Loading…
Reload document
Open in new tab DESTAN
Destan Nedir? Özellikleri Nelerdir?
Destan, aslı Farsça olan destan (dâstân, destân), Fransızca épopée, Yunanca epos şiir karşılığıdır. TDK’n destanın tanımı şu şekilde geçmektedir:
Tarih öncesi tanrı, tanrıça, yarı tanrı ve kahramanlarla ilgili olağanüstü olayları konu alan şiir,
epope: Manas, Şehname, İlyada, Kalevala birer destan örneğidir.
Bir kahramanlık hikâyesini veya bir olayı anlatan, koşma biçiminde, on birli hece ölçüsü olan halk şiiri.
Çağdaş Türk edebiyatında biçim ve içerik yönünden, geleneksel destanlardan ayrılık gösteren uzun
kahramanlık şiiri: Üç Şehitler Destanı. Çanakkale Destanı. Eski çağların kahramanlık hikâyelerini, milletlerin,
tanrıların, yiğitlerin savaşlarını ve başlarından geçen olayları anlattıkları için milletlerin hayatı hakkında
bilgiyi destanlar vasıtasıyla öğrenmek mümkündür. Destanlar bu yönüyle toplumsal, kültürel ve tarihi açıdan büyük önem taşır ve ait oldukları toplumun milli kimliğini yansıtır.
Destanın Özellikleri
Destanlar sözlü geleneğe bağlı anonim ürünlerdir.
Destanlarda tarihi olaylar ve efsaneler hayal gücüyle birleşerek abartılı biçimde anlatılır.
Destanlardan tarihî kaynak olarak faydalanılabilir.
Destanlar, ‘mit‘lerden sonra en eski ikinci tür olarak kabul edilir.
Kaşgarlı Mahmut eserinde destan türü için “koşuk” “yır” terimlerini kullanmıştır.
Kazak ve Kırgızlar ise bu tür için “comok” terimini kullanmışlardır.
Destanlar epik karakter taşır.
Destanların bir kısmı sonradan yazıya geçirilmiştir.
Kahramanları tanrı, tanrıça, yarı tanrıdır ve olağanüstü özelliklere sahiptirler.
Olağanüstü kahramanlıklar manzum olarak uzun bir biçimde anlatılır.
Destanda yapıyı oluşturan unsurlar, kişi, olay örgüsü, yer, zamandır.
Destanlarda mekan çoğunlukla gerçeğe uygundur.
Kahramanlık, dostluk, aşk, ölüm, yurt sevgisi gibi konular ele alınır.
Destanlar doğal ve yapma (yapay) olmak üzere ikiye ayrılır.
Destan Türleri
1) Doğal Destanlar:
Doğal destanlar milletlerin ortak malıdır ve anonimdir. Tarih öncesi dönemde doğup kuşaktan kuşağa
aktarılarak sonradan yazıya geçirilmiştir.
Doğal destanlar toplumların tarihinde derin izler bırakan olaylar sonrasında sözlü gelenekte oluşan ve üç aşamadan geçen destanlardır.
Doğal Destanların Oluşum Aşamaları Şunlardır:
Oluş safhası: Destana konu olan olay gerçekleşir. Bir milletin yaşamında derin izler bırakan savaş, göç,
doğal afet ya da toplumu derinden etkileyen bir olayın yaşanması.
Yayılış safhası: Bu olay toplum arasında nesiller boyu sözlü olarak anlatılarak uzun yıllar yaşatılır. Bu
aşamada destana olağanüstü özellikler yüklenir.
Derlenme aşaması: Bir araştırmacı halk dilinde sözlü olarak yaşayan bu destanı toparlayarak yazıya aktarır.
Doğal destanların sözlü olması nedeniyle anonim olduğunu söyleyebiliriz.
DÜNYA EDEBİYATINDA DESTAN
Dünya edebiyatında bilinen en eski destan Sümerlere ait olan ‘Gılgamış Destanı’dır. Gılgamış’ın serüvenleri anlatılmaktadır. Kral Gılgamış, en yakın dostu Enkidu’nun ölümünün ardından ölümsüzlüğe ulaşma çabası içine girer. Ancak boş bir çaba olduğunu, insanın ancak büyük işler yaparak adını bırakmakla ölümsüzlüğe ulaşabileceğini kabul eder.
Bilinen en eski destanlardan biri olan ‘İlyada ve Odysseia’ ise Yunan Tarihçi ‘Homeros’ tarafından derlenmiştir. Bu destanların MÖ 11. ve 12. yüzyıllarda geçtiği düşünülmektedir. Özellikle Odysseia, Batı edebiyatının önemli bir kaynağıdır.
İlyada destanının konusu Troia Savaşı’dır. Ancak destanda 10 yıl süren bu savaşın sadece 49-50 günlük bölümü anlatılır. Bu süre ünlü kahraman Akhilleus’un öfkesinin doğurduğu sonuçlar etrafında gelişir.
Troia’nın kuşatılması sırasında Grek ordusunun komutanı Agamemnon, sevdiği kadını elinden alarak
Akhilleus’a hakaret eder. Bu olay, destanı sürükleyici bir noktaya taşıyan önemli bir gelişme olur.
Odysseia
destanında, Odysseus adlı kahramanın Troya’nın alınışından sonra memleketine dönüşü ve bundan
sonra başından geçen olaylar konu edilmektedir.
12.000 dizeden oluşan bu destan, 10 yıllık bir dönemi ele almaktadır. Eser; “Telemakos”, “Odysseus’un
adadan ayrılması”, “Odysseus’un öyküsü” ve “Odysseus’un dönüşü” olmak üzere dört bölümde incelenir.
Finlilere ait Kalevala destanında, Cuchulain ile Finn’in serüvenleri anlatılmaktadır.
TÜRK EDEBİYATINDA DESTAN
Türk edebiyatı dünyanın belki de en zengin destan kültürüne sahip edebiyatlarındandır.Türk edebiyatında henüz yazı yokken, ilk Türk şairleri tarafından sazlarla söylenen zengin bir destan geleneği olmasına rağmen, derlenerek yazıya geçirilen bir destanı yoktur. Bir milletin destan sahibi olması için birtakım şartların gerçekleşmesi gerekir. Halkın hayalinin efsaneler yaratmaya elverişli, ilkel devirleri yaşamış bulunması; bu milletin tarihinde büyük savaşlar, göçler olması; değişik ülkelerde devlet, hakimiyet ve vatan kurmaları gibi destan şartları Türk tarihinde fazlası ile görülmektedir. Ancak Türkler; destan devri yapmaktan,
Dünya Edebiyatında Tanınmış Doğal Destanlar
Kalevala ~ Finlandiya
Mahabharata, Ramayana ~ Hint
Chanson de Roland ~ Fransız
Beovvulf ~ İngiliz
Şahname ~ İran
Gılgamış ~ Sümer
İlyada, Odysseia ~ Yunan
Oğuz Kağan, Ergenekon ~ Türk
Manas ~ Kırgız
Nibelungen ~ Alman
İgor ~ Rus
yeni destanlar söylemekten ellerindeki destanları derleyip toplamaya fırsatları olmamıştır. Bu sebeple Türk milletinin derlenmiş bütün bir destanı yok; fakat birçok destanı vardır. Destanlarımız yazıya geçirilmedikleri için bugün bunların ancak konuları hakkında bilgi sahibi olabiliyoruz. Bunları da İran, Çin ve Arap kaynaklarından öğreniyoruz.
İslamiyetten Önceki Türk Destanları
Yaratılış Destanı
Altay Türkleri arasından, 19. Yüzyılda Prof. W. Radloff tarafından derlenmiştir. Evrenin yaratılışı iyilik ve kötülüğün kaynaklarını , evrendeki düzeni konu edinir.
Yaratılış Destanı Türk düşünce, yaşam ve inanç algısı bakımından önemli bilgiler yansıtır. Bilinen Türk destanları arasında en eskisidir.
