# Ünite 7 Vergi Uyuşmazlıkları ve Çözüm Yolları

- Bağlantı: https://eegitimim.com/unite-7-vergi-uyusmazliklari-ve-cozum-yollari/
- Yayımlanma: 2026-06-05T08:08:35+03:00
- Yazar: admin

Vergi Uyuşmazlığı ve Çözüm Yolu Kavramı
Vergi Uyuşmazlığı Kavramı, Tanımı ve ÖzellikleriVergi
uyuşmazlığı, vergilendirme yetkisine sahip merkezi ve yerel idarelerle yükümlü arasında,
yetki vegörevlerin yerine getirilmesinde hukuk kurallarına aykırı hareket nedeniyle
oluşan görüş ayrılıklarıdır. Vergi uyuşmazlığının özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:
Vergi uyuşmazlığından taraflardan hiyerarşik olarak alt konumda olan vergi yükümlüsü
ve vergisorumlusu, üst konumda olan ise devletin organı olan vergi idaresidir, 
Uyuşmazlık konusu, vergi ve benzeri mali yükümlülüklerdir, Uyuşmazlığın nedeni,
hukuk kurallarına göre birbiri ile örtüşmeyen görüş ayrılıklarına göredavranılmasıdır,
Uyuşmazlık, hukuk kurallarına aykırı davranmaktır. Vergi uyuşmazlığı hem yükümlü
hem de vergi idaresinden kaynaklan15Uyuşmazlığın TürleriMaddi ve biçimsel vergi 
yükümlülüklerine aykırı davranışlar sonucu vergi idaresi ile yükümlü arasındakidüşünce
ve görüş farklılığı olarak ortaya çıkan uyuşmazlıkta, vergi cezası olarak ortaya
çıkabilir. Bucezalardan bir kısmı bağımsız yargı organları tarafından belirlenirken
bir kısmı da vergi idaresi tarafındanbelirlenmektedir.Vergi uyuşmazlıklarının bir
diğer nedeni ise vergi idaresinin yapmış olduğu idari işlemlerdir. İdari işlemlerdüzenleyici
işlem şeklinde olabileceği gibi, yönetsel işlem şeklinde de olabilir. İdarenin işlemlerindendoğan
uyuşmazlıklar, yasaların idareye vermiş olduğu yetki ve görevlerin kullanılması 
sırasında otayaçıkar. Vergi uyuşmazlığı, vergi yükümlüsü ya da vergi sorumlusunun
vergisel ödevleri zamanında vehukuka uygun olarak yerine getirmemesi durumunda ortaya
çıkabilir.Vergi uyuşmazlığı, vergi yükümlüsü ya da vergi sorumlusunun vergisel ödevleri
zamanında ve hukukauygun olarak yerine getirmemesi durumunda ortaya çıkabilir.İdari
İşlemlerin Unsurlarıİdari işlemlerin hukuka uygun olabilmesi için beş hususta hukuka
uygun olması gerekir. İdari işlemler bubeş hususta hukuka uygun değilse iptal nedeni
olarak kabul edilmiştir. Bunlar: Yetki,  Şekil,  Sebep,  Konu, Maksattır. İdari
İşlemlerde Yetki Unsuruİdari işlemlerde yetki, idare adına irade açıklaması yapmaya
yetkili kişilerin kamu tüzel kişisi adınahukuki işlemler yapabilme yeteneğidir. 
İdare hukukunda yetkiler istisnai niteliktedir. Yasalar açıkça yetkivermedikçe makamlar
kendisi yetki kullanamaz.İdare hukukunda yetki dört ana başlık altında incelenmektedir.
Bunlar kişi, konu, yer ve zaman itibariyleyetki kurallarıdır.Kişi Bakımından Yetki;
Kişi bakımından yetki, kamu tüzel kişisi adına idari işlemi yapmaya yetkili kişiyiifade
eder.Konu Bakımından Yetki; İdari işlemde konu, işlemin neden olduğu hukuki sonuçtur.
İdari makamlarıngörev alanları, kendilerinin varlığına imkân veren yasalarla belirtilmiştir.
Yer Bakımından Yetki; İdari makamların yetkileri, kimilerinde Türkiye genelinde 
olabildiği hâlde,kimilerinde de bulunduğu yerin coğrafi veya idari sınırları ile
sınırlıdır.Zaman Bakımından Yetki; Zaman bakımından yetki, idari makamların kamu
yönünden sahip olduklarıyetkiyi kullanabilecekleri zaman dilimini ifade eder. Bunun
için sürenin başlangıç ve bitişinin iyi tespitedilmiş olması gerekir.İdari İşlemlerde
Şekil Unsuruİdari işlemlerde şekil, idarenin iradesinin açıklanması aşamasında izlenmesi
gereken usulü ve idariişlemin hukuk düzeninde aldığı biçimi ifade eder.Başlıca şekil
unsurları şunlardır.  Yazılı biçim olmalıdır  Gerekli bilgileri içermelidir  
Gerekçe ve imza içermelidirİdari İşlemlerde Sebep UnsuruSebep, idareyi bir işlem
yapmaya sevk eden hukuki veya fiili etkendir. İdareyi böyle bir işlem yapmayayönelten
sebebin hem gerçek hem de hukuka uygun olması gerekir.İdari işlemlerde Konu Unsuruİdari
işlemlerde konu unsuru, işlemin hukuk düzeninde oluşturduğu sonuçtur. Tarh işlemi
açısındanirdelersek vergi alacağının miktar olarak tespit edilmesidir.İdari İşlemlerde
Amaç16Amaç, idari işlemlerde ulaşılması arzu edilen sonuçtur. Amaç, idari işlem 
yapan kamu personelininiçinden geçirdiği ve ulaşmak istediği son merhaledir. Kamu
erkinin vermiş olduğu yetki, kamu yararınahizmet etmesi için kullanılır.Çözüm Yolu
Kavramı ve ÖzellikleriVergi uyuşmazlıklarında çözüm yolu, vergi yükümlüsü veya vergi
idaresinin uyuşmazlığı ortadankaldırmaya yönelik hukuki araçlardan yararlanarak 
hukuk zemininde anlaşmaları ya da her iki tarafın,sonucuna uymak zorunda oldukları
yargı mercilerinin kararı ile anlaşmazlığı sona erdirme yöntemleridir. Bu tanıma
göre vergi uyuşmazlıklarının özelliklerini şöyle sıralayabiliriz: Çözüm yolunda
bir tarafta vergi yükümlüsü diğer tarafta ise vergi idaresi yer alır. Vergi uyuşmazlığı,
vergi yükümlüsünün ödevlerini yerine getirmemesi veya vergi idaresinin birişlemi
ile ortaya çıkar. Çözüm yolunda uyuşmazlığın konusunu oluşturan vergi veya ceza,
kısmen veya tamamen ortadankalkar. Çözüm yolunda, taraflardan her ikisi de birlikte
anlaşmaları gerektiğini bilir. Anlaşmamalarıhâlinde yargı yoluna gidebilirler.Vergi
Uyuşmazlıklarının İdari Aşamada Çözümlenmesi (Barışçıl Çözüm Yolları)Vergi Hataları
ve DüzeltmeVergi hatası, vergiye ilişkin hesaplarda veya vergilemede yapılan hatalar
yüzünden, verginin hukukaaykırı olarak fazla veya eksik istenmesi veya alınmasıdır.
Yapılan hatalar yükümlünün lehine veyaaleyhine olabileceği gibi vergi idaresinin
lehine veya aleyhine de olabilir.Vergi cezalarında yapılan hatalar da hata düzeltme
kapsamında yer alır. VUK’un 375. maddesinde, vergicezalarında yapılan hataların 
VUK’ da yer alan vergi hataları için belirlenmiş usul ve şartlara göre,düzeltileceği
öngörülmüştür. Danıştay vergi hatalarının düzeltilmesinde vergi kavramını, gecikme
faizive gecikme zammını kapsayacak şekilde geniş yorumlamaktadır.Vergi hataları 
hesap hataları ve vergilendirme hataları olarak iki şekilde düzenlenmiştir.Hesap
HatalarıHesap hataları, vergi miktarını etkileyen maddi hatalar ve hesaplama yanlışlıkları
olaraktanımlanabilir.Matrah Hataları; Verginin matrahında hata, vergilendirme ile
ilgili beyanname, tahakkuk fişi, ihbarname,tekâlif cetveli ve kararlarda matraha
ait rakamların veya indirimlerin eksik veya fazla gösterilmiş veyahesaplanmış olmasıdır.
Vergi Miktarında Hatalar; Verginin miktarında hata, vergi oran ve tarifelerinin 
yanlış uygulanması, mahsupların yapılmamış veya yanlış yapılmış olması, matrah hatalarında
belirtilen belgelerde verginineksik veya fazla hesaplanmış ya da gösterilmiş olmasıdır.
Mükerrer Vergileme; Mükerrer vergileme, aynı vergi kanununun uygulanmasında belli
bir vergilendirmedönemi için aynı matrah üzerinden bir defadan fazla vergi istenmesi
veya alınmasıdır.Vergilendirme HatalarıYükümlünün Şahsında Hata; Yükümlünün şahsında
hata, bir verginin asıl borçlusu yerine başka birkişiden istenmesi veya alınmasıdır.
Yükümlülükte Hata; Yükümlülükte hata, vergiye tabi olmadığı veya vergiden muaf bulunduğu
açık olankimselerden vergi istenmesi veya alınmasıdırVerginin Konusunda Hata; Verginin
konusunda hata, açık olarak vergi konusuna girmeyen veya vergidenmüstesna bulunan(
istisna edilen) gelir, servet, madde, kıymet, evrak ve işlemler üzerinden vergiistenmesi
veya alınmasıdı17Vergilendirme veya Muafiyet Döneminde Hata; Vergilendirme veya 
muafiyet döneminde hata, istenenverginin ilgili bulunduğu vergilendirme döneminin
yanlış gösterilmiş veya süresi itibariyle eksik ya dafazla hesaplanmış olmasıdır.
Vergi Hatalarının Ortaya Çıkarılması ve DüzeltilmesiVergi hataları, hatalı işlemi
yapan memurun hatayı bulması veya görmesi ile üst amirlerin incelemesisonucunda 
hataların görülmesi veya yükümlünün müracaatı ile ortaya çıkartılabilir.Vergi hatalarını
düzeltme yetkisi ilgili vergi dairesi müdürüne aittir. Bu hatalar düzeltme fişinedayanılarak
düzeltilir. Düzeltme fişi, ilgili memur tarafından düzenlenerek vergi dairesi müdürüneimzalattırılır.
Düzeltme sonucu ilave vergi tarhiyatına gidilmiş ise durum ihbarname ile mükellefe
tebliğedilir. Hatanın yükümlü aleyhine yapılmış olması hâlinde, fazla vergi aynı
fişe dayanılarak terkin ve tahsilolunmuş ise reddolunur.Düzeltme işlemi vergi idaresince
resen yapılabileceği gibi yükümlünün başvurusu üzerine deyapılabilmektedir. Yükümlüler,
vergi işlemlerindeki hataların düzeltilmesini vergi dairesinden yazı ileisteyebilmektedirler.
Düzeltme isteği vergi dairesi tarafından reddedildiği takdirde yükümlü hiyerarşik
başvuru ile üst merciegidebilir. Buna şikâyet yolu adı verilmektedir. Şikâyet yolu
ile düzeltme istemi Maliye Bakanlığına karşıyapılır. Bu istemin reddine karşı açılacak
davalar ise vergi mahkemelerinde bakılır.UzlaşmaUzlaşma, “vergi yükümlüsü ya da 
ceza sorumlusu ile vergi idaresi arasında, vergi veya ceza nedeniyleortaya çıkan
uyuşmazlıkları yargı yoluna gidilmeksizin çözümleyen bir anlaşmadır”.Uzlaşma, tarhiyat
öncesi ve tarhiyat sonrası olmak üzere iki şekilde gerçekleştirilir.Tarhiyat Öncesi
UzlaşmaTarhiyat öncesi uzlaşma, tarhiyat aşamasından önce, idare ile yükümlü veya
ceza muhatabı arasındatarh edilecek vergi ve kesilecek cezalarda uzlaşılmasıdır.
Maliye Bakanlığına bağlı vergi dairelerince tarhedilecek vergiler ile vergi ziyaı
cezası, usulsüzlük ve özel usulsüzlük tarhiyat öncesi uzlaşmakapsamındadır. Kaçakçılık
cezası ile kaçakçılık fiilleriyle işlenmiş vergi ziyaı cezası uzlaşma kapsamıdışındadır.
Tarhiyat Sonrası UzlaşmaTarhiyat sonrası uzlaşma, Maliye Bakanlığına bağlı vergi
dairelerinin tarha yetkili olduğu VUKkapsamındaki vergilerin tarhı ile vergi zıyaı
cezası kesildikten sonra, (kaçakçılık fiilleriyle işlenenler hariçolmak üzere) VUK’
ta belirtilen nedenlere dayalı olarak verilen vergi ve cezaların uzlaşma komisyonundakarşılıklı
görüşülerek uyuşmazlığın kısmen veya tamamen sona erdirilmesidir.Tarhiyat Sonrası
Uzlaşmanın Kapsamı; Tarha yetkili idare açılışından kapsama alanı içerisinde yer
alanmali yükümlülükler, Maliye Bakanlığına bağlı vergi dairelerinin tarha yetkili
olduğu maliyükümlülüklerdir.Tarhiyat sonrası uzlaşma kapsamındaki ceza, sadece vergi
zıyaı cezasıdır. Vergi zıyaı, kaçakçılık fiilleriyleişlenmiş ise, kesilecek vergi
zıyaı uzlaşma kapsamı dışındadır.Tarhiyat Sonrası Uzlaşma Komisyonları; Vergi Dairesi
Uzlaşma Komisyonları: Vergi dairesi müdürübaşkanlığında bir müdür yardımcısı, bir
gelir uzmanı veya şeften oluşur.Defterdarlık Uzlaşma Komisyonları: Defterdar, komisyonun
başkanıdır, kendisi bulunmadığı hâllerdevekâlet vereceği defterdar yardımcısının
başkanlığında, gelir müdürü ve vergi dairesi müdüründenoluşur.Vergi Dairesi Başkanlığı
Uzlaşma Komisyonu: Vergi Dairesi Başkanı, komisyonun başkanıdır. Eğer kendisikatılmıyorsa
vekâlet vereceği grup müdürünün başkanlığında toplanır. Vergi dairesi başkanıncabelirlenen
grup müdürleri veya müdür ile vergi dairesi müdüründen oluşur.18Vergi Daireleri 
Koordinasyon Uzlaşma Komisyonu: Gelir idare başkan yardımcısı veya gelir idaresi
dairebaşkanlarından birinin veya birinci hukuk müşavirinin başkanlığında kurulur.
Grup başkanları ve/veyamüdürlerinden oluşan iki üyeden oluşur.Merkezi Uzlaşma Komisyonu:
Gelir idaresi başkanı, komisyonun başkanlığını yürütür. Gelir idaresibaşkan yardımcısı,
gelir idaresi başkanından oluşur.Uzlaşma İstemi ve Süresi; Uzlaşma istemi, yükümlü
tarafından uzlaşma komisyonuna bizzat yazılıbaşvurmayı gerektirir. Dilekçenin taahhütlü
olarak posta ile gönderilmesi de mümkündür. Buradan çıkansonuç, tarhiyat sonrası
uzlaşmada sözlü başvuru söz konusu değildir. Uzlaşma, resmi vekâleti haiz vekilaracılığı
ile de talep edilebilir. Vergi yükümlüsünün küçük veya kısıtlı olması hâlinde, uzlaşma
istemikanuni temsilcisi olan veli veya vasiler aracılığı ile yapılabilir.Uzlaşma
dilekçesi, yükümlünün bağlı bulunduğu vergi dairesi veya uzlaşmaya yetkili komisyonlarınsekretarya
hizmetleri yürütmekle görevli birine verilir.Uzlaşma başvuru süresi 30 gündür. Sürenin
başlangıcı, vergi veya ceza ihbarnamesinin yükümlüye tebliğedildiği tarihi izleyen
günden itibaren başlar.Uzlaşma sekretaryası, görüşmenin tarih, yer ve saatini, görüşme
tarihinden en az 15 gün önceyükümlüye veya vekiline bildirmesi gerekir. Yükümlünün
istemi hâlinde 15 günlük süreye bağlıkalınmaksızın daha önceki bir tarih de uzlaşma
tarihi olarak belirlenebilir.Uzlaşmanın Sonuçları; Uzlaşmanın sağlanması, uzlaşmadan
beklenen sonuçların gerçekleşmesi adınatarafların toplanmasını gerektirir. Belirtilen
yer, gün ve saatte komisyon üyeleri ve yükümlü toplanırlar.Uzlaşma Sağlanmaması 
ve Sonuçları; Uzlaşma sağlanmaması, yönetmelikte “uzlaşmanın teminedilemediği” ve“
uzlaşmanın vaki olmadığı” kavramları ile ifade edilmektedir.Uzlaşmanın temin edilmemesi
şu hâllerde gerçekleşmektedir: Yükümlü veya vekilinin uzlaşmakomisyonunun davetine
katılmaması, yani belirtilen yer, gün ve saatte uzlaşma mahalline gelmemesi,komisyon
toplantısına katılmasına rağmen tutanağı imzalamaması, uzlaşma tutanağını ihtirazi
kayıt(çekince) koyarak imzalamak istemesidir. Bu üç hâlde uzlaşmanın temin edilmediği
sonucuna varılır.Uzlaşmanın temin edilmemesi sonucunda, yükümlü tekrar uzlaşma isteminde
bulunamaz.Belediye ve İl Özel İdarelerince Alınan Vergilerde UzlaşmaBelediye ve 
il özel idareleri tarafından alınan ve ikmalen, resen ve idarece tarh ve tebliğ 
edilen vergi,resim ve harçlar ile bunlara ilişkin kesilecek vergi zıyaı cezaları(
kaçakçılık fiilleriyle işlenenler hariç)nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların komisyon
ve yükümlünün anlaşmasıyla çözümlenmesine uzlaşmaadı verilir.İl Özel İdaresi Gelirleri;
İl özel idareleri açısından kapsam içerisinde olan vergiler, il özel idare bütçeleriiçerisinde
yer alan vergi, resim ve harçlar olarak belirtilmiştir.Belediye Gelirleri; 1 nu.
uzlaşma tebliği ile belediyelerin uzlaşabilecekleri vergi, resim ve harçlar ayrı
ayrıgösterilmiştir.Emlak vergisi uyarınca tahsil edilen bina ve arazi vergileri,
Belediye Gelirleri Kanunu gereğince tahsilatıbelediyeler tarafından yapılan vergilerdir.
Uzlaşma İstemi ve Süresi; Uzlaşma istemi, yetkili uzlaşma komisyonu başkanlığına
dilekçe ile yapılır.Yükümlü kanuni ehliyete sahip ise başvuru bizzat kendisi tarafından
yapılmalıdır.Uzlaşma, tarh edilen vergi ve ceza ihbarnamesinin tebliğ edildiği tarihi
izleyen günden itibaren 30 güniçerisinde istenebilir.Uzlaşmanın Sağlanması ve Sonuçları;
Uzlaşma günü yükümlünün komisyona gelmesiyle birlikte uzlaşmagörüşmelerine başlanır.
Yükümlü, uzlaşma görüşmelerine, bağlı bulunduğu meslek odasından bir temsilciveya
serbest muhasebeci ve mali müşavirler odasından bir meslek mensubu getirebilir. 
Bu kişileruzlaşma tutanaklarına imza atamazlar. Sadece görüşlerini açıklamak üzere
katılabilirler.Uzlaşmanın sağlanamamasının sonuçları şunlardır; İl özel idaresi 
ve belediye açısından bakıldığında, tarhve tebliğ edilmiş vergi ve cezanın tahsilat
işlemlerine başlanılmasıdır. Bu aşamada koruma önlemleri vehaciz işlemlerine başlanabilecektir.
Vergi Uyuşmazlıklarının Yargısal Çözümü19Vergi Yargılamasında Görevli MahkemelerVergi
MahkemeleriVergi mahkemeleri, vergi uyuşmazlıklarına ilişkin olarak Danıştay’ın 
ilk derece mahkeme sıfatıyla baktığıdavaların dışında kalan davalarda genel ve ilk
derece mahkemesi olarak görev yapan bir yargıkuruluşudur. Bu mahkemeler, bölgelerin
coğrafi durumları ve iş hacimleri dikkate alınarak AdaletBakanlığı tarafından kurulur.
Vergi mahkemelerinin görevleri şunlardır: Genel bütçeye, il özel idareleri, belediye
ve köylere ait vergi, resim ve harçlarla benzeri maliyükümlülükler, bunların zam
ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları,  Birinci bentte belirtilen konularda
6183 sayılı AATUHK’ nin uygulanmasına ilişkin davaları,  Diğer kanunlarla verilen
işleri çözümler.Vergi mahkemeleri, kural olarak kurul hâlinde çalışmaktadır. Ancak
genel bütçeye, il özel idareleri,belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar
ile benzeri mali yükümlülükler ve bunlardan AATUHK’ ninuygulanmasına ilişkin uyuşmazlıklardan
kaynaklanan ve toplam değeri bir milyar lirayı ( 2012 yılı için )aşmayan davalar
tek hâkimle karara bağlanır.Bölge İdare MahkemeleriBölge İdare Mahkemeleri, yargı
çevresi içerisindeki idare ve vergi mahkemelerinin tek hâkim tarafındanverilen kararlarını
itiraz mercii olarak inceleyen ve kesin karara kavuşturan mahkemelerdir. BİM yargıçevresi
içindeki idare ve vergi mahkemeleri arasında çıkan görev ve yetki uyuşmazlıklarını
da kesin kararabağlar. Ayrıca, diğer kanunlarla verilen görevleri yerine getirirler.
Bölge İdare Mahkemeleri, bölgenincoğrafi durumu ve iş hacmi dikkate alınarak Adalet
Bakanlığı tarafından kurulur. Bölge İdareMahkemeleri, genel görevli bağımsız mahkemelerdir.
Bu mahkemeler bir başkan ve iki üyeden oluşur.DanıştayDanıştay, Anayasa’da yerini
almış yüksek idare mahkemesi, danışma ve inceleme merciidir. Vergiyargılamasında,
bazı hâllerde ilk yargı mercii olarak görev yaparken asıl önemli görevi, vergimahkemelerinin
kurul hâlinde verdiği kararları temyiz mercii olarak incelemesidir.Danıştay biri
idari daire olarak on iki tanesi de dava dairesi olarak görev yapan on üç daireden
oluşur. Her daire bir başkan ve en az dört üyeden kurulur. Görüşme için gereken 
sayı dörttür. Vergi ve İdari DavaDaireleri yanında İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu,
Başkanlık Kurulu ve Yüksek Disiplin Kurulu’ndanoluşur.Vergi Yargılaması UsulüVergi
Davasının AçılmasıHangi işlemlerin vergi davasına konu olabileceği yasada düzenlenmiştir.
Bunlar, verginin tarh edilmesi,cezanın kesilmesi, tadilat ve takdir komisyonu kararlarının
tebliğ edilmiş olması, kesinti yoluyla alınanvergilerde istihkak sahiplerine ödemenin
yapılmış ve verginin kesilmiş olması durumlarıdır. Vergi davalarıtarh aşamasında
açılabileceği gibi tahsil aşamasında da açılabilir. Vergi alacağını güvence altına
almakiçin yapılan işlemler de vergi davasına konu olabilir.Vergi Tarhının Davaya
Konu OlmasıVerginin tarhı, beyanname verme suretiyle yapılmış ise vergi davasına
iki hâl dışında konu olmaz. Çünküyükümlü kendi beyan etmiş olduğu matrahlara karşı
dava açamaz. Vergi davasına konu olan hâllerdenbiri, ihtirazi kayıtla beyanname 
verilmesi; diğeri ise vergi hatasında düzeltme talebi ilgili vergi dairesincereddi
ve şikâyet yoluyla bir üst merciye yapılan hata düzeltme isteğinin Maliye Bakanlığı
tarafındanreddedilmesi hâlinde vergi davası açılabilir. Dava vergi mahkemesinde 
görülür.Vergi Cezasının Kesilmiş OlmasıVergi davasına konu edilen ceza kesme işlemi,
vergi dairesi tarafından kesilen idari cezalardır. Bu işlemleridari olması nedeniyle
vergi davasına konu edilebilir. Kesilen cezanın vergi davasına konu edilebilmesiiçin,
tebliğ edilmiş olması da şarttır.Takdir Komisyonu Kararlarının Tebliğ Edilmiş Olmas20Takdir
komisyonun kararlarına karşı yükümlüler doğrudan dava açamazlar. Yükümlüler sadece,
emsalbedel tespitine ilişkin kararlara karşı dava açabilirler. Bunun dışında, arsa
ve arazi metre kare değertespitine ilişkin kararlara karşı, kendilerine karar tebliğ
edilen kamu kurum ve kuruluşları davaaçabilmektedir. Örneğin, belediyeler, ticaret
odaları gibi.Verginin Kaynakta Kesinti Yöntemiyle AlınmasıKaynakta kesilen vergilerin
davaya konu edilebilmesi için, istihkak sahiplerine ödemenin yapılmış veverginin
kesilmiş olması gerekir. Bu iki şart gerçekleşmedikçe vergi davası açılamaz.Tahsil
Aşamasına İlişkin İşlemlerTahsil aşamasında dava konusu edilebilecek işlemler ihtiyati
haciz, ihtiyati tahakkuk ve ödeme emrinintebliğ edilmesidir. İhtiyati haciz ve ihtiyati
tahakkuk kararlarının alınması veya uygulamaya konulması, ödeme emrinde ise ödeme
emrinin tebliğ edilmesi ile vergi davası açılabilecektir.Yetkili ve Görevli MahkemeGenel
bütçe, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi ve benzeri mali yükümlülükler
ve bunlarailişkin zam ve cezaların tarhiyat ve tahsilat işlemlerine ilişkin uyuşmazlıklar
vergi mahkemelerindegörülür.Vergi uyuşmazlıklarında yetkili mahkeme; Uyuşmazlık
konusu vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükleri tarh ve tahakkuk ettiren,
zam ve cezaları kesen, Şikâyet yoluyla hata düzeltme taleplerinin reddine ilişkin
işlemlerde; vergi, resim, harç ve benzerimali yükümleri tarh ve tahakkuk ettiren,
AATUHK’ nin uygulanmasında, ihtiyati haciz ve ihtiyat tahakkuk kararını alan, ödeme
emrinidüzenleyen, Diğer uyuşmazlıklarda dava konusu işlemi yapan vergi dairesinin
yargı alanı içerisinde yer aldığıvergi mahkemesidir.Dava Dilekçesi ve Dava Açma 
SüresiVergi davası, ilgili mahkeme başkanlığına yazılı ve imzalı olarak verilen 
bir dilekçe ile açılabilir.Davadilekçesinin, İYUK’ da öngörülen bazı unsurları taşıması
gerekir.Dava dilekçesinde bulunması gerekli hususular şunlardır: Tarafların ve 
varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları, unvanları ve adresleri,
Davanın konusu, sebepleri ve dayandığı deliller, Davaya konu olan idari işlemin
yazılı bildirim tarihi, Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin ve bunların
zam ve cezalarına ilişkin davalardauyuşmazlık konusu, Vergi davalarında davanın
ilgili bulunduğu verginin veya cezanın nevi ve yılı, tebliğ edilenihbarnamenin tarihi,
numarası ve mükellefin hesap numarasıdır.Vergi mahkemelerinde dava açma süresi, 
özel kanunlarda aksine bir hüküm olmadıkça Danıştay’daaltmış; vergi mahkemelerinde
30 gündür.Ancak kanunlardaki özel süreler, bu genel sürelerin dışındakalmaktadır.
Vergi uyuşmazlıklarına özgü olarak, vergi kanunlarında farklı sürelere yer verildiği
hâller debulunmaktadır. Özel dava açma süreleri şunlardır: Takdir komisyonları 
tarafından takdir edilen arsa metrekare değer tespitlerine karşı 15 gün; binametre
kare normal inşaat maliyet bedellerinin tespitine karşı Resmi Gazete’de ilan edildiğitarihten
itibaren 15 gün içerisinde dava açılabilir. Uzlaşmanın temin edilememesi hâlinde,
kalan süre 15 günden az ise 15 gün içerisinde, 15 gündenfazla ise kalan süre içerisinde,
Tahsilât işlemleri olan ihtiyati haciz, ihtiyati tahakkuk, ödeme emri ve ödemeye
davette(teminatın paraya çevrilmesinde) dava açma süresi 7 gündür.Vergi Davasının
Gör21Vergi mahkemelerinde davanın açılması ile tahsilat ilke olarak kendiliğinden
durur. İhtirazi kayıtla verilenbeyannameler üzerinden tarh edilen vergilerle tahsilat
işlemlerinde yürütme kendiliğinden durmaz.Vergi mahkemesinden yürütmenin durdurulması
kararı alınması gerekir.İlk inceleme, görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet,
davaya konu işlemin kesin ve yürütülmesigereken bir işlem olup olmadığı, husumet,
süre aşımı ve dava dilekçesinin düzeni, tek dilekçe ile davaaçılmasının kanuna uygun
olup olmadığı yönlerinden incelenir.İlk inceleme sonucunda kanuna aykırılık görülürse;
Adli ve askeri yargının görevli olduğu konularda açılan dava reddedilir. İdari yargının
görevliolduğu konularda ise görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın,
görev veya yetkiyönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye
gönderilmesine, Dava ehliyetinin yokluğu, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi
gereken bir işleminbulunmaması, davanın süresinde açılmamış olması hâllerinde davanın
reddine, Davanın hasım gösterilmeden veya yanlış hasım gösterilerek açılması hâlinde,
dava dilekçesinintespit edilecek gerçek hasma tebliğine, Dava dilekçesinin kanuna
uygun olmadığının ya da tek dilekçe ile dava açmanın mümkünolmadığının belirlenmesi
hâlinde, dava dilekçelerinin kanuna uygun şekilde yeniden düzenlenmekveya noksanları
tamamlanmak üzere dilekçeler reddedilir. Bu durumda 30 gün içerisinde davadilekçesinin
yeniden düzenlenerek verilmesi gerekir. Ayrıca, fiil ehliyeti olmayan kişiler veyaavukat
olmayan vekilleri tarafından dava açılmış ise, 30 gün içinde bizzat veya bir avukatvasıtasıyla
dava açılmak üzere dilekçelerin reddine, İdari merci tecavüzü hâlinde dilekçelerin
görevli idare merciine karar vermek üzeregönderilmesine karar verilir.Yargı Kararlarına
Karşı Başvuru Yollarıİtirazİtiraz, vergi mahkemelerinin tek hâkimle verilen nihai(
son) kararlarına karşı yargı çevresindeki bölgeidare mahkemesine gidilen bir yargı
yoludur. İtiraz yoluna, vergi mahkemesinin nihai kararının tebliğedildiği tarihten
itibaren 30 gün içerisinde başvurulması gerekir.TemyizTemyiz, ilk derece mahkemelerinin
kurul hâlinde verdiği fakat kesinleşmemiş son kararlarına karşı, kararların hukuka
uygunluk denetiminin sağlanması amacıyla Danıştay’da dava açılmasıdır.Temyiz başvurusu,
son kararın tebliğinden başlayarak 30 gün içinde yapılabilir. Ancak takdirkomisyonlarının
arsa ve araziye uygulanacak asgari ölçüde birim değer tespitlerine karşı açılan 
davalardamahkeme kararından itibaren 15 gün içinde temyiz davası açılabilir.Kanun
Yararına TemyizBİM kararları ile vergi mahkemesinin ve Danıştay’ın ilk derece mahkemesi
olarak görev yapmasıdurumunda, temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşmiş bulunan
kararlardan niteliği bakımındanyürürlükteki hukuka aykırı bir sonucu ifade edenler,
ilgili bakanlıkların gerekli görmesi hâllerinde veyakendiliğinden başsavcı tarafından
kanun yararına temyiz olunabilir.Yargılamanın YenilenmesiVergi mahkemesi, BİM ve
Danıştay’ın kesin kararları aleyhine olağanüstü bir kanun yolu olanyargılamanın 
yenilenmesi yoluna gidilebilir. Bu kararlar için öncelikle olağan kanun yollarının
tüketilmişolması gerekir. Dava aleyhine sonuçlanmış olan tarafa, karar kesinleşmiş
olsa bile haklılığını ilerisürebilme imkânı veren bu olağanüstü kanun yoluna yargılanmanın
yenilenmesi adı verilir.Yargılamanın yenilenmesi nedenleri şunlardır: Zorlayıcı
sebepler nedeniyle veya lehine karar verilen tarafın eyleminden doğan bir sebeple
eldeedilemeyen bir belgenin, kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması, 
Karara esas olarak alınan belgenin, sahteliğine hükmedilmiş veya resmi makam veya
mahkemeönünde sahteliğinin ikrar edilmiş olması,  Karara esas olarak alınan bir
mahkeme kararının, kesinleşen bir mahkeme kararıyla bozularakortadan kalkması, 
Bilirkişinin kasıtlı olarak gerçeğe aykırı beyanda bulunduğunun mahkeme kararıyla
belirlen22 Lehine karar verilen tarafın, karara etkisi olan bir hile kullanmış 
olması,  Vekil ya da kanuni temsilci olmayan kimselerle davanın görülüp karara 
bağlanmış olması,  Çekinmek zorunda olan başkan, üye ya da hâkimin katılmasıyla
karar verilmiş olması,  Tarafları, konusu ve nedeni aynı olan bir dava hakkında
verilen karara aykırı yeni bir kararınverilmesine neden olabilecek kanuni bir dayanak
yokken aynı mahkeme ya da başka birmahkeme tarafından önceki kararın aksine bir 
karar verilmiş olması,  Hükmün İnsan Hakları ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair 
Sözleşmenin ve eki protokollerinin ihlalisuretiyle verildiğinin Avrupa İnsan Hakları
Mahkemesi’ nin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmişolmasıdır. Yeniden yargılama 
yoluna, tarafları, konusu ve nedeni aynı olan davalarda on yıl, diğernedenlerde 
ise 60 gün içinde gidilmesi gerekir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ nin bozmakararlarında
ise yargılamanın yenilenmesi için dava açma süresi kararın tebliğinden itibaren 
biryıldır. Yargılamanın yenilenmesi, kararı veren mahkeme tarafından görüşülerek
karara bağlanırKararın DüzeltilmesiKararın düzeltilmesi, Danıştay’ın dava daireleri
ile Vergi Dava Daireleri Kurulunun temyiz üzerineverdikleri kararlar ile bölge idare
mahkemelerinin itiraz üzerine verdikleri kararlar hakkında, bir defayamahsus olmak
üzere; kararı veren mahkeme tarafından kararın tekrar gözden geçirilmesi ve varsayanlışlıkların
düzeltilmesine imkân veren olağan bir kanun yoludur. Kararın tebliğ tarihini izleyen
15 güniçinde taraflarca; Kararın esasına etkisi olan iddia ve itirazların kararda
karşılanmamış olması,  Kararda birbirine aykırı hükümlerin bulunması,  Kararın
usul ve kanuna aykırı olması,  Hükmün esasını etkileyen belgelerde hile ve sahtekârlığın
ortaya çıkmış olduğu, ileri sürülerekkararın düzeltilmesi istenebilir. Kararın AçıklanmasıDanıştay,
BİM ve vergi mahkemelerince verilen kararları yeterince açık olmayabilir ya da birbirine
aykırıhükümler taşıyabilirler. Taraflardan her biri bu yola gidebilir. İlgili merciler
talebi yerinde görmüş ise,kararın açıklanması ve aykırılığın giderilmesi gerçekleştirilir.
Yanlışlıkların DüzeltilmesiTarafların, adı-soyadı, sıfatı ve hesap hataları yapılması
hâlinde tarafların istemi üzerine yanlışlıklarındüzeltilmesi yoluna gidilebilir.
Mahkeme, yanlışların düzeltilmesini kabul etmiş ise düzeltme kararınaltına yazılarak
düzeltilir. Düzeltme taraflara da tebliğ edilir