zel Şın Zı Tı Dad Sad Lam Kef Kaf Gayn Ayın Ye He Vav Nun Mim کملُ رل شوزرل درَ رل شاعترل پرَ رل Pireler Saatler Dereler Sözler Kelimeler وجیرل کتابرل كویوىرل صوفرَ رل كاپورل آ Avcılar Kapılar Sofralar Koyunlar Kitaplar طوىرلی ددَ رلَ کیجُ رلی چوجوكرلَ طیهدیرلدَ Şimdilerde Çocuklara Geceleri Dedelere Şunları

 Okutucu (He) ه harfinden sonra gelen ekler birleşik olarak yazılmazlar. کتاب کتابی کتابُ کتابدَ کتابدڭ Kitaptan Kitapta Kitaba Kitabı Kitap درَ درَ یی درَ یُ درَ دَ درَ دڭ Dereden Derede Dereye Dereyi Dere شوكاق شوكاغی شوكاغُ شوكاكدَ شوكاكدڭ Sokaktan Sokakta Sokağa Sokağı Sokak كاای كااییی كااییُ كاایدَ كاایدڭ Kayadan Kayada Kayaya Kayayı Kaya Çoğul Ekleri İsmin Halleri بٌ ده گچر یا ىٌ

 و بوىرل طوىرل بو طو ا Şunlar Bunlar O Şu Bu وىرل ره کیهی كاچ كاجنچی ا Kaçıncı Kaç Kimi Her Onlar ِچ بر كاچ انصل ِاىگی بعض Ba’zı Hangi Nasıl Birkaç Hiç وىڭ كاملی منب كاملم شوڭ كاملڭ ا Onun Kalemi Senin Kalemin Benim Kalemim وىرلڭ كاملی بزم كاملهز زسڭ كاملزن ا Onların Kalemi Sizin Kaleminiz Bizim Kalemimiz علی ىڭ محمدڭ ددَ ىڭ Dedenin Muhammed’in Ali’nin ىٌُ ىڭ چاىطُ ىڭ آركداطڭ Arkadaşın Çantanın Çantanın وكولڭی طوزڭ ېېیولیڭی ا Okulunu Yolunu Tuzun İsim Tamlamaları ve Mülkiyet Ekleri Sıfat Kelimeleri هچ اولور می كه

 Ki bağlacı okutucu (he) ile gösterilirken aitlik eki olan ki eki (ye)okutucuyla gösterilir. نب شو شاڭ بز زس Siz Biz Sana Sen Ben وىرل کمی ِاىگیصی خاىغی ىُ ا Ne Hangi Hangi Kim Onlar ىُ یی ىیچون ىُ ایصُ ىُ دن ىُ در Nedir Neden Neyse Niçin Neyi ىُ درلو ىلدر ىُ ڭُ ىُ جی هنایت Nihayet Neci Neyine Ne Kadar Ne Türlü دَ دی کُ ات کُ یوق کُ چوىکُ ايصان کُ İnsan ki Çünki Yok ki Ta ki Dedi ki بلکُ نادام کُ امتحال کُ دیکُ صوص کُ Sus ki De ki İhtimal ki Madem ki Belki اركُ دَ کی دوىکی وىڭکی بٌهکی شٍڭکی ا Dünkü Arkadaki Onunki Seninki Benimki Zamir Kelimeler ve(Ne) ile Başlayan Zarflar Ki Bağlacı ve Ki Eki یا حضرت موالنه O

کملم کلدی کملض کلیور کلُ جم لكري Gelir Gelecek Geliyor Gelmiş Geldi Gelmek كاملق كالدی كاملض كالیور كالُ جق كالري Kalır Kalacak Kalıyor Kalmış Kaldı Kalmak یُ جق آرار اریور آرا نض دی آرا نق آرا آرا Arar Arayacak Arıyor Aramış Aradı Aramak ویرنُ نم ویرنُ دی ویرنُ نض ویرنیور ویرنُ یُ جم ویرنز Vermez Vermeyecek Vermiyor Vermemiş Vermedi Vermemek ابطالنُ نق ابطالنُ دی ابطالنُ نض ابطالنیور ابطال نُ یُ جق ابطالنُ ز Başlamaz Başlamayacak Başlamıyor Başlamamış Başlamadı Başlamamak

 Olumsuz emir kipleri şöyledir.

 Bağ – Fiiller şöyledir. ویرنُ شیملُ کرينُ چزینُ کورنُ Görme Çizme Girme Silme Verme نُ ایزنا صورنا كاچام ابمقا آرا Kaçma Sorma Yazma Arama Bakma کلیب کلُ رك لكريشُ لكرينو لكدیگیٌدَ Geldiğinde Gelirken Gelirse Gelerek Gelip کوروب نورَ رك نورورشُ نورورنو کوردوگیٌدَ Gördüğünde Görürken Görürse Görerek Görüp كالیب كالُ رق كالريشُ كالريکو كالدیغیٌدَ Kaldığında Kalırken Kalırsa Kalarak Kalıp Fiil Çekimleri 

 İstek kipleri şöyledir. On Dokuzuncu Ders Yirminci Ders لصنی كالصُ كالصنی آ لصُ کورشُ کورشون آ Kalsın Kalsa Alsın Alsa Görsün Görse صورشُ صورشون کورنُ شو کورَ شڭ نورنُ یُ شڭ صورنا یُ شڭ Sormayasın Görmeyesin Göresin Görmesen Sorsan Sorsa لكدی نی كاملض نی نصافرنی شوَ جکملرنی نب نی بویلُ نی مشدی نی دملگی یومقی کلري نیصو ار آت و یکی کرَ یر یوزدَ طوكوز بٌدَ بر کوىدَ ا Bende bir at var Yüzde dokuz Günde iki kere yer ویلُ دمیظم بر کرَ دَ زس کیدڭ کید دَ کور ا بردَ Git de gör Bir kere de siz gidin Bir de öyle demiş Mi Soru Ekinin Yazımı De eki ve De Bağlacı فانع یم فانع اوالنی ایسته مم