Saka Destanları a. Alp Er Tunga Destanı ( İ.Ö. 7. yy)
Alper Tunga Saka Türklerinin hükümdarıdır. Milattan önce yaşadığı bilinmektedir. Destanda Türk-İran savaşlarında Alper Tunga’nın yaptığı kahramanlıklar anlatılmaktadır. İran’ın büyük şairlerinden Firdevsi “Şehname” adlı eserinde Alper Tunga’yı anlatırken Afrasyap adını kullanır Alper Tunga’nın ölümü üzerine söylenmiş bir sagu Kaşgarlı Mahmut’un Divanı Lügati’t Türk adlı eserinde de bulunmaktadır. Alper Tunga İranlılar tarafından bir hile ile öldürülmüştür. b. Şu Destanı ( İ.Ö. 4. yy) “Şu” adındaki bir Türk komutanın başarılarını anlatır. Saka Türklerinde hükümdarlara “şu” adı verildiği bilinmektedir. Bu sebeple şunun bir saka hükümdarı olduğu düşünülmektedir. Destanda Saka Türkleriyle İskender’in mücadeleleri anlatılmaktadır.
Hun-Oğuz Destanları
a. Oğuz Kağan Destanı ( İ.Ö. 4. yy)
Hun Hükümdarı Mete’nin yiğitliklerini, ülkesini genişletip oğulları arasında nasıl bölüştürdüğünü
anlatan destandır.
b. Atilla Destanı
Batı Hun imparatoru Atilla’nın Romalılarla savaşları ve kahramanlıklarının anlatıldığı destandır.
Göktürk Destanları
a. Bozkurt Destanı ( İ.Ö. 2. yy)
Savaşta yaralanan bir Türk’ün, dişi bir kurt tarafından kurtarılmasını, korunmasını ve Türklerin sözü edilen kurtla bu Türk’ten çoğaldığı anlatılır.
b. Ergenekon Destanı (7-8. yy)
Bir yenilgi sonunda Ergenekon’a çekilen Türklerin orada çoğalıp, bir demir dağını erittikten sonra öçlerini alışlarını anlatan destandır.
Uygur Destanları
a. Türeyiş Destanı (8-9. yy)
Uygur hakanının, üç kızını insanoğluyla evlendirmeyi uygun bulmayarak tanrıyla (bir bozkurtla) evlendirmesi ve Uygur Türklerinin bu evlenmeden çoğaldığı anlatılır. Türeyiş Destanı’nın Göktürkler’in Bozkurt Destanı ile çok benzediği görülür Türk destanlarının çoğunda görülen kurt motifi Türk soyunun başlangıcı ya da devamını sağlayan unsur olarak görünür. Gerek Bozkurt Destanı gerekse Türeyiş Destanı ilk büyük Türk destanı olan Yaratılış Destanının etkisi altında oluşturulmuş gibi görülmektedir.
b. Göç Destanı (8-9. yy)
Türklerin, kutsal taşı (Bengü taş) Çinlilere vermeleri üzerine, tanrı tarafından cezalandırılmaları; kuraklığın başlaması nedeniyle de göç etmeleri anlatılır. Uygurların yerleştikleri yerde beş mahalle kurup burada yaşayıp çoğalmalarını anlatır.
İslamiyetten Sonraki Türk Destanları
Türklerin İslamiyeti kabulünden sonra ortaya çıkan bu destanlar üzerinde İslam dinin etkisi belirgindir bu destanların çoğu İslamiyet öncesinden izler taşır.
Kazak – Kırgız:
Manas Destanı
Kırgız Türkleri arasında doğan Manas destanı KazakKırgız Türk kültür dâiresi içinde bugün de bütün canlılığı ile yaşamaktadır.
Bu destanın XI ile XII. yüzyıllarda meydana geldiği düşünülmektedir.
Destanın kahramanı Manas da, Oğuz Kağan destanının İslâmî rivayetindeki ve Satuk Buğra Han gibi İslamiyet’i yaymak için mücadele eden bir kahramandır.
Böyle olmakla beraber Manas destanında İslamiyet öncesi Türk kültür, inanç ve kabullerinin tamamını görmek mümkündür.
Bazı varyantları 4oo.ooo mısra olan Manas destanı, Türk-Bozkır medeniyetinin Kazak -Kırgız dairesinin kültür belgeseli niteliğindedir.
Türk – Moğol:
Cengiz Han Destanı
Ortaasya’da yaşayan Türk boyları arasında XIII. yüzyılda doğup gelişmiştir.
Cengiznâme, Moğol hükümdarı Cengiz’in hayatı, kişiliği ve fetihleri ile ilgili olarak Cengiz’in oğulları tarafından idare edilen Türklerce meydana getirilmiştir.
Tatar – Kırım:
Timur ve Edige Destanları
Edige Destanı:
Bu destanda XIII yüzyılda Hazar denizi kıyısında kurulan Altınordu Hanlığının XV. yüzyılda Timurlular
tarafından yıkılışı anlatılmaktadır.
Destanın adı, Altınordu Hanı ve bu destanın kahramanı Edige Mirza Bahadır’a atfen verilmiştir.
Timur Destanı:
Timur Destanı, Moğol kültür dairesinde gelişen bir destandır.
Destanda, Moğol hükümdarı Aksak Timur’un savaşları, diğer milletlerle ilişkileri anlatılmaktadır.
Karahanlı Dönemi:
Saltuk Buğra Han Destanı
Büyük Türk İmparatorluğunu, 840 yılından itibaren devralmaya başlayan Karahanlıların 1212 (1240) yıllarına kadar devam eden hanedanlığı esnasında en önemli ve muhakkak ki dün değiştiren büyük hadise Türklerin İslam dinini kabul etmiş olmasıdır.
940 yılı civarında Karahanlı hükümdarı Satuk Buğra Han zamanında vuku bulan bu dünya çapındaki hadise, dünya üzerindeki büyük tesiriyle Karahanlılar arasında da destani bir havaya bürünmüş ve Satuk Buğra Han etrafına gelişen bir destan meydana gelmiştir.
Selçuklu – Beylikler ve Osmanlı Dönemleri
a. Seyid Battal Gazi Destanı
Bu destanın kahramanı Türkler arasında Battal Gâzi adıyla benimsenmiş bir Arap savaşcısıdır.
Asıl destan, VIII. yüzyılda, Emevî’lerin Hristiyanlarla yaptıkları savaşlarda büyük kahramanlıklar göstermiş Abdullah isimli bir kişiyle ilgili olarak doğmuştur.
b. Danişmend Gazi Destanı
Anadolunun fethini ve bu mücadelenin kahramanlarını anlatan, 12. yüzyılda sözlü olarak şekillenen 13.yüzyılda yazıya geçirilen İslâmî Türk destanlarındandır.
c. Köroğlu Destanı
Babasının intikamını Bolu Beyinden almak isteyen Köroğlu, Çamlıbel’e yerleşir, çevresine yiğitler toplar ve babasının intikamını alır.
Hayatını yoksul ve çaresizlere yardım ederek geçirir. Halk inancına göre silâh icat edilince mertlik bozuldu
demiş kırklara karışmıştır.
2) Yapay (Yapma) Destan:
Milletlerin tarihinde iz bırakan bir olayın sanatçılar tarafından destan özelliklerini barındıracak bir şekilde oluşturulmasına yapay destan denir. Doğal destanlarda anlatılan olayın binlerce yıl önce olmasına rağmen yapay destanlarının konusu yakın bir tarihte yaşanmış olabilir. Yapay destanlar doğal destanların geçtiği aşamalardan geçmezler. Sanatçı tarafından yazıldığı için anonim değildir, yazarı bellidir. Yapay destanlarda olayın geçtiği zaman ile eserin yazıldığı zaman birbirine yakındır. Oysaki doğal destanlarda olayın geçtiği zaman ile eserin yazıldığı zaman
arasında geniş bir zaman aralığı bulunur.
Türklere Ait Yapay (Yapma) Destanlar
.
Üç Şehitler Destanı (Fazıl Hüsnü Dağlarca): Kurtuluş Savaşı’ndan bazı kesitler anlatılır.
İstanbul Fetih Destanı (Fazıl Hüsnü Dağlarca)
Çanakkale Destanı (Fazıl Hüsnü Dağlarca)
Çanakkale Şehitlerine (Mehmet Akif):Kurtuluş Savaşı’ndan bazı kesitler anlatılır.
Genç Osman Destanı (Kayıkçı Kul Mustafa)
Kuvayi Milliye Destanı (Nazım Hikmet)
Kurtuluş Savaşı Destanı (Cahit Külebi)
Sakarya Meydan Savaşı (Ceyhun Atuf Kansu)
Maraş’ın ve Ökkeş’in Destanı (Gülten Akın)
Dünya Edebiyatındaki Yapay (Yapma) Destanlar
.Latin edebiyatı: Aeneis ( Vergilius )
Fransız edebiyatı: Henriade ( Voltaire )
Portekiz edebiyatı: Os Lusiadas ( Camoens )
İngiliz edebiyatı: Kaybolmuş Cennet (John Milton)
İtalyan edebiyatı: Kurtarılmış Kudüs ( Tasso )
İtalyan edebiyatı: Çılgın Orlando ( Ariosto )
İtalyan edebiyatı: İlahi Komedya ( Dante )
EFSANE
Bir doğa olayının, bir varlığın meydana gelişinin, doğa elemanlarından birinde olan bir değişikliğin, doğaüstü
özellikler gösteren kişilerin hayatlarının halk hafızasında ve hayalinde yaşayan biçimiyle belli bir yere ya da bir olaya bağlanarak olağanüstü olaylarla süslenip anlatıldığı hikâyelere “efsane” denir.
Efsane sözcüğü, Farsça “aslı olmayan hikâye, dilere düşen olay, destan” anlamlarına gelen “fesane” sözcüğünden gelmektedir.
Özellikleri
Efsaneler, şahıs, yer ve olaylar hakkında anlatılırlar. Şahıslar hakkında anlatılanlara “menkıbe” adı verilir.
Efsanelerde anlatılanların inandırıcılık özelliği vardır. Efsane hangi şahıs, yer ve olay hakkında anlatılırsa anlatılsın mutlaka inandırıcı olmalıdır.
Efsanelerdeki şahıs ve olaylarda olağanüstülük ağır basar. Başlangıçta normal bir insan olan kahraman daha sonra kendisini olağanüstülük zırhıyla kaplar. Örneğin; bir çoban olan Munzur Baba bir göz açıp kapayıncaya kadar Kâbe’ye gidip gelebilmektedir.
Efsanelerin, belirli şekilleri yoktur; efsanelerde belirli bir üslup ve biçime bağlı kalmaz; olaylar konuşma diliyle anlatılır. Efsaneler, kısadır ve düzyazı biçimindedir. Betimleme, öyküleme gibi süsleme unsurlarına pek yer verilmez.
Efsaneler, gerçek olmamasına rağmen gerçekmiş gibi kabul edilir.
Efsanelerde zaman, geçmiş zamanla şimdiki zaman arasında değişir. 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı ve 1999 Marmara Depremi ile ilgili efsaneler ortaya çıkmıştır.
Efsanelerin mekânı yaşadığımız dünyadır. Mekân bazen dar bir çevreyi bazen geniş bir çevreyi içine alabilir. Menkıbelerde tayyimekâna (aynı anda birkaç yerde görünme) yer verilir.
Efsanelerle kazanılan kutsiyet zamanla o mekânı veya şahsı dokunulmaz yapar. Bunun en güzel örneği mezarlıklardaki ağaçlardır. Ağacın kutsallaştırılması onun kesilmesini hatta budanmasını bile yasaklamıştır.
Efsanelerin tarihle çok yakın ilişkisi vardır. Tarihte yaşamış şahıslar zamanla efsaneleşmektedir.
Efsaneler, büyük oranda millî özellik gösterir ancak milletlerarası özellikler taşıyan efsaneler de vardır.
Efsaneler, genellikle tek motif üzerine kurulur. Bu motif de “şekil değiştirme” olarak görülür. Taşa, dağa, tepeye, ağaca, hayvana dönüşme gibi. Bazı efsaneler yer adlandırmalarını konu alır: Eğiredur’dan Eğirdir; iptida sala’dan İpsala; eli eğri’den Ereğli’nin oluşması gibi.
Efsaneler, anonim halk anlatımları olup, ağızdan ağıza anlatılırken her anlatıcının özelliklerine göre değişikliklere uğrarlar.
Efsanelerin “din , mitoloji” ve “gerçek hayat” olmak üzere üç kaynağı vardır.
Efsaneler, anonim halk edebiyatı
Efsanelerin Sınıflandırılması
1) Dünyanın Yaratılışı ve Sonu ile İlgili Efsaneler
2) Tarihî Efsaneler
a. Sınırlandırılmış doğal yerlerin kökenleri (dağlar, göller…)
b. Oturulan yerlerin kökenleri (şehirler, köyler…)
c. Büyük binaların kökenleri (köprü, cami, kilise…)
d. Hazineler
e. Felaketler
f. Milletlerin, hükümdarların kökenleri
g. Savaşlar, fetihler, istilalar
h. Aile ve aşk hayatı
i. Kurulu düzene başkaldıranlar
3) Tabiatüstü Şahıslar ve Varlıklar Üzerine Efsaneler
a. Alın yazısı
b. Ölüm ve ötesi
c. Tekin olmayan yerler
d. Tabiatın bir parçası olan yerler (orman, göl vs.) ile hayvanların sahipleri
e. Cinler, periler, ejderhalar vb. tabiatüstü güçte yaratıklar
f. Şeytan
g. Tabiatüstü gücü olan kişiler
4) Dinî Efsaneler
Efsane — Masal
İki tür arasındaki benzerlikler şunlardır:
Her iki türde de olağanüstülüklere yer verilir. İki türün kahramanları benzer özellikler taşır.
Her iki türün kahramanları ellerinde olağanüstü güçler olan kimselerdir.
Her iki tür de nesir (düzyazı) biçiminde oluşturulur.
Her iki tür de hayal ürünleridir. İnsan hayal gücünün yansımalarıdır. İnsanın hayal gücünden çıkmışlardır.
Bazı kaynaklarda her iki türün aynı başlıkta toplanmış olması da bir benzerliktir.
Her iki tür de sözlü geleneğin ürünüdürler.
Her iki tür de anonim özellikler taşır. İki tür arasındaki önemli farklılıklar şunlardır:
Efsaneler gerçek olarak kabul edilmesine rağmen masal hayal ürünüdür.
Efsanenin zamanı bazen yakın zamandır. Masaldaki zaman ise belirsizdir.
Efsanedeki mekân gerçektir, masaldaki mekân ise hayalîdir, masal ülkesidir.
Efsanelerin bir kısmında yer alan kutsallık karakteri masalda yer almaz.
Efsanede tarihî ve didaktik bir anlatım, masalda ise şiirsel bir anlatım vardır.
Efsanede kahramanlar özenle seçilir ve toplum tarafından benimsenir, masallarda ise iyi ve kötü güçler vardır.
Bazı efsaneler acıklı ve kötü biter, masallar ise mutlaka iyi biter.
Efsanelerde topluma verilen bir ders vardır, masallarda ise ders verme yoktur.
Efsanelerde masallardaki gibi süsleme görülmez, anlatım sadedir. Tekerleme ve benzeri kalıplaşmış
sözlere yer verilmez.
Efsane — Destan
İki tür arasındaki benzerlikler şunlardır:
İki türde de olağanüstü olay ve kahramanlara yer verilir.
Her iki türde de mekân gerçek hayat kaynaklıdır. İki tür arasındaki önemli farklılıklar şunlardır:
Destandaki olaylara tarih kitaplarında rastlanabilir fakat efsanelerdeki olaylara ise rastlanmaz.
Efsane ile destanın geçtiği zaman farklıdır. Destanların oluşması için çok uzun zaman gerekir fakat efsaneler için böyle bir durum yoktur.
Efsaneler, bazen kutsallık taşır fakat destanlarda böyle bir durum yoktur. Destanlar genellikle millî özellikler taşır.
Efsanelerin benzerlerine başka milletlerde rastlayabiliriz fakat destanlar millî olduğu için benzeri olmaz.
Efsane — Halk Hikâyesi
İki tür arasındaki benzerlikler şunlardır:
Her iki türde de olağanüstülüklere yer verilir.
Her iki tür de sözlü geleneğin ürünüdürler.
Her iki tür de anonim özellikler taşır.
İki tür arasındaki önemli farklılıklar şunlardır:
Efsaneler nesir biçiminde olur, halk hikâyeleri ise nazım-nesir (şiir—düzyazı) karışık olur.
Efsanede tarihî ve didaktik bir anlatım, halk hikâyelerinde ise şiirsel bir anlatım vardır.
Efsane — Mit
Mitler, efsane ve masallara bazı açılardan benzer, bazı yönlerden onlardan ayrılır. Mitler, kutsal kabul edilir,
masallar ise kutsal kabul edilmez. Mit de efsane de kutsal kabul edilir.
Mitler uzak geçmişi, farklı bir dünyayı, insan dışı varlıkları konu edinir; efsaneler yakın geçmişi ve günümüz düny
TEST:1
1)Aşağıdaki şıklardan hangisinde destanın özelliği yanlış verilmiştir?
A)Bir millete ait ortak görüştür.
B)Olağanüstü özellikler taşır.
C)Mensur ağırlıklı yazılmıştır.
D)Genellikle uzundur.
E)Milleti derinden etkileyen olayları anlatır.
2) Dünyanın nasıl yaratıldığını anlatan destandır.İnsanların nasıl meydana geldiğini anlatan ve şeytanın nasıl kötü biri olduğunu anlatan yazılara .…. destanıdır.
Boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
A)Türeyiş B)Ergenekon C)Bozkurt D)Göç E)Yaratılış
3)”Gılgamış” destanı kime aittir?
A)Sümerlerin B)Almanların C)Fransızların D)İranlılarınq E)Finlilerin
4)”Kaybolmuş Cennet” yapma destandır. Bu destanı kim yazmıştır?
A)Milton B)Tasso C)Virgilius D)Dante E)Montaigne
5) “Bu destanda XIII yy. Altın ordu Hanlığının Timurlular tarafından yıkılışı anlatılmaktadır. Destanın kahramanı devletini ayakta tutabilme mücadelesi anlatılmaktadır. Bu destana …….. destan” denir.
Boş bırakılan yere hangisi gelmelidir?
A) Edige destanı B) Battalname C) Cengizhanname D) Saltuk Bupra Han Destanı E) Danişmentname
6)Aşağıdakilerden bir grup oluşturulsa hangisi
dışarıda kalır?
A)Köroğlu Destanı B) Danişmentname
C)Manas Destanı D) Edige Destanı
E) Atilla Destanı
1-Destanlar millerleri derinden etkileyen olaylardır.
2-Genellikle kahramanları toplumun önde gelen
kişileridir.
3-Milli dil kullanılır.
4- Hemen yazıya geçilmiştir.
5-Toplumların yaşayışı hakkında bilgi verir.
7 ) Destanlarla ilgili bilgi verilmiştir hangisinde bilgi
yanlışı vardır ?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
8) Genç Osman Destanını kim yazmıştır?
A)Fazıl Hüsnü Dağlarca B)Kayıkçı Kul Mustafa
C)Mehmet Akif Ersoy D)Namık Kemal
E)Ali Şir Nevai
9) Aşağıdakilerden hangisi yapma destandır?
A) Aenneis B) Kalevela C) Cid D) Şinto E ) Romayana
10)Aşağıdaki şıklardan hangisi Uygurlara ait
destanlar bir arada verilmiştir?
A) Türeyiş-Ergenekon B)Oğuz Kağan-Atilla
C)Alp Er Tunga –Şu D)Bozkurt- Ergenekon
E)Türeyiş-Göç
Karahanlı hükümdarı İslamiyet’i kabul ettikten sonra bu
dini yaymak amacıyla yapmış olduğu mücadelelerin
anlatıldığı …….. destandır ?
11) Boş yere hangi destan gelmelidir?
A) Cengizhanname Destanı
B) Atilla Destanı
C) Saltuk Buğra Han Destanı
D) Danişmentname Destanı
E )Alp Er