9. sınıf dil ve anlatım 1. dönem 1. yazılı cevaplı indir
Loading…
Reload document
Open in new tab DİL ve ANLATIM DERSİ 9.SINIFLAR 1.DÖNEM 1.YAZILI SINAVI
S.1. Aşağıdaki metinde “gönderici, alıcı, ileti ve dönütü” tespit ederek karşılarına yazınız. (2+2+2+2 p)
Kavgacı bir genç varmış. Babası bir gün onu tahta bir levhanın önüne götürmüş. “Arkadaşlarınla kavga ettiğin zaman, buraya bir çivi çak.” demiş. Genç, birinci günde tahtaya otuz yedi tane çivi çakmış. Sonraki günlerde kendi kendini kontrol etmeye çalışmış ve her geçen gün daha az çivi çakmış. Nihayet bir gün hiç çivi çakmamış. Babasına gidip hiç çivi çakmadığını söylemiş. Babası: “Bugünden başlayarak kavga etmediğin her gün için bir çivi sök.” demiş. Günler sonra çocuk babasına hiç çivi kalmadığını söylemiş. Babası ona “Aferin! Ama tahta perdeye dikkatli bak.” demiş. “Artık bir çok delik var ve bu tahta perde hiçbir zaman eskisi gibi sağlam olmayacak.”
“Arkadaşlarla kavga edildiği zaman kötü sözler söylenir. Her kötü kelime bir iz bırakır. Arkadaşların seni affedebilir ama bu iz daima kalır.”
Gönderici: ……………………………. Alıcı: ……………………… ileti: ………………………….. dönüt:……………………….
S.2.Türkçenin köken ve yapı bakımından Dünya dilleri arasındaki yerini belirtiniz? (5 p)
S.3. Aşağıda verilen cümlelerde dil hangi işlevde kullanılmıştır? Karşılarına yazınız. (2+2+2+2+1+1 p)
Dilerim ki fani dünyada kimse,
Ömrünü mihnetle telef etmesin.
Fakat kâmil adam olmak isterse,
Elem çektiğine esef etmesin. ………………………………………………..
Eyvah, babam geldi! ………………………………………….…..
Lütfen sessiz olur musunuz? ………………………………………..…….
Su yüz derecede kaynamaz. ……………………………………..…….…
Zamirler, ismin yerini tutan kelimelerdir. ………………………………………..…….
Sesim geliyor mu? ………………………………………………
S.4. Aşağıdaki yargılar doğru ise (D),yanlış ise (Y) koyunuz? (5 p)
( ) Dil göstergeleri, yansıma sözcükler hariç nedensizdir
( ) Kültür, milletleri ortak değerler etrafında birleştirir.
( ) Dil zaman içinde değişmeyen cansız bir varlıktır.
( ) Konuşma dili günlük hayatta farklılık gösterirken yazı dili farklılık göstermez.
( ) Orhun Abideleri Uygurların Türk dünyasına mirasıdır.
S.5. Aşağıdaki boşlukları doldurunuz? (12 p)
Türkçe sözcüklerde iki ……………………………… yan yana bulunmaz.
Türkçe sözcüklerde ………………………………… ünlü bulunmaz.
Türkçe sözcüklerde ………………………… iki ünsüz bulunmaz.
Bir Urfalı ile Ordulunun farklı konuşmasına ……………. denir.
İnsanların geçmişten geleceğe birbirlerini etkileyerek oluşturdukları değerlere ……………… denir.
Türkçenin ilk yazılı örneklerini ……………………….. vermişlerdir.
Bir sonbahar günü ağaçların yapraklarını dökmesini dil dışı göstergelerden………………………….………’dir.
………… ………………..anlam alışverişidir.
15. yy. sonlarından 20.yy. başlarına kadar Anadolu, Kırım, Irak, Suriye, Adalar, Rumeli ve Kuzey Afrika’da kullanılan Türk yazı diline……………………………………………..adı verilir.
Trafik işaretleri ile bazı yasakları ifade eden levhaları dil dışı göstergelerden ………………………..……olarak adlandırabiliriz.
Tarihin bilinmeyen dönemlerinde ana dilden ayrılan koluna ………………………………………………… denir.
Batı Türkçesinin kolları şunlardır:………………………………………………………………………………..