وجی چیچُ کچی کتاجبی شوچتی طوزجی آ Sütçü Kitapçı Çiçekçi Avcı Tuzcu طوززس طکرزس شوچزس كاملزس بیلگیزس Bilgisiz Kalemsiz Suçsuz Şekersiz Tuzsuz وغالجنق ا وفاجق برجم نوچوجم نیٍیجم ا Oğlancık Ufacık Minicik Küçücük Biricik تورکچُ كاابجُ ایطچُ كصُ جُ بٌجُ Bence Kısaca Yaşça Kabaca Türkçe طُ ا ابچغُ درزی اپدطاَ كلعُ Ada Kale Padişah Terzi Bahçe یل جیگُ ویرنم یگرنی متیام ا Gece El Etmek Yirmi Vermek چيون ا ان متم ایرنم آ دكمي ا İçin Ona Ermek Etmek Demek Bazı Eklerin Yazılışı Bazı Kelimelerin Yazılışı بر بربر بر بربرَ برَ بربر لگ برابر بر چامل دمیض آ بربر دکاىی .

٥ ٥ ٤ ٤ ٣ ٣ ٢ ٢ ١ ١ وچ دورت بض یيك ا بر ا ٠ ٠ ٩ ٩ ٨ ٨ ٧ ٧ ٦ ٦ لتی یدی شکز طلوز صفر آ ٥٠ ٥٠ ٤٠ ٤٠ ٣٠ ٣٠ ٢٠ ٢٠ ١٠ ١٠ للی وتوز كريق ا ون یگرنی ا ا ١٠٠ ١٠٠ ٩٠ ٩٠ ٨٠ ٨٠ ٧٠ ٧٠ ٦٠ ٦٠ لتهض تیهض شکصان طوكصان یوز آ بیڭ نیلیون نیلیار وىٌجی ا وجنچی برجنی ا وًر ا وچر برر ا Yirmi Dördüncü Ders بر ِفتُ یدی گوىدر اپزارایرتصی صالی چارطٍبُ پرطٍبُ مجعُ مجعُ ایرتصی اپزار

Sayılar Günler- Aylar – Mevsimler وجاق طباط یدر ا آ یکی ون ا بر ییل ا ان متوز نارت ىیصان نایس خزیر اقل یولل اکمی كامس آر ا غصتوس آ یكل هبار ایز صوڭ هبار كیض نومسرل ا عامثىولجُ ىڭ اصالخی ولٌوبدَ ره اقل عامثىلی کتابتٌدن حبث ا اقل ار دیبرل بیٌٍدَ ار ا ا >جامن ایزیرل بو كادر یدن بریصی خالدَ شادَ لگی کلفتُ ترجیح وكواین اکالیُ بیلصُ چیق ایزلصُ دَ ره ا از آ نغقل ایزیلُ جغٌُ بر و كدر عربی و فارشی لغترل كاتملصُ دَ یعٌی ایزیالن طیرلَ ا االڭیُ بیلُ جگی کبی طویلُ كباجُ بر عامثىلیجُ ایزلصُ رهکصڭ < یدنلی نلابلُ ا تُ ا دیدیگی زنان بو ذ >كباجُ ایزملق ىصل ممکو یدیولر؟ عامثىلی لصاىٌدن ولور؟ عربی و فارشی ىصل ترك ا ا ترك متیاض ً یلُ فارشی یی چیلارر ایصُ ك لصاىی متانا ا عربی . ولدیغی کورملکدَ در ا < ولورز شوزرلىدن عبارت ا

Osmanlı Türkçesinde özellikle Klasik dönemde Arapça isimlere, sıfatlara ve tamlamalara çok sık yer verilmiştir. Hatta bazı beratların dua kısmında çekimli fiiller dahi kullanılmıştır. Arapça kelimeler, mastar olarak üç harflik kök kelimelerden oluşur. Yeni üretilen bütün kelimeler, başlangıçtaki bu üç harflik kök kelimelere dayanır. Böylece kelimenin kökenini bildiğimizde yeni üretilen kelimeleri okumak ve anlamak kolaylaşır. Buradaki amacımız sizlere Arapçayı öğretmek değil, sadece Osmanlıca kelimeleri daha iyi kavramanızı sağlamaktır. Kitabımızın bu bölümüne kadar Matbu ve Rik‟a yazı çeşitlerini gördük ve öğrendik. Bu bölümde Osmanlı‟nın özellikle Klasik Döneminde, Mühimme Defterlerinde ve Berat gibi resmi yazılarda kullandığı ve tamamen Müslüman Türklerin oluşturduğu Divani Yazı çeşidini, örnekleriyle birlikte göreceğiz. Bu yazının Celi Divani ve Divani kırması gibi çeşitleri vardır Şimdi gelin Divani yazıyı Rik‟a ile karşılaştırarak hep beraber yakından inceleyelim. ا ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ا ب ج ت ث ج ذ ح خ ز ش ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ض ظ غ س ش ظ ؼ ط ػ ؿ ك ف ق ك گ ل م ن و ه ال ی ف ق ن ي ل م ى ٍ ُ ال ی ١٠ ٩ ٨ ٧ ٦ ٥ ٤ ٣ ٢ ١ ٠

 Arapçada bütün kelimeleri ve fiilleri فعي) yapmak) mastarıyla göstereceğiz. فقل =< فافِل فقل فافل فقل فافل فقل فافل وتة واتة ؽلن ؽالن فول فاهل Âmil Zalim Katib علة عالة فلن فالن ضىط ضاوط Şakir Âlim Talib اهط آهط ضْس ضاّس ذلك ذالك Halık Şahid Âmir فطف فاضف خْل خاّل فثس فاتس Abid Cahil Arif ًؾط ًاؽط لتل لاتل ذثط ذاتط Habir Katil Nazır

 İsm-i Fâil‟in üç şekilde cem‟i مجظ)Çoğulu) olur. Bunlardan biri veya bir kaçı meşhur olabilir. فلوا ضْسا اهطا خُْال ؽلوِ فولِ علثِ خْلِ ضىاض لتال وتاب خُّْال İsm-i Fâil Yapan Kişi

 İsm-i Mef‟ûl‟ün iki şekilde cem‟i مجظ) Çoğulu) olur. Bunlardan biri veya ikisi meşhur olabilir. فقل =< هفقَل فقل هفقَل فقل هفقَل فقل هفقَل وتة هىتَب ؽلن هؾلَم فول هقوَل Mamul Mazlum Mektub علة هغلَب فلن هقلَم ذلك هرلَق Mahluk Malum Matlub اهط هاهَض خْل هدَْل لتل همتَل Maktul Mechul Memur فطف هقطٍف لقي هلقَى هٌـ هوٌَؿ Memnu‟ Melun Maruf هقوَالت هقلَهات هدَْالت هىتَتات هؾالین هقاضیف هغالیة هىاتیة İsm-i Mef’ûl Yapılan فطك ایوص ّط ًِ ٍاض فالوسُ فلن تط لیل ٍ لال ایوص آًداق

 Bütün üç harfli kökleri, İf‟al babına sokamayacağımız gibi; Bütün bablarda, kelimelerin Fa‟il ve mef‟ulleri olmayabilir veya Osmanlı Türkçesinde kullanılmayabilir. فقل =< اِفقال فقل اِفقال فقل اِفقال فقل اِفقال زذل ازذال فلن افالم وطم اوطام İkram İ‟lam İdhal ذطج اذطاج تغل اتغال ضضس اضضاز İrşad İbtal İhrac فغط افغاض لطض الطاض سٌس اسٌاز İsnad İkrar İftar فافل =< هُفقِل هفقَل =< هُفقَل خوـ =< اِفقاالت هٌىط هرثط هسطف هسلن هفطط هرثط muhbir müfrit müslim müsrif muhbir münkir هثثت هٌىط هطاز هىطم ازذاالت اذثاضات ihbarat idhalat mükrem murad münker müsbet İf’âl Bâbı Geçişli Fiil اٍت اٍ هٌقن ِ حمیمی تعزى اٍ لیتساض ًقوتلطُ هاللطُ تسل ایستس یگی فیأت ایسِ اٍذ ضیسض تطی شوط تطی ضىط تطی فىطض.

فقل =< تفقیل فقل تفقیل فقل تفقیل فقل تفقیل فلن ًقلین وصب تىصیة ٍحس تَحیس Tevhid Tekzib Ta‟lim ضىل تطىیل زضس تسضیس فطف تقطیف Ta‟rif Tedris Teşkil سلن تسلین تطن تثطیه لسن تمسین Taksim Tebrik Teslim فافل =< هُفقِِّل هفقَل =< هُفقَّل خوـ =< تفقیالت هقلن هسضس هتػَف هفسط هَحس هرطب Muharrib Muvahhid Müferris Mutasavvıf Müderris Mu‟allim هسلن همسض هطوة همسم هطفِ ض ههض Mükerrer Müreffeh Mukadder Mürekkeb Mukarrer Müsellem تسضیسات تىلیفات ترطیثات تمػیطات تقلیات تطىیالت Teşkilat Ta‟limat Taksirat Tahribat Teklifat Tedrisat Tef’îl Bâbı Geçişli Fiil آحطت گثی زًیا سقازتی زذی فثازتسُ ٍ اللِْ فسىط اٍلومسى گچط.

 Bu Bâbda ism-i meful çok az gelir. فقل =< هُفافلِ فقل هفافلِ فقل هفافلِ فقل هفافلِ حطب هحاضتِ لَل هماٍلِ حىن هحاووِ Muhakeme Mukavele Muharebe شوط هصاوطُ سثك هساتمِ حفؼ هحافؾِ Muhafaza Müsabaka Müzakere ذلف هرالفة ًسة هٌاسثة ضخـ هطاخقة Müraca‟at Münasebet Muhalefet فافل =< هُفافِل هفقَل =< هُفافَل خوـ =< هُفافالت هطاّس هراتط هحافؼ هٌاسة هْاخط هالین Mülayim Muhacir Münasib Muhafız Muhabir Müşahid هحاعة هطاّس هحاتطات هماٍالت هقاًٍات همایسات Mukayesat Muavenat Mukavelat Muhaberat Müşahed Muhatab Mufâ’ale Bâbı İşdeşlik Fiili فثازته ؽاّطی تط آغیطلغی ٍاضزض فمظ هقٌاسٌسُ اٍیلِ تط ضاحتله ٍ حفیفله ٍاضزض وِ تقطیف ایسلوع.

 Bu Bâbın ism-i meful ve cem‟i yoktur. فقل =< اًِفقِال فقل اًِفقِال فقل اًِفقِال فقل اًِفقِال للة اًمالب وطف اًىطاف فلك اًفالق İnfilak İnkişaf İnkılab لسن اًمسام وسف اًىساف فْن اًفْام İnfiham İnkisaf İnkısam فافل =< هٌُفِقل هٌىسط هٌحػط هٌدوس هٌحسض هٌحلِّ هٌرسف Münhısaf Münhill Münhirar Müncimed Münhısar Münkiser İnfi’âl Bâbı Dönüşlülük Fiili تط فمطُ ًػطالسیي ذَاخِ تط گَى هطوثٌی ضایـ ایتوص ّن آضاض ّن ضىط ایسض ایوص. سثة تطىطی غَضهطلط. اٍظضًسُ تَلٌوسیغوِ ضىط ایسییَضم. اگط تَلًَایسم تي زُ تطاتط غایة اٍلَضزم زیوص.

 Bu babın düzensiz kalıptaki fiillerinden bazıları şunlardır. فقل =< اِفتقِال فقل اِفتقِال فقل اِفتقِال فقل اِفتقِال فرط افتراض ًؾن اًتؾام ضطن اضتطان İştirak İntizam İftihar خوـ اختواؿ خْس اختْاز حطن احتطام İhtişam İctihad İctima‟ حول احتوال فطؼ افتطاؼ ضخـ اضتداؿ İrtica’ İ‟tiraz İhtimal ٍحس اتحاز ٍفك اتفاق فطی افتطا İftira İttifak İttihad ضطب اضسضاب زفَی ازفا ظٍج اظزٍاج İzdivac İddia‟ Izdrab فافل =< هُفتقِل هفقَل =< هُفتقَل هدتْس هتفه هطتْي هطتعق هدتوـ هٌتمل Müntakil Müctemi‟ Mürtazik Mürtehin Müttefik Müctehid هٌتؾن هطتطن هحطن هحتطم هحتول هطتطن Müştrek Muhtemel Muhterem Muhteşem Müşterek Muntazam İfti’âl Bâbı Dönüşlülük Fiili فقل =< تفقُّل فقل تفقُّل فقل تفقُّل فقل تفقُّل ضىط تطىط خسن تدسن حول تحول Tahammül Tecessüm Teşekkür غطف تػطف ٍخِ تَخِ ٍلس ًَلس Tevellüd Teveccüh Tasarruf تسن تثسن ضزّ تطزز ستط تستِّط Tesettür Tereddüd Tebessüm فافل =< هتفقِّل هفقَل =< هتفقَّل هٌطىط هترػع هٌفىط هتَول هتػَف هتقسز Müteaddid Mutasavvıf Mütevekkil Mütefekkir Mutahassıs Müteşekkir هتػطف هتَخِ هتَلس هتَول هتػَض هتطلة Mutarakkab Mutasavver Mütevekkil Mütevellid Müteveccih Mutasarrıf Dönüşlülük Fiili Tefe’ül Bâbı ذلك ایچٌسُ هقتثط تط ًسٌِ یَق زٍلت وثی اٍاهیِ زٍلت خْاًسُ تط ًفس غحت وثی OSMANLICA METİNLERİ OKUMAYA GİRİŞ 2009 35 Otuz Üçüncü Ders فقل =< تفافُل فقل تفافُل فقل تفافُل فقل تفافُل ٍتط تَاتط ٍضـ تَاضـ سسف تسازف Tesadüf Tevazu‟ Tevatür فافل =< هتفافِل هفقَل =< هتفافَل هتچاسط هتَاضـ هتوازؿ هتطاتِ هتساًس هتعایس Mütezayed Mütesaned Müteşabih Mütemadi‟ Mütevazi‟ Mütecasir İşteşlik Fiili Tefâ’ül Bâbı بٌ ده گچر یا ىٌ تَ زُ گچط یا َّ اوه ری چ گ وبده

 Bu babın fail ve mefullerinin yazılışı aynı olup cümle içerisindeki anlamına göre okunur. فقل =< استفقال فقل استفقال فقل استفقال فقل استفقال ذسم استرسام هله استوالن للل استمالل İstiklal İstimlak İstihdam لطض استمطاض غفط استغفاض لثل استمثال İstikbal İstiğfar İstikrar فافل =< هستفقل هفقَل =< هستفقل هستقدل هستحػل هستقفی هستططن ًستمین هستاللِّ Müstakill Müstakim Müsteşrik Müst‟fi Müstahsil Müst‟cil هستقدل هستمثل هستسٌا هستْدي هستحكِّ هستطاض Müsteşar Müstehakk Müstehcen Müstesna Müstakbel Müsta‟cel İstif’âl Bâbı Geçişli Fiili مسب ا هلل ا رلنمح ا رلمیح

 Arapça İsimler üç halde bulunur. Müfret(Tekil), tensiye(İkili çoğul) ve cem‟(Çoğul).  Tesniye Arapçaya özgü bir çoğuldur.  Arapçada isimlerde Cem‟ ise düzenli (cem‟i Salim) ve düzensiz (Cem‟i Mükesser) olmak üzere ikiye ayrılır.  Arapçada isimler erkek (müzekker) ve dişi (müennes) olmak üzere ikiye ayrılır. Bu yüzden cem‟i salim de müzekker ve müennes olarak ikiye ayrılır. زلت هولىت عطف تحط تط زٍلتیي هولىتیي عطفیي تحطیي تطیي Berreyn Bahreyn Tarafeyn Memleketeyn Devleteyn هسلوِ هقلوِ عالثِ غافلِ فاضفِ هسلوات هقلوات عالثات غافالت فاضفات Arifat Gafilat Talibat Muallimat Müslimat هسلن هقلن عالة غافل فاضف هسلویي هقلویي عالثیي غافلیي فاضفیي Arifin Gafilin Talibin Muallimin Müslimin هسلوَى هقلوَى عالثَى غافلَى فاضفَى Arifun Gafilun Talibun Muallimun Müslimun Arapça İsimlerin Çoğul Yapılması 1. Tesniye(İkili Çoğul) 2. Cem’i Müzekkeri Salim (Düzenli Erkek Çoğul) 3. Cem’i Müennesi Salim (Düzenli Dişi Çoğul)

Efâl Vezni اٍضاق اٍلاف اًْاض الطاى احثاب Ahbab Akran Enhar Evkaf Evrak اضواى اهالن افىاض اضظاق اسثاب Esbab Erzak Efkar Emlak Erkan اٍلیا اًثیا الطاتا اضمیا اغفیا Asfiya Eşkiya Akraba Enbiya Evliya فلَم اهَض تیَت حطٍف لثَض Kubur Huruf Buyut Umur Ulum للَب فتَح هلَن غیَف ًمَل Nukul Suyuf Müluk Futuh Kulub فاغی لاضی ٍالی غاظی زاّی فػات لضات ٍالت غعات زّات Duhat Guzat Vulat Kuzat Usat Efâl Vezni افقال Ef’ilâ Vezni افقال Fu’ât Vezni فقات Fu’ûl Vezni لَفق آییٌِ سی ایطسض وطیٌه الفٌِ تالیلوع

خثل تلس فثس زاض ضخل خثال تالز فثاز زیاض ضخال Rical Diyar İbad Bilad Cibal ظهاى هىاى لساى لثاس سالح اظهٌِ اهىٌِ السٌِ الثسِ اسلحِ Esliha Elbise Elsine Emkine Ezmina ٍؽیفِ ًتیدِ ضسالِ فمیسُ ٍاسغِ ٍؽائف ًتائح ضسائل فمائس ٍسائظ Vesait Akaid Resail Netaic Vezaif ساحل لافسُ خَّط حازسِ عائفِ سَاحل لَافس خَاّط حَازس عَائف Tevaif Havadis Cevahir Kavaid Sevahil Fi’âl Vezni فقال Ef’ile Vezni ِافقل Fe’âil Vezni فقائل Feva’il Vezni افلَف OSMANLICA METİNLERİ OKUMAYA GİRİŞ 2009 40 لاًَى تاضید ذالاى ذاتَى زیَاى لَاًیي تَاضید ذَالیي ذَاتیي زٍاٍیي Devavin Havatin Havakin Tevarih Kavanin زفتط فسىط خَّط فٌػط تطخوِ زفاتط فساوط خَاّط فٌاغط تطاخن Teracim Anasır Cevahir Asakir Defatir خوَْض سلغاى لٌسیل لطتاى ضیغاى خواّیط سالعیي لٌازیل لطاتیي ضیاعیي Şeyatin Karabin Kanadil Selatin Cemahir تػَیط توثال تطویة تىلیف تمطیط تَاغیط تواثیل تطاویة تىالیف تماضیط Tekarir Tekalif Terakib Temasil Tevasır Fe’âlil Vezni فقالل Fe’âlîl Vezni فقالیل Tefâ’îl Vezni تفافیل Feva’îl Vezni افیلَف

خولِ اهّت زٍلت ظهطُ تحفِ خول اهن زٍل ظهط تحف Tuhaf Zümer Düvel Ümem Cümel ضسَل وتاب غحیفِ عطیك سفٌِ ضسل وتة غحف عطق سفي Sufun Turuk Suhuf Kütüb Rüsul ًدن ًفس ضْط لساى تحط اًدن اًفس اضْط السل اتحط Ebhür Elsül Eşhür Enfüs Encüm فاغی لاؼ ٍالی غاظی زاّی فػات لضات ٍالت غعات زّات Duhat Guzat Vülat Kuzat Usat Fu’ul Vezni فقل Ef’ül افقل Vezni Tu’ât Vezni فقات Fu’al Vezni فقل

 Arapça isimler belirli ve belirsiz olarak ikiye ayrılır. Kelimeyi belirli kılan ek ise (ال ( (Harf-i Tarif) takısıdır. Bu İngilizcedeki (The), Almancadaki (Das), Fransızcadaki (La) takısı gibidir.  Arapça harfler 14 Şemsi ve 14 Kameri olmak üzere toplam 28 harftir.  İki kelimelik tamlamalarda Harfi Tarif ikinci kelimenin başında gelir ve birinci kelime ile birleşmez.  Tamlamaların okunuşu ikinci kelimenin başındaki (Harfi Tariften sonra) ilk harfe göre okunur.  Birinci kelimenin son harfi ötre, ikinci kelimenin ilk harfi (Harfi tarif okunmadan) şeddeli ve üstün okunur. Arapça Şemsi Harfler ت ث ز ش ض ظ س ش ظ ؼ ط ػ ل ى ًَضُ الطَّوس Nurüş’şems زاضالسقسُ تاج التَاضید Tacüt‟tevarih Darüs‟saade لغـ الغطیك ذیط الٌاس Hayrün‟nas Katut‟tarik فثس اهلل فلَم السیي Ulumud‟din Abdul‟lah زاض التقلین هاض الصوط Marüz‟zikr Darüt‟talim Arapça İsim Tamlamaları Şemsi Tamlamalar

 Birinci kelimenin son harfi ötre, ikinci kelime Harfi tarif ile birlikte şeddesiz okunur. Arapça Kameri Harfler ا ب ج ح خ ؿ ك ف ق ن م ٍ ُ ی ًَضُ الموط Nurül’kamer ضید االسالم تیت الوال Beytül‟mal Şeyhül‟islam غعات الوسلویي زاض الفٌَى Darül‟fünun Guzatül‟müslimin ضتیـ االٍل ذاضق القازُ Harkul‟ade Rebiül‟evvel زاض الثسایـ سالف الثیاى Salifül‟beyan Darül‟bedayi  Birinci kelime zaman veya mekân zarflarından biri ise ilk kelime ötre değil üstün okunur. تیي الٌاس تیي الولل Beynel‟milel Beynen‟nas تقس الیَم لثل التاضید Kablet‟tarih Badel‟yevm فَلالقازُ تحت الثحط Tahtel‟bahr Fevkel‟ade حسة المسض هي الثاب Minel‟bab Hasbel‟kader Kameri Tamlamalar صلى الله عليه وسلم

 Birinci kelime ( ب ( harfi ise (Bi) şeklinde, (فی ( eki ise (Fi) şeklinde okunur. تالىلیِ تاالذطُ Bil‟ahire Bil‟külliye تالقىس تالصات Biz‟zat Bil‟akis فی القػل لی الحمیمِ Fil‟hakika Fil‟asıl  Üç kelimelik tamlamalarda ikinci kelimenin sonu mutlak esre ile okunur. ذازم الحطهیي الططفیي فی ًفس االهط Fi nefsil‟emir Hadimül‟harameynil‟şerefeyn فلی عطیك االًحػاض الی آذط القوط İl ahiril‟ömür Ala tarikil‟inhisar زیَاى لغات الته وتاب هػالح الوسلویي Kitabü mesalihil‟müslimin Divaül‟lugatit‟türk Otuz Yedinci Ders  Arapça fiilerin cereyan ettikleri yerleri bildiren kelimelere ism-i mekan denir.  İsm-i mekan ikisi kıyasi ve ikisi semavi olmak üzere toplam dört vezindir.  İsm-i mekan (Mefâ‟il) ( مفاعل (vezni ile çoğalırlar. هىتة هسىي هقثس هرطج هٌثـ Menba‟ Mahrec Ma‟bed Mesken Mekteb هدلس هٌعل هَضـ هسدس هطخـ Merci‟ Mescid Mevzi‟ Menzil Meclis İsm-i Mekan Mef’al ve Mef’il Vezni

هغثقِ هحىوِ هسضسِ هولىة Memleket Medrese Mahkeme Matba‟a هٌعلة هسیطُ هْلىِ هقطفة Ma‟rifet Mehlike Mesire Menzilet

 Arapça kelimeler (Mif‟al)( مفعل) ,(Mif‟âl)(مفعال (ve (Mif‟ale) ( مفعله ( vezinleri ile ism-i alet olurlar.  İsm-i alet (Mefâ‟il) ( مفاعل (vezni ile çoğalırlar. هىاتة هدالس هطاوع هحاون Mehakim Merakiz Mecalis Mekatib هواله هٌاظل هطاتة هقاضف Ma’arif Meratib Menazil Memalik لغـ همغـ غفط هغفط سوـ هسوـ Misma’ Miğfer Mıkta‟ ٍسه هسَان لیس همیاس فطج هقطاج Mi’rac Mikyas Misvak هلح هولحِ ضوـ هطوقِ ضطب هططتِ Mişrebe Mişme‟a Mimliha Mef’ale ve Mef’ile Vezni Mefâ’il Vezni İsm-i Alet

 Arapça kelimelerde ism-i mensub bir ismin bir yere, bir kişiye, bir mesleğe aitliğini ifade eder.

 İsm-i mensub kelimenin sununa ( ی ( eki getirilerek yapılır. Kırkıncı Ders

 Türkçe kelimelerin başına çok, pek, fazla gibi zarflar getirilerek yapılan isimlerdir.

 Arapça kelimelerde ism-i mübalağa dört vezinde oluşturulur. Bunlar (Fa‟âl) ( الّفع ,( (Fa‟âle) ( الهّفع) ,( Fa‟ûl) ( فعول) ,( Mif‟âl) ( مفعال ( vezinleridir.

 Bunların dışında da mübalağa bildiren isimler vardır. هػطی فطتی فلوی هلی هىی فىطی Fikri Mekki Milli İlmi Arabi Mısri تَضسَی هسًی فلَی هقٌَی زًیَی سواٍی Semavi Dünyevi Ma‟nevi Alevi-Ulvi Medeni Bursevi سیاح ضظاق فیاش لْاض فالهِ فْاهِ Fehhame Allame Kahhar Ayyaş Rezzak Seyyah خسَض غفَض ضىَض همسام هقواض هٌقام Min‟am Mi‟mar Mikdam Şekur Gafur Cesur فلین ضحین غسیك لیَم ضحوي هسىیي Miskin Rahman Kayyum Sıddık Rahim Alim İsm-i Mensub İsm-i Mübalağa ﷽

 Arapça kelimeleri (Ef‟al) ( افعل ( veznine sokularak yapılan mukayese ve üstünlük gösteren kelimelerdir.  Türkçede sıfatların başına daha,en,çok,en çok gibi zarflar getirilerek yapılır.

 İsm-i Tafdil Efa‟îl vezni ile çoğalır. Kırk İkinci Ders  Bazı Arapça kelimelerde yer alan Elif-i Maksure ( ی ( ve Elif-i Memdude ( أ ( harfin normal okunuşunun dışındadır. Örneğin; فسی هَسی هػغفی یحیی زفَی هقٌی Ma‟na Da‟va Yahya Mustafa Musa İ‟sa فتَی ضَضی وثطی فلی الی الػی Aksa İla „Ala Kübra Şura Fetva خفأ سفأ اهطأ تٌأ ثٌأ تمأ Beka Sena Bina Ümera Sefa Cefa افؾن اوثط اغغط اسفل اوطم العم Elzem Ekrem Esfel Asgar Ekber A‟zam افضل اتلِ احوك اوول احسي اًسض Ender Ahsen Ekmel Ahmak Ebleh Efdal افاؽن اواتط اغاغط اسافل اواضم االظم Elazim Ekarim Esalif Esagir Ekabir E‟azim افاضل اتالِ احاهك اواهل احاسي اًازض Enadir Ehasin Ekamil Ehamık Ebalih Efadıl İsm-i Tafdil Bazı Arapça Kelimelerin Okunuşu

١٠ ٩ ٨ ٧ ٦ ٥ ٤ ٣ ٢ ١ ٍاحس اثٌیي ثالثِ اضتقِ ذوسِ ستِ سثقِ ثواًیِ تسقِ فططُ Aşere Tis‟a Semaniye Seb‟a Sitte Hamse Erba‟ Selase İsneyn Vahid ٢٠ ١٩ ١٨ ١٧ ١٦ ١٥ ١٤ ١٣ ١٢ ١١ احس فطط اثٌا فطط ثالثِ فطط اضتقِ فطط ذوسِ فطط ستِ فطط سثقِ فطط ثواًیِ فطط تسقِ فطط فططیي Işrin Tis‟a Aşere Semaniye Aşere Seb‟a Aşere Sitte Aşere Hamse Aşere Erba‟ Aşere Selase Aşere İsna Aşere Ehad Aşere ١٠٠ ٩٠ ٨٠ ٧٠ ٦٠ ٥٠ ٤٠ ٣٠ ٢٠ ١٠ فططُ فططیي ثالثیي اضتقیي ذوسیي ستِّیي سثقیي ثواًیي تسقیي هائِ Mi‟e Tis‟in Semanin Seb‟in Sittin Hamsin Erba‟in Selasin Işrin Aşere ١٢٠٥ ذوسِ ٍ هائتیي ٍ الف 1205 ١٣٠٤ اضتقِ ٍ ثالثوائِ ٍ الف 1304 ١١١٩ تسقِ ٍفطط هائِ ٍ الف 1119 ایام EYYAM االحس االثٌیي الثالثِ االضتقِ الرویس الدوقِ السثت Es’sebt El’cum’a El’hamis El’erba’ Es’sülase El’isneyn El’ehad ضَْض ŞÜHUR هحطم غفط ضتیـ االٍل ضتیـ اآلذط خوازی االٍلی خوازی اآلذطُ م ظ ضا ض خا ج Cümadel’ahire Cümadel’evvel Rebiül’ahir Rebiül’evvel Safer Muharrem ضخة ضقثاى ضهضاى ضَّال ش المقسُ شی الحدِّ ب ش ى ل شا ش Zil’hicce Zil’ka’de Şevval Ramazan Şa’ban Receb Arapça Sayılar & Günler & Aylar اللهجل جلاله

Farsça dil özellikleri bakımından Türkçeye yakınlık arz eder. Fars dili sondan eklemeli bir dildir. Cümleler ise başta özne, sonda yüklem şeklindedir. Yüklemler şahıs ekleri ve zaman eklerini taşırlar. Bütün bu özellikleriyle beraber güçlü bir edebiyat diline sahip olan Farsçayı Osmanlılar kullanmış ve edebi eserlerinde yer vermiştir. Hatta Selçuklular zamanında tamamıyla Farsça eserlerin yazıldığı görülmüştür (Mesnevi gb.). Kitabımızın bu bölümünde Osmanlıcada kullanılmış olan Farsça ekleri ve kelimelerin yazılışını göreceğiz. Ayrıca İran kökenli olan Hatt-ı Ta‟lik yazısını inceleyeceğiz. Kalınlığı sülüs kadar olan bu yazıyı rivayete göre Hoca Ebul Al , Pehlevi ve Kufi yazılarını birleştirmek suretiyle icat etmiştir. ا ب ج ت ث ج ذ ح خ ز ش ا ب ة ت ث ج ح خ د ذ ذ ض ظ غ س ش ظ ؼ ط ػ ؿ ك ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ن ي ل م ى ٍ ُ ال ی ال ی ُ ػ ؼ ؽ ؾ ؿ ـ ف و ۱ۺ ۹ ۸ ۷ ۶ ۵ ۴ ۳ ۲ ۱ ۺ هفیلخروسل انج بقحویلتعناهجن ّان ر بمن ز ازمهادنفم ادش ی OSMANLICA METİNLERİ OKUMAYA GİRİŞ 2009 50 Kırk Dördüncü Ders  Farsçada en sık kullanılan ön ekleri burada yer vereceğiz.  Farsça olumsuzluk ekleri olan ( یب (ve ( ا ی (ekleri kelimelere ön ek olarak gelir.  Arapçada buna benzer olumsuzluk bildiren( ال ی (eki vardır. یب یب ربخ ب ی هده اکیبر یب وسد یب رپو ا یب کمن یب ب Bi hesab Bi nemek Bi perva Bi sud Bi kar Bi hude Bi haber ادان ارحمم ی اوبقمل ی ااسمدع ی ازیچ ی ااچر ی انش ی اا ا ی ی Na dan Na mahrem Na makbul Na müsaid Na çiz Na çar Na aşina ی الرپوا ی الهکلهت ت ی التلهم ی الالرب ت ب أ ی ال ی الافهلص ی الدیق ی الا Bila tehlike Bila perva Bila mazeret Bilamühlet Bila ücret Bila kayd Bila fasıla  Farsça (üzere) anlamı taşıyan ( ر ب ) eki kelimelerin önüne gelir.  Arapçada buna benzer ( یلع (eki vardır. ر وم روهج ب ب ری اد رامکل ب ب زار رق ب روخردار ب ردو ب ر ب Ber mucib Ber vech Ber bad Ber kemal Ber karar Ber hurdar Ber duş س لعطالق یلع ا الامجل لع ا وصخلص یلعاالکث ج له یلع ا اعلد ه یلعا لع یلع یلع ا دلو ا م یلعا Alel‟ekser Alel‟husus Alel‟icmal Alel‟itlak Alel‟ade Alel‟acele Aled‟devam  Farsça (den) (dan) anlamı taşıyan ( ار ( eki kelimelerin önüne gelir.  Arapçada buna benzer ( نم (eki vardır. ن ون ار دقمی ار ر ار ب دل ار اضق ار هلمج ار ار ا ر Ez can Ez nev Ez kadim Ez ber Ez dil Ez kaza Ez cümle ق نم ا الو ل نم ریغ دحً نم رطف ا هلل لعش نما ن نم نم دعب نم هلمج نما ا Min tarail‟lah Min gayri hadden Minel „evvel Minel‟aşk Minel‟an Min cümle Min ba‟d Farsça Ön Ekler

 Mekan bildiren ekler ise şunlardır. د ر یپ د ر احل د ر انکر د ر دهعه د ر نیمک در ن ن د ر درا Der pey Der miyan Der kemin Der uhde Der kenar Der hal Der an İçinde سی اسمهل مه رکف ه مش ه زمهنیم ریشمهه مه مه سنج ن Hem fikir Hem sal Hem şehri Hem şire Hem zemin Hem an Hem cins Birliktelik ر اغیپربم ر رجنب ر ر ربه رفسب ب ر ی ار اهمب ر د ربل ی ب Peygam-ber Renc-ber Sefer-ber Reh-ber Bar-ber Name-ber Dil-ber Ber اوهار ا وتسا ر اخر و ا ر زسا و ا ر ا و ا ر ه و ا ر ی کوار و ا ر ا دیمو ا ر ش Yek-var Avare-var Seza-var Har-var Üstü-var Şah-var Ümid-var Var س ن گث ش س گث ش س ا ریگب ی ارریگ ریگفک پ گث س اهجی ریگ رطفگث Şeb-gir Piş-gir Kef-gir Bar-gir Ab-gir Cihan-gir Taraf-gir Gir دنم رهبدنم د ا دنمشن د ر د دنم ا ر دنمج ریغدنمت هلگ دنم احدنمتج Hacet-mend Gile-mend Gayret-mend Ercü-mend Derd-mend Daniş-mend Behre-mend Mend ااههن دراهن ش ا هن رغمو ر ا هن د و اتسهن وصعمامهن رمد ا هن اتسمهن ی Şah-ane Peder-ane Mest-ane Merd-ane Ma‟sum-ane Dost-ane Mağrur-ane Ane ااکهر ن کار اکتعنصر هتسب اکر افجاکر دفا اکر گ ت دمت اکر هلیح اکر خ Günah-kar Feda-kar Cefa-kar Beste-kar San‟at-kar Hıdmet-kar Hile-kar ار ا ر رخر ا ر زینا ر وشر ه ر ا ر الهل ر س ت ث کش ا ر زلگا ر س مث چ ا ر ر Har-zar Şüre-zar Ney-zar Lale-zar Kişt-zar Gül-zar Çemen-zar Zar وکن وباتسن ن اتسمن ر اتسن ن ان ت مشن ع ااتسن Kuh-istan Bu-istan Şeb-istan Zem-istan Kabr-istan Gül-istan Acem-istan İstan گاه د ر اگه د اگتسه ذگر اگه ابعد اگته ا اقاگتمه ش پ زاراگه دا ق اگه İkamet-gah İbadet-gah Güzer-gah Dest-gah Der-gah Daniş-gah Karar-gah Gah Farsça Son Ekler

 Farsça isimlerde tıpkı Arapçada olduğu gibi Erkek ve Dişilik özelliği yoktur. Bu yönüyle Arapçaya nazaran Farsça kelimelerin çoğul yapılması daha kolaydır.  Yalnız Farsça kelimelerde, canlı ve cansız nesnelerin çoğul yapılması sırasında kelime sonuna getirilen ekler farklılık arz eder.  Canlı varlıkların çoğulunda kelimenin sonuna ان veya گان eki , cansız varlıkların çoğul yapılmasında ise kelime sonlarına ها eki getirilir. اگن وهان ا اه هان ش وخاچ گان رمدان ان Bendegan Ahuan Şahan Hacegan Merdan An اهمساه ت هاه امه اه همکت اه ی ج اه ا ایساهب ی ا Tasmeha Tükmeha Mahha Bahçeha Asiyabha Ha Kırk Yedinci Ders  Farsça İsim tamlamarı ana esaslarıyla üç bölümde incelenir. Sırasıyla : a. İzafet kesresi ile b. İzafet ye‟si ile c. Kesik izafet ile tamlamadır.  Eğer tamlama birden fazla kelimeden oluşuyorsa buna Zincirleme Tamlama denir.  Üçlü tamlamalarda bazen son iki kelime kesik tamlama olabilir.  Üçlü tamlamaların birçoğunda son iki tamlamanın Arapça kurallara göre yapılandığını görürüz.  Üçlü tamlamaların bazılarında son iki tamlamanın arasını “ve” bağlacı girer. Farsça İsimlerin Çoğul Yapılması Farsça İsim Tamlamaları

ب هیلع دیمان لتت دو Meydan-ı harb Devlet-i Aliyye امهن لتت ا ر د و Hatt-ı hümayun Umur-ı devlet امهن اسعرک ا شالهیم دامهان Divan-ı hümayun Asakir-i İslamiye ا رسد ا ر ا رکم ولق بی Kulub-ı nas Serdar-ı ekrem دری ایایسه اوردوی امهن Derya-yı siyah Ordu-yı hümayun ا م ا رما ی تکلمم ر ا ی عط و ر Umera-yı memleket Vüzera-yı izam ت رس رکسع در دب Der-saadet Ser-asker ریم ا الی اعمل انپه Alem-penah Mir-alay رصم هیلع وایلوالب تت لتت ماکلدو م Vali-yi vilayet-i Mısır Memalik-i devlet-i aliye ریدورادنشی اسعرک رفظ ر ربه ور Vezir-i dur-endiş Asakir-i zafer-rehber ایبادلوام برمرم باالال ب لتت دو Mektub-ı mergubu’l üslub Devlet-i ile’d devam لتت ریشمش زغا و اهجد د د و د و Düşman-ı din ü devlet Şemşir-i gaza ve cihad

ی ک د و هس اهچر جنپ Penc Çehar Se Dü Yek هن د ه ت شش تفه ش Deh Neh Heşt Heft Şeş ده ر ب ا ده زیسد ه اهچر د ه ی ده دوار ی ار Panzdeh Çehardeh Sizdeh Devazdeh Yazdeh ت ش ی ده ده ونار س ه ده ت ن ف ده ار ش Bist Nevazdeh Hejdeh Heftdeh Şazdeh یس لهچ اجنپه ت ش ی د ه Pencah Çihil Si Bist deh دص Sad Neved وند Heştad اتشهد Heftad تصش اتفهد Şast صد ش ش ادصن د و تسی ش صد اهچر دص ی Şeşsad Pansad Çeharsad Sisad Düvist ا ر س ه ار د و س صد ه ن صد ت ش صد ت فت Du hezar Hezar Nühsad Heştsad Heftsad اه RUZHA رور هبنشکی د و هبنش هس هنش اهچر هبنش جنپ هبنش هعمج هبنش Şenbe Cuma Pencşenbe Çeharşenbe Seşenbe Düşenbe Yekşenbe امه اه MAHHA رخد ا د ریت رمد ا د رهشامهر ت ش ب ی ز و ر د ا و ر د ف Şehriver Mordad Tir Hordad Urdibihist Ferverdin ر د ی نمهب ا دنپس ا د رهم ا ی ا ن İspend Behmen Dey Azer Aban Mihr Farsça Sayılar & Günler & Aylar

جناب حق ولی نعت جهان خلیفه رسول پادشاهمز افندمز خٌاب حك ٍلی ًقت خْاى ذلیفِ ضسَل پازضاّوع افٌسهع هفیلخروسل انج بقحویلتعناهجن ّان ر بمن ز ازمهادنفم ادش ی جناب حق ًلی نعت جيان خلیفو رسٌل پادشاىمز افندمز جناب حق ولی نعت جهان خلیفه رسىل پادشاهمز افندمز

فٌدنز جٌاب خق ولی ىعت هجان خلیفُ رشول اپدطامهز ا جناب حق ولی نعت جهان خلیفه رسىل پادشاهمز افندمز جناب حق ولی نعت جهان خلیفه رسىل پادشاهمز افندمز 

Yazar Hakkında

Erdem OVAT

1985-1988 Dörtler Köyü İlköğretim Okulu 1988- 1993 Sakıp Sabancı İlköğretim Okulu 1993-1996 Orhan Çobanoğlu Lisesi 1997-2000 Almanya'da Turist 2001-2002 Vatani Görev Isparta Muş'ta yaptım 2002-2004 Açiköğretim Lisesinden Üstün Başarı 2005-2010 Hacettepe Üniversitesi Alman Dili Öğretmenliğinde Mezun Oldum 2010-2011 Halk Eğitim Merkezinde Almanca Öğretmenliğine Başladım 2011-2013 Çeşitli Özel Dersane ve Okullarda çalıştım 2013- .... Milli Eğitimde Almanca Öğretmeni olarak çalışmaya devam ediyorum
administrator
Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%
%d blogcu bunu beğendi: