Read Time:14 Minute, 54 Second

Zihinsel Engelliler ve Sınıflandırılması

Gelişim süreci içinde zeka düzeyinin normalin altında olmasının yanı sıra uyumsal davranışlarda da yetersizlik gösteren bireylere denir.

Zeka: bireyin sahip olduğu beden, zihin, sosyal yetenek ve fonksiyonlarının bütünleşerek oluşturduğu çok yönlü bir beyin,öğrenme, uyum sağlama ve yeni bir şey yapma gücüdür.

Uyumsal davranış: insanların öğrendikleri dolayısıyla işlevde bulunabilirlikleri kavramsal, sosyal ve pratik becerilerin tümüdür.

Sınıflandırma:

Psikolojik sınf.                Eğitsel sınıflndırm.

Zeka bölm. Puanı:          zeka bölümü puanı:

Hafif        55-70               Eğitilebilir     50-75

Orta        40-55               öğretilebilir    25-50

Ağır         25-40               ağır               0-25

Çok ağır  0-25                            –

Zihinsel engellilerin çeşitleri

Geçici zihinsel gerilik

Gerçek zihinsel gerilik

Klinik tip zihinsel gerilik

İdiot savantlar

Geçici zihinsel gerilik

Gerçekte normal ya da normalin üstünde bir yeteneğe sahip olmasına karşın geçici bazı nedenlerle zihin gelişim ve fonksiyonlarında oluşan geçici yavaşlama ve gerileme gösteren geçici bir durumdur.Gerçek zihinsel gerilikten farkı durumun uygun tedbir alındığı takdirde düzelebilmesidir.

Gerçek zihinsel gerilik:

Zihinsel gelişim fonksiyonlarında oluşan yavaşlama, duraklama ve gerileme sonucu davranış ve uyum yönünden akranlarına göre sürekli gerilik ve yetersizlik gösteren değişmez bir durumdur.

Klinik tip zihinsel gerilik

nİç salgı bezlerinde, vücut metabolizmasında, beden, kafa, göz ve derinin yapısında ve görünüşünde normal dışı nedenlere bağlı olarak farklı özelliklere sahip bir zihinsel geriliktir.

Hidrosefalilik

Mikrosefalilik

Kretenizm

mongolizm

a-Hidrosefalilik:

Beyin zarı ile kafatası arasında bulunan sıvının beyin üzerinde basıncını arttırarak beynin gelişmesini yavaşlatıp normal fonksiyonlarını bozabilir.

b-Mikrosefalilik:

Kafatası vücuduna oranla çok küçük olan tiptir. Halk arasında bunlara yumruk kafalı küçük kafalı gibi adlar verilmektedir.

c-Kretenizm:

Troid bezinin az troxsin salgılaması sonucunda oluşan bir durumdur. Troid hormonu tedavisi zamanında uygun tedavi edilirse olumlu sonuç alınan tek zihinsel gerilik tipidir.

d-Mongolizm (Down Sendromu)

Down  sendromu normalde her insanda 46 olan kromozom sayısının 47 olması durumunda ortaya çıkan gelişimsel sorunlardan biridir. 21. kromozomun çocukta 2 yerine 3 olmasıyla kendini gösteren bir kromozom hastalığıdır.

Mongolizm türleri:

Trisomi 21

Mosaizm (mozaik tip)

Translocation

İdiot savantlar:

İdio savantlık, zekanın genel fonksiyonlarında çok geri, yalnız belli bir alanda üstün bazen de çok üstün yetenek gösteren bir durum olarak görülür.

GENETİK GEÇİŞ

a. Frajil X sendromu

Down sendromundan sonra geriliğin en yaygın klinik tipi olup, günümüzde kalıtsal zeka geriliğinin en yaygın nedenidir.Bu sendromun ortak fiziksel özellikleri: çıkıntılı çene, uzun ve ince yüz, yumuşak kulaklar ve eller, çıkıntılı alın ne büyük kafayı içermektedir. Son zamanlarda frajil x sendromu ile otizm arasında tutarlı ilişkilr olduğu ileri sürülmektedir. Otistik çocukların yaklaşık % 15 inde frajil x sendromu görülmektedir.

BASKIN GENETİK GEÇİŞ

a.Nörofibromatozis:

3000 yeni doğandan yaklaşık birini etkilemektedir. Deride açık kahverengi lekeler ve sinirler üzerinde vücudun çeşitli yerlerinde görülen yumuşak lifli şişmeler ya da tümörler ile tanılanabilir. Ancak tümörlerin yerlerinin zeka gelişimi üzerinde etkileri vardır. Tümörlerin beyinde olması durumunda zeka gelişimi üzerinde etkisi ağır derecede olmaktadır. Bu çocukların çoğunluğu akademik problemler gösterir ve %30 u ile %60 ında öğrenme güçlüğü tahmin edilir.

TUBEROUS SCLEROSİS COMPLEX (TSC)

Tümörlerin yoğunluğu patates e benzer ve bulunduğu organların hücrelerini tahrip eder. Hafif biçimlerde zihinsel gerilik veya ciddi sağlık problemleri oluşabilmekte; ağır biçimlerinde ise örneğin beyin, ciğerler, böbreklerde olması durumunda zihinsel yıkım, epilepsi ve erken ölümün izlediği işlev bozukluklarına neden olabilmektedir.

ÇEKİNİK GEÇİŞ

a.Tay-sachs Hastalığı:

Vücut dokularında lpit ve yağların artması sonucu oluşan bir metabolik ve ilerleyen bozucu bir hastalıktır. Bu hastalıkta bebekler doğumda normal görünür. 2 yaşın sonuna doğru hastalık kendini gösteririr. İlerleyen zamanda zeka geriliği, nöbetler, körlük, kısmi felç ve ölüm durumları ile sonuçlanabilir. Bu hastalığın günümüzde kesin bir tedavisi yoktur.

GALAKTOSEMİ:

Sütte bulunan bir tür şeker olan galaktozun  glikoza çevrilmesindeki yetersizliği gösteren çekinik bir durumdur. Sendrom sonuçları zihinsel geriliği, ciğerlerde ve böbreklerde işlevsizliği ve gözde katarakt sorununu gündeme getirebilmektedir. Bozukluk tanılandıktan sonra bebeğin beslemesinde süt ürünlerine yer verilmemesi, olası olumsu sonuçların önüne geçilmesini sağlamaktadır.

FENİLKETONÜRİ (PKU)

Kanda çok miktarda fenilalanil bulunması sonucunda oluşan bir metabolizma bozukluğudur. Pku doğuştan zeka geriliğine neden olduğu kanıtlanmış ilk metabolik bozukluktur. Tipik belirtileri: sarı saç, mavi göz, kuru deri, aşırı derecede duyarlılık, aşırı hareketlilik, saldırganlıktır. Deride egzamalar ve epileptik nöbetler görülür. Doğumu izleyen ilk günlerde bebekten alınan kan örneği PKU nun tanılanması için yeterli olur. Pku unun diyet tedavisinin ilk sonuçları son derece olumlu bulunmuştur. Diyete ara verildiğinde bireyin zeka bölümünde düşüşler oluşabilmektedir.

LENCH-NYHAN SENDROMU

 erkeklerde çok daha yaygın olarak görülen bir sendromdur. PKU dan sonra en yaygın olarak görülen ikinci metabolizma bozukluğudur. Sendromun en önemli özelliği bireyin kontrol edilemez kendini yaralamaya neden olan dürtüleridir.

ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLARIN TEŞHİSİ

Zihinsel engelli çocukların ilk seçim ve teşhislerinde uygulanacak temel ilkeler:

1.Çocuk bütün yönleriyle incelenmelidir.

2.Çocuğun yalnız incelendiği zamandaki durumu değil, o ana kadar olan gelişimi de incelenmelidir.

3.Çocuğun tüm özelliklerinin incelenmesinde çeşitli ve uygun testler kullanılmalıdır.

4. İncelemeler konu uzmanları tarafından yapılmalıdır.

5. Teşhisin doğruluk ve yanlışlığı sürekli incelemelerle kontrol edilmeli ve sonuç daima değişikliğe açık tutulmalıdır.

6. Teşhis çocuğun sadece yetersiz olduğu yetenekleri değil, yeterli, üstün olduğu ve başarılı olduğu alanları da ortaya çıkarmayı amaç edinmelidir.

Zihinsel engelli çocukların ilk seçimleri yaygın olarak iki aşamada yapılmaktadır.bunlar öğretmen kanaatlerine ve grup zeka testine göre ilk seçimdir. Öğretmen kanaatlerine göre zihinsel engelli olmasından kuşku duyulan çocuklara en 2 tür grup testi uygulanmalıdır. Öğretmen kanaatleri ve grup zeka testi sonuçlarına göre zihinsel engelli olmasından kuşku duyulan çocukların ilk teşhiste yapılan bireysel incelemeler şunlardır:

Tıbbi incelemeler

Bireysel zeka ölçekleri çeşitli yeteneklerin incelenmesi

Sosyal olgunluk düzeylerinin incelenmesi

Psiko devinimsel yeteneklerinin incelenmesi

Uyum ve kişilik sorunlarının incelenmesi

Eğitim düzeylerinin incelenmesi

Olgu incelenmesi

EĞİTİMLERİ

Zihinsel engelliler toplum içinde yapabilecekleri ve kendilerini sosyal ve ekonomik yönden bağımsızlığa kavuşturacak birçok şeyi öğrenebilir. Bunun için tek yol eğitimdir. Zihinsel engelli çocukların eğitiminde okul öncesi eğitimin çok büyük yararı vardır. İletişim kurma, paylaşma, konuşma becerilerinin geliştirilmesive sosyalleştirilmesi için mutlaka okul öncesi eğitimden geçirilmesi gerekir.

 Ayrıca, zihinsel engelli çocukların anne ve babalarının genellikle sosyal ve ekonomik düzeylerinin daha düşük olduğu görülmektedir. Çocukları için ne yapacaklarını bilmez, okulda kazanılan davranış değişiklikleri evde desteklenmeyebilir. Bu nedenle okulda yapılanların evde tekrarını sağlamak amacıyla anne baba eğitimi gereklidir.çocukların eğitim gereksinimleri, özür tür ve dereceleri, özellikleri konusunda bilgiler verip bilinçlendirmede öğretmen, özel eğitimci, psikolog ve sosyal hizmetler uzmanlarına büyük görevler düşmektedir.

Ülkemizdeki Uygulamalar

Ülkemizde zihinsel engelli çocuklara yönelik özel eğitim hizmetleri MEB bünyesinde düzenlenmektedir. Zeka geriliği gösteren bireylerin yetersizliği olmayan akranlarıyla birlikte eğitilmeleri,esastır. Zihinsel gerilik gösteren çocukların eğitimlerinde kaynaştırma esas olmakla birlikte bazı özel sınıf, ilköğretim okulları, eğitim ve uygulama okulları,iş eğitim merkezleri ve mesleki eğitim merkezleri de açılabilir.

Özel eğitim sınıfları: olağan ilköğretim okulları bünyesinde oluşturulan sınıflardır.bu sınıflarda okulu tamamlayanlara ilkokul diploması verilir.İlköğretim okulları: orta derecede zeka geriliği gösteren çocuklar içindir. Sınıftaki öğrenci sayısı en fazla 10 dur.Eğitim ve uygulama okulları: zeka geriliği ağır derecede olan çocuklar içindir.özbakım ve temel yaşam becerileri ile işlevsel akademik becerilerini geliştirmek ve topluma uyum sağlamak amacıyla gelişimsel program uygulanır.

İş eğitim merkezleri: öğrencilerin temel yaşam becerilerini geliştirmek, öğrenme gereksinimlerini karşılamak, topluma uyumlarını sağlamak, onları işe hazırlamak amacıyla farklı konu ve sürelerde meslek kursları düzenlemektedir.

Bu düzenlemelerin yanı sıra MEB e bağlı olarak açılmış özel eğitim kurumları bulunmaktadır. Ayrıca üniversitelerin bünyesinde açılmış okul ya da merkezler vardır.

ANNE-BABA EĞİTİMİNİN ÖNEMİ

Anne-babanın özürlü çocuk için alınacak eğitim tedbirlerini bilmemesi

Ailenin “şimdi ne olacak?” ,”benden sonra çocuğun durumu ne olacak?” gibi kaygıları

Sorunu için kime? ne zaman? Nasıl? başvuracağını bilmemesi

İstenilen davranışın kazandırılmasında en etkili çevrenin aile olması  vb. durumlar anne-baba eğitiminin özürlü çocukların eğitiminin ayrılmaz bir parçası olarak ele alınması gerektiğini göstermektedir.

AİLEDE KARŞILAŞILAN SORUNLAR

Ailede özürlü bir çocuğun varlığı toplumdaki olumsuz tutumlara açık olduğundan ana-babalar ekonomik,duygusal ve toplumsal yönden etkilenebilmektedir. Engelli çocuğu olan aile evlilik bütünlüğünü korumak,ekonomik durum ,çocukların eğitimi, dini inançları ve çocuğun cinsiyeti ile ilgili sorunlar yaşamaktadır. Özürlü bir çocukla ilgili bir sorun sadece aile içinde kalmamaktadır.çünkü ailenin içinde yaşadığı bir toplum vardır. O halde ailenin sağlıklı mutlu güvenli yaşaması demek toplumunda bu şekilde yaşaması demektir.

Ailelerin bilinçlendirilmesi

Çocuğun okulda kazandığı becerilerin ev ortamında aileyle işbirliği yapılarak pekiştirilmesi eğitimin sürekliliği ve yaygınlaştırılması açısından gereklidir. Özel eğitimdeki personel sıkıntısı ailelerin bilinçlendirerek çocuğun eğitimine katkısını zorunlu hale getirmektedir. Ailenin ,özrü fark edilen çocuğun özel eğitiminin sürekli hale getirilmesi ,kısa vadede verilecek eğitimden çabucak sonuç alma beklentisi içinde olmaması için ailelerin bilinçlendirilmesi gerekmektedir.

Çocuğun okulda kazandığı becerilerin ev ortamında aileyle işbirliği yapılarak pekiştirilmesi eğitimin sürekliliği ve yaygınlaştırılması açısından gereklidir. Özel eğitimdeki personel sıkıntısı ailelerin bilinçlendirerek çocuğun eğitimine katkısını zorunlu hale getirmektedir. Ailenin ,özrü fark edilen çocuğun özel eğitiminin sürekli hale getirilmesi ,kısa vadede verilecek eğitimden çabucak sonuç alma beklentisi içinde olmaması için ailelerin bilinçlendirilmesi gerekmektedir.

Ailenin olumsuz tutumlarını değiştirmede eğitim kurumları ve öğretmenlere düşen görevler

Aileleri özürlü çocuğun durumu ve neler yapılabileceği konularında gerçekçi bilgilerle donatmak Özel eğitim  yöntemlerinde işbirliği yapabilir hale getirmek Rehberlik hizmetlerini yerine getirmektir. Abide Özkal “mücadelemde bana güç ve cesaret veren iki temel olgu vardır SEVGİ ve İNAÇ.sevgi bağışıklık sistemini güçlendirir, önemli olan bedenimizin değil düşünce ve duygularımızın özürlü olmamasıdır.” ifadesinde eğitimde ve öğretimde sevgili ve inançlı olmanın önemini dile getirmektedir.

Aile  engelli çocuklarını toplumun tanıyabilmesi ve benimseyebilmesi   için onlara diğer insanlarla birlikte olma fırsatı yaratmalı ve olabildiğince bağımsız yaşamaları için çaba göstermelidir. Yakın çevresine akrabalara ve soran herkese çocuğun özelliklerini anlatmak da tanımaları ve benimsemeleri için  bir diğer önemli adımdır.

Aile eğitiminde görev ve sorumluluk alacak olanlar şu şekilde sıralanabilir

Özel eğitim öğretmeni: öğretmen aşağıdakilerden yardım almalı;

Özel eğitim uzmanı

Psikolojik danışman

Psikolog

Psikiyatrist ,nörolog, ortodentist

Çocuk gelişim uzmanı

Devlet ve vakıfların ilgili ve yetkili kimseleri

Hemşire ve uzman terapistler

Basın yayın organlarının yöneticileri

Anne-baba eğitiminin sağladığı yararlar

Anne-baba çocukların gelişimini güçlü ve zayıf yönlerini öğrenir.Çocukların eğitim programı hakkında bilgilendirilerek kendilerine düşen görevi yerine getirmeleri sağlanır.Okul programının evde uygulamanın etkili yollarını aramalarına olanak sağlar.Çocukların eğitimleri için şimdiki ve gelecekteki en önemli kaynakların farkına varırlar.Çocuklarına yardım etmekten dolayı kendilerini psikolojik olarak rahatlamış hissederler.

Özürlü çocuk için iki önemli çevre olan okul ve ev  arasında işbirliğinin gerçekleşmesi ile eğitimde beklenen tutarlılık oluşur.Çocukların öğrenme ve gelişme fırsatları artar. Daha hızlı bir gelişme içinde olmaları sağlanır

Aile rehberliği

Çocukların gelişimine katkıda bulunabilmeleri amacıyla ailelere yapılan sistemli ve düzenli çalışmalardır.bu çalışmalar iki yönlüdür;

1)ailelere psikolojik yardım yapıp onları rahatlatmak ve özürlü çocukların kabulüne yardımcı olmak

2)okullarda çocuklarına verilen eğitim programları konusunda bilgilendirilerek eğitimine katkıda bulunmalarını sağlamak

Aile danışmanlığı

Danışma, bu alanda bilgili ve deneyimli bir uzmanla çocuğun anne babası arasında yer alan , anne –babanın sorunlarını çözmek için gerekli tutum ve becerileri  geliştirmeleri üzerinde odaklaşan bir öğrenme sürecidir.

Aile danışmanlığı gerektiren nedenler

Eşlerin her ikisinin de mesleğinin olması

Evlilikte bozulmalar

Tek ebeveynli aileler

İlaç ve alkol bağımlılığı

Okulla ilgili sorunlar

Çocuğun yönlendirilmesiyle ilgili sorunlar

Kardeş kıskançlığı ,ergen depresyonu,intihar

Bilgi verici danışmanlık

Psikoterapi(ruhsal sağaltım)

Ana-baba eğitimi (aile-uzman işbirliği)

Ana-babanın eğitim düzeyleri dikkate alınarak ,çocuk gelişimi,engelin önlenmesi, engelin nedenleri ve eğitimle ilişkisi konularında bilgi verilmelidir.Aile,çocuk ve uzman işbirliği içinde çalışılmalıdır. Kitle iletişim araçlarından yararlanılmalı(özürlü çocuğun ailelerinin yararlanabileceği yayınlar yapılmalı)

Toplumun özürlüye ve ailesine bakış açısını olumluya  çevirebilecek önlemler

Özürlüler yasası günümüze göre yeniden yapılandırılmalıdır.

Basın yayın organları toplumu bilinçlendirmek için eğitici programlar hazırlamalıdır.

Koruyucu aile projesi hayata geçirilmelidir.

Engelli çocukların tüm gün gidebilecekleri eğitici merkezlerin olması

Çalışamayacak durumdaki özürlülere asgari ücret tutarında aileye sosyal yardım olarak  maaş bağlanması

Eğitilen engellilerin ekonomik hayata kazanımlarının sağlanması için iş ve üretim yerlerinin çoğaltılması

ZİHİNSEL ENGELLİ OLMAYA NEDEN OLAN ETMENLER

Zihinsel engelliğin nedenleri kuşaklar arasında aileden çocuğa geçen biyo tıbbi, sosyal-davranışşal ve eğitsel risk etmenleri gurubuna ayrılabilir. Biyo- tıbbi etmenler:genetik bozukluklar yada beslenme gibi biyolojik süreçlerle ilgilidir. Sosyal etmenler:çocuğun uyarılması ve yetişkin sorumluluğu gibi sosyal aile etkileşimi ile ilişkilidir. Davranışşal etmenler: annenin olumsuz davranışları ile zararlı madde alışkanlığı ile iklişkilidir. Eğitsel etmenler: zihinsel gelişimi ilerleten ve uyumsal becerileri arttıran aile ve eğitim desteğinin söz konusu olmasıdır.

Zihinsel geriliği en aza indirmede ya da önlemede uygun müdahalelere izin verebilen nedenlerin iyileştirilebilir olmasıNedenleri bedensel ve psikolojik işlevleri etkileyebilen diğer sağlıkla ilintili problemlerle ilişkili olabilmesi Nedenlerin bilinmesi genetik danışmanlığı kolaylaştırır. Doğum öncesi danışmanlığı içeren ailenin seçimde bulunmasına ve karar vermesine katkıda bulunması

Zihinsel geriliğin nedenlerine yol açan sosyal, davranışsal ve eğitsel risk etmenlerinin açıklığa kavuşturulması ve yetersizliğin önlenmesi için fırsatlar sağlanması Bireyin kendilik bilgisine sahip olmasını ve yaşamını planlamasını kolaylaştırması Aileler ve bireyler gereksinim duydukları bilgi ve yardımlar için aynı nedensel tanıya sahip diğer insanlar ve ailelerle ilişkilendirme kolaylığı sağlaması Zihinsel geriliğe neden olan sosyal, davranışsal ve eğitsel risk etmenlerinin açıklığa kavuştulması ,yetersizliğin önlenmesi için fırsatlar sağlaması

 

About Post Author

Erdem OVAT

1985-1988 Dörtler Köyü İlköğretim Okulu 1988- 1993 Sakıp Sabancı İlköğretim Okulu 1993-1996 Orhan Çobanoğlu Lisesi 1997-2000 Almanya'da Turist 2001-2002 Vatani Görev Isparta Muş'ta yaptım 2002-2004 Açiköğretim Lisesinden Üstün Başarı 2005-2010 Hacettepe Üniversitesi Alman Dili Öğretmenliğinde Mezun Oldum 2010-2011 Halk Eğitim Merkezinde Almanca Öğretmenliğine Başladım 2011-2013 Çeşitli Özel Dersane ve Okullarda çalıştım 2013- .... Milli Eğitimde Almanca Öğretmeni olarak çalışmaya devam ediyorum
Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleppy
Sleppy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Bir cevap yazın