S.6. Aşağıdaki eserler, Türkçenin hangi dönemlerine aittir? Karşılarına yazınız? (18 p)
| Muhakemet’ül Lügateyn | |
| Fuzuli Divanı | |
| Irk Bitig | |
| Kutadgu Bilig | |
| Yaban (Yakup Kadri Karaosmanoğlu) | |
| Göktürk Kitabeleri | |
| Yunus Emre Divanı | |
| Dede Korkut Hikayeleri | |
| Çalıkuşu (Reşat Nuri Güntekin) |
S.7.Aşağıdaki şiirde yer alan ses olaylarını gösteriniz.(12 p)
Yalancı dünyaya konup göçenler
Ne söylerler ne bir haber verirler
Üzerinde türlü otlar bitenler
Ne söylerler ne bir haber verirler
Kiminin başında biter ağaçlar
Kiminin başında sararır otlar
Kimi masum kimi güzel yiğitler
Ne söylerler ne bir haber verirler
S.8.Aşağıdaki Dillerin Bağlı olduğu dil ailesini ve yapı bakımından özelliğini belirtiniz (10 p).
- İngilizce:
- İtalyanca:
- Arapça:
- Tibetçe:
- Çince:
- Fince:
- Japonca:
- İbranice:
- Farsça:
- Hintçe:
Toprağa gark olmuş nazik tenleri
Söylemeden kalmış tatlı dilleri
Gelin duadan unutman bunları
Ne söylerler ne bir haber verirler
Yunus der ki gör taktirin işleri
Dökülmüştür kirpikleri kaşları
Başları ucunda hece taşları
Ne söylerler ne bir haber verirler
S.9. Dil- Kültür ilişkisini açıklayınız. (10 p)
S.10. İletişimin tanımını yaparak çeşitlerini yazınız. (10 p)
TÜRK DİLİ ve EDEBİYATI ÖĞRT.
NOT:YAZIM VE NOKTALAMA DİKKATE ALINACAKTIR.
Dil ve Anlatım 9. Sınıf I. Dönem I. Yazılı Sorularıdır
S.1. İletişimi tanımlayarak, aşağıdaki metinde “gönderici, alıcı, ileti ve dönütü” tespit ederek karşılarına yazınız. (2+2+2+2 p)
Kavgacı bir genç varmış. Babası bir gün onu tahta bir levhanın önüne götürmüş. “Arkadaşlarınla kavga ettiğin zaman, buraya bir çivi çak.” demiş. Genç, birinci günde tahtaya otuz yedi tane çivi çakmış. Sonraki günlerde kendi kendini kontrol etmeye çalışmış ve her geçen gün daha az çivi çakmış. Nihayet bir gün hiç çivi çakmamış. Babasına gidip hiç çivi çakmadığını söylemiş. Babası: “Bugünden başlayarak kavga etmediğin her gün için bir çivi sök.” demiş. Günler sonra çocuk babasına hiç çivi kalmadığını söylemiş. Babası ona “Aferin! Ama tahta perdeye dikkatli bak.” demiş. “Artık bir çok delik var ve bu tahta perde hiçbir zaman eskisi gibi sağlam olmayacak.”
“Arkadaşlarla kavga edildiği zaman kötü sözler söylenir. Her kötü kelime bir iz bırakır. Arkadaşların seni affedebilir ama bu iz daima kalır.”
İletişim :
Gönderici:BABA alıcı :KAVGACI ÇOCUK ileti :KAVGA KÖTÜDÜR dönüt :ÇOCUĞUN KAVGAYI BIRAKMASI
S.2.Türkçenin köken ve yapı bakımından Dünya dilleri arasındaki yerini belirtiniz? (5 p)
KÖKEN BAKIMINDAN: URAL- ALTAY DİL AİLESİNİN ALTAY KOLU
YAPI BAKIMINDAN: EKLEMELİ DİLLER GRUBU
S.3. Aşağıda verilen cümlelerde dil hangi işlevde kullanılmıştır? Karşılarına yazınız. (2+2+2+2+2 +1+1p)
Dilerim ki fani dünyada kimse,
Ömrünü mihnetle telef etmesin.
Fakat kâmil adam olmak isterse,
Elem çektiğine esef etmesin. Şiirsellik işlevi
Eyvah, babam geldi! Heyecan bildirme işlevi
Lütfen sessiz olur musunuz? Alıcıyı harekete geçirme işlevi
Su yüz derecede kaynamaz. Göndergesel işlev
Zamirler, ismin yerini tutan kelimelerdir. Dil ötesi işlev
Sesim geliyor mu? Kanalı kontrol işlevi
S.4. Aşağıdaki yargılar doğru ise (D),yanlış ise (Y) koyunuz? (5 p)
( D ) Dil göstergeleri, yansıma sözcükler hariç nedensizdir
( Y ) Kültür, milletleri ortak değerler etrafında birleştirir.
(Y) Dil zaman içinde değişmeyen cansız bir varlıktır.
( D ) Konuşma dili günlük hayatta farklılık gösterirken yazı dili farklılık göstermez.
(Y ) Orhun Abideleri Uygurların Türk dünyasına mirasıdır.
S.5. Aşağıdaki boşlukları doldurunuz? (12 p)
Türkçe sözcüklerde iki ÜNLÜ yan yana bulunmaz.
Türkçe sözcüklerde UZUN ünlü bulunmaz.
Türkçe sözcüklerde BAŞTA İKİ ünsüz bulunmaz.
Bir Urfalı ile Ordulunun farklı konuşmasına AĞIZ denir.
İnsanların geçmişten geleceğe birbirlerini etkileyerek oluşturdukları değerlere KÜLTÜR denir.
Türkçenin ilk yazılı örneklerini GÖKTÜRKLER vermişlerdir.
Bir sonbahar günü ağaçların yapraklarını dökmesini dil dışı göstergelerden DOĞAL GÖSTERGE’dir.
İLETİŞİM anlam alışverişidir.
15. yy. sonlarından 20.yy. başlarına kadar Anadolu, Kırım, Irak, Suriye, Adalar, Rumeli ve Kuzey Afrika’da kullanılan Türk yazı diline TÜRKÇE adı verilir.
Trafik işaretleri ile bazı yasakları ifade eden levhaları dil dışı göstergelerden SOSYAL GÖSTERGE olarak adlandırabiliriz.
Tarihin bilinmeyen dönemlerinde ana dilden ayrılan koluna LEHÇE denir.
Batı Türkçesinin kolları şunlardır:ESKİ ANADOLU,OSMANLI,TÜRKİYE TÜRKÇESİ
S.6. Aşağıdaki eserler, Türkçenin hangi dönemlerine aittir? Karşılarına yazınız? (2+2+2+2+2 p)
| Muhakemet’ül Lügateyn | ÇAĞATAY TÜRKÇESİ(DOĞU TÜRKÇESİ DÖNEMİ |
| Fuzuli Divanı | OSMANLI TÜRKÇESİ DÖNEMİ |
| Irk Bitig | ESKİ TÜRKÇE(UYGUR DÖNEMİ) |
| Kutadgu Bilig | ESKİ TÜRKÇE(KARAHANLI DÖNEMİ) |
| Yaban (Yakup Kadri Karaosmanoğlu) | TÜRKİYE TÜRKÇESİ |
| Göktürk Kitabeleri | ESKİ TÜRKÇE (GÖKTÜRK DÖNEMİ) |
| Yunus Emre Divanı | ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİ |
| Dede Korkut Hikayeleri | ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİ |
| Çalıkuşu (Reşat Nuri Güntekin) | TÜRKİYE TÜRKÇESİ |
S.7.Aşağıdaki şiirde yer alan ses olaylarını gösteriniz.
Yalancı dünyaya konup göçenler (kaynaştırma)
Ne söylerler ne bir haber verirler
Üzerinde türlü otlar bitenler
Ne söylerler ne bir haber verirler
Kiminin başında biter ağaçlar( kaynaştırma)
Kiminin başında sararır otlar (ses düşmesi)
Kimi masum kimi güzel yiğitler
Ne söylerler ne bir haber verirler
Toprağa gark olmuş nazik tenleri (yumuşama)
Söylemeden kalmış tatlı dilleri
Gelin duadan unutman bunları
Ne söylerler ne bir haber verirler
Yunus der ki gör takdirin işleri
Dökülmüştür kirpikleri kaşları (benzeşme)
Başları ucunda hece taşları (yumuşama)
Ne söylerler ne bir haber verirler
S.8.Aşağıdaki Dillerin Bağlı olduğu dil ailesini ve yapı bakımından özelliğini belirtiniz (10 p).
- İngilizce: AVRUPA DİLLERİ-GERMEN DİLLERİ; ÇEKİMLİ DİLLER
- İtalyanca: AVRUPA DİLLERİ-LATİN DİLLERİ ÇEKİMLİ DİLLER
- Arapça: HAMİ-SAMİ DİL AİLESİ ÇEKİMLİ DİLLER
- Tibetçe: ÇİN TİBET DİL AİLESİ TEK HECELİ DİLLER
- Çince: ÇİN TİBET DİL AİLESİ TEK HECELİ DİLLER
- Fince: URAL ALTAY- URAL GRUBU EKLEMELİ DİLLER
- Japonca: URAL- ALTAY;ALTAY GRUBU EKLEMELİ DİLLER
- İbranice: HAMİ-SAMİ DİL AİLESİ ÇEKİMLİ DİLLER
- Farsça: ASYA DİLLERİ ;İRAN DİLLERİ ÇEKİMLİ DİLLER
- Hintçe: ASYA DİLLERİ;HİNT DİLLERİ ÇEKİMLİ DİLLER
S.9. Dil- Kültür ilişkisini açıklayınız. (10 p)
İnsanlar arasındaki iletişimin en temel araçlarından biri olan dil, milletlerin geçmişten devraldıkları bir mirastır. Dil yoluyla insanların birbirlerini, geçmişten bu güne ve de geleceğe yönlendirmesi sağlanmaktadır. Ortak dil ortak kader birliği demektir. Aynı dili konuşan insanların aynı geçmişe sahip oldukları, aynı kültür paylaştıkları, aynı alışkanlık ve değerlere sahip olduk bilinmektedir.
Dil bir milletin kültürel değerlerinin başında gelir. Aynı dili konuşan insanlar millet denilen sosyal varlığın temelini oluşturur. Dil, duygu ve düşünceyi insana aktaran bir vasıta olduğu için, insan topluluklarını bir yığın veya kitle olmaktan kurtararak, aralarında duygu ve düşünce birliği olan bir toplum hâline getirir… Dolayısıyla dil ferde toplumunun bağışladığı en büyük miras ve donanımdır. Bu donanıma yabancılaşma insanların içinde yaşadıkları topluma yabancılaşmasını da beraberinde getirmektedir. Çünkü insanların yaşadıkları topluma yabancılaşmadan, ona uyum sağlayarak yani sosyalleşerek hayatlarını devam ettirmeleri, o toplumun kültürünü, inanç ve değerlerini benimsemeleriyle gerçekleşmektedir. Bu ise nesillere dil yoluyla aktarılabilmektedir.
Bütün insan kültürünün temelini oluşturan ve insan topluluğunu yaratan dildir. Dilini yüceltemeyen toplumların zamanla başka kültürlerin tutsaklığında debelenmesi ve kültürünü unutarak yabancılaşması kaçınılmazdır. Çünkü “dil ve kültürde bir şeyler iyi gitmediği zaman bütün kurumlarda da bir şeyler iyi gitmemeye başlar.”
Dil kültürü oluşturan önemli unsurların başında yer alır. Bu konumuyla dil, bir toplumun kültürü içinde şekillenen tüm birikimleri temsil edecek işlev yüklenmektedir. Günlük alışkanlıklar, öfkeler, sevinçler ve değer yargıları dil yoluyla ifade edilmekte ve tanımlanmaktadır. Bu işlevi nedeniyle de dil ve kültür arasında kaçınılmaz bir bağ bulunmaktadır. Bu nedenle de dil ile kültür sürekli etkileşim içindedir. “Kültür hayatının sağlıklı gelişiminde, benimsenebilir bir dil…, ortak bir dünya görüşü ve hayat anlayışı, anlaşılabilir bir sanat ve edebiyat telakkisi… gibi unsurların vazgeçilmez bir yeri vardır.” Sanatta ve edebiyatta kullanılan dilin anlaşılabilirliği, bu alanlarda verilecek eserlerle halka inilebilmeyi sağlayacaktır. “Dil ile ortaya konulan sanat eserleri, diğer alanlara göre daha belli ve göze çarpar nitelikte bir kültür taşıyıcısıdır.
Dilin öğrenilmesi toplumsal/kültürel çevreyle ilgilidir. Çocuğun toplumsal yani dilsel çevresi olmadan dil edinmesi olası görülmemektedir. Başka bir ifadeyle, dilsel etkileşim, toplumsal/kültürel bağlamın varlığıyla gerçekleşir ve değer kazanır. Bireylerin birbirleriyle anlaşmalarında, problemlerinin hallinde dilin önemi büyüktür. Edebiyatta, şiirde, sanatta, tiyatroda halk kitlelerine ulaşacak yani halkın anlayacağı dilden eserler vermek hem halkın bilinçlenmesi, hem de eserlerin uzun süre anlaşılırlılığını koruması açısından önemlidir. Geçmişten bu güne intikal eden sözlü ve yazılı kültür ürünlerinin bu güne kadar varlığını sürdürmelerindeki en büyük etken anlaşılır, sade ve halkın genelinin anlayabileceği bir dille yazılmış, söylenmiş olanlarıdır.
S.10. İletişimin tanımını yaparak çeşitlerini yazınız. (10 p)
Duygu, düşünce ve isteklerin yazı, konuşma ve görsel-işitsel akla gelebilecek her türlü araçla aktarılmasına iletişim denir.
İletişim Türleri:
* Dille gerçekleştirilen iletişim
* Jest ve mimiklerle gerçekleştirilen iletişim
* Resim,şekil,çizgi gibi sembollerle gerçekleştirilen iletişim
* Simgelerle gerçekleştirilen iletişim