# ÜNİTE-2 BESİN GRUPLARI VE BESİNLERİN KALİTE TANIMLARI

- Bağlantı: https://eegitimim.com/unite-2-besin-gruplari-ve-besinlerin-kalite-tanimlari/
- Yayımlanma: 2026-05-31T06:01:51+03:00
- Yazar: admin

**BESİNLERİN GRUPLANDIRILMASI
Pek çok ülke Besin Piramidi denilen modeli kullanmaktadır.
Bunun dışında, Tabak Modeli ve Dört Besin Grubu olarak adlandırılan ve dört yapraklı
yonca ile şekillendirildiği için dört yapraklı yonca modeli olarak da adlandırılan
modeller kullanılmaktadır. Türkiye’de ilk Beslenme ve Diyetetik Bölümünün kuruluş
yılı olan 1962 yılından itibaren Dört Besin Grubu modeli kullanılmaya başlanmış 
ve bu durum günümüze kadar sürdürülmüştür.

Dört Besin Grubu modeline göre besinler, 
1) Et Grubu, 2) Süt Grubu, 3) Sebze ve
Meyve Grubu ve 4)Ekmek ve Tahıl grubu olarak gruplandırılmaktadır.ET GRUBUEt Gurubunun
İşlevleri Büyüme ve gelişmeyi sağlarlar, Hücre yenilenmesi, doku onarımı ve görme
işlevinde görev alan besin ögelerini sağlarlar, Kan yapımında görevli en önemli
besin ögeleri bu grup tarafından sağlanır, Sinir, sindirim sistemi ve deri sağlığında
görev alan besin ögeleri en çok bu grupta bulunur, Hastalıklara karşı direnç kazanılmasında
rolü olan en önemli besin grubudur.Etler genel olarak 6 grupta toplanmaktadır:

Kasaplık hayvan etleri (sığır, manda, domuz, koyun, keçi vb.)

Kümes hayvanları etleri (tavuk, kaz, ördek vb.)

Su ürünleri etleri (balık çeşitleri ile kabuklu deniz ürünleri)

Sakatatlar (ciğer, yürek, böbrek, beyin vb.)

Et ürünleri (sucuk, sosis, salam, pastırma, kavurma, füme etler, gibi.)

SÜT GRUBU
Süt Grubundaki Besin Çeşitleri: Süt, yoğurt, peynir çeşitleri, ayran, 
kefir, çökelek, süt tozu gibi besinler bu gruba girer.Bu gruptaki besinler vücudumuz
için gerekli kalsiyum ve riboflavin (B2 vitamini) için en iyi kaynaktırlar.Bu grup
ayrıca protein, fosfor ile B12 ve A vitamininden zengindir.Süt Grubuna Giren Besinlerin
İşlevleri: Büyüme ve gelişmeyi sağlarlar, Dokuların onarımını sağlarlar, Kemik
ve dişlerin gelişimini sağlarlar Sinir ve kasların düzenli çalışmasını sağlarlar,
Hastalıklara karşı direnç oluşumunda etkiSEBZE VE MEYVE GRUBUSebzeler farklı şekilde
gruplandırılabilmektedir:A- Bitkiden elde edilen kısımlarına göre şöyle gruplandırılır:
Yumrular: Yer elması, patates Kökler: Şalgam, pancar, havuç, kereviz Soğanlar:
Pırasa, soğan, sarımsak Sürgünler: Kuşkonmaz Yaprak: Lahana, ıspanak, semizotu,
pazı, vb Çiçekler: Enginar, karnabahar, bamya Meyveler: Domates, patlıcan, biber,
hıyar, kabakB- Renklerine göre ise şu şekilde gruplandırılır: Yeşil sebzeler: Maydanoz,
ıspanak, semizotu vb. Kırmızı renkli sebzeler: Kırmızı pancar ve kırmızı lahana
Sarı renkli sebzeler: Havuç, tatlı kabağı Beyaz renkli sebzeler: Patates, soğan,
karnabahar, kereviz.Meyveler, yetiştirildikleri iklim koşullarına göre üç grupta
incelenir:

Ilıman kuşak meyveleri: Elma, armut gibi meyveler ile, kayısı, kiraz, vişne, şeftali
ve erik gibi etli çekirdekli meyveler ve üzüm, çilek ahududu gibi yumuşak meyveleri
içerir.

Atropikal meyveler: Limon, portakal, grapefruit gibi turunçgil meyveleri ve avokado,
incir ve kivi gibi meyveleri içerir.

Av hayvanları etleri (bıldırcın, keklik, tavşan vb.)

Tropikal (egzotik olarak da adlandırılarlar) meyveler: Japon elması, hurma, ananas,
papaya vb. içerir.
Meyveler, yapısal özelliklerine göre ise şu şekilde gruplandırılır:

Yumuşak çekirdekli meyveler: Elma, armut, ayva bu grubun örnekleridir.

Sert çekirdekli meyveler: Şeftali, kayısı, erik, kiraz-vişne bu grubun örnekleridir.

Sert kabuklu meyveler: Fındık, kestane, ceviz, badem, vb. örnektir.

Üzümsü meyveler:Üzüm, çilek, ahududu, böğürtlen ve dut bu grubun örnekleridir.

Turunçgil meyveleri: portakal,mandalina, limon, grapefruit örnek olarak verilebilir.

Diğer meyveler: İncir, nar, muz gibi meyveler de bu grubu oluşturur
Sebze ve Meyvelerin
İşlevleri: Büyüme ve gelişmeye yardım ederler, Hücre yenilenmesini ve doku onarımını
sağlarlar, Deri ve göz sağlığı için temel ögeler içerirler, Diş ve diş eti sağlığını
korurlar, Kan yapımında görev alan ögelerden zengindirler, Hastalıklara karşı 
direncin oluşumunda etkindirler, Barsak faaliyetlerine yardımcı olurlar, Doygunluk
hissi yaratırlar.TAHIL VE EKMEK GRUBUGruptaki besin çeşitleri: Buğday, pirinç, mısır,
çavdar, yulaf ve bunlardan yapılan un, ekmek, şehriye, kuskus, yarma, irmik, makarna,
bulgur, gevrek, yufka, börek, kurabiye ve benzeri besinler bu gruba girer.Tahıl 
Grubuna Giren Besinlerin İşlevleri Karbonhidratları yüksek oranda içermeleri nedeniyle
vücudun temel enerji kaynağıdırlar. Sinir, sindirim sistemi ile deri sağlığı ve
hastalıklara karşı direnç oluşumunda önePiyasada buğday unu randımanları 4 grupta
incelenebilir:

%60-70 randımanlı unlara, ekstra-ekstra un denir. Kek, pasta yapımında kullanılırlar.
Besin değeri (vitamin, mineral ve protein içeriği) en düşük olan unlardır.

%70-80 randımanlı unlara, ekstra un denir. Börek, çörek yapımında kullanılırlar.

%80-90 randımanlı unlara, birinci kalite un denir. Börek, çörek ve ekmek yapımında
kullanılırlar.

%90’dan daha fazla randımanlı unlara da ikinci kalite unlar denir. Besin değeri 
en yüksek unlardır ve ekmek yapımında kullanılırlar.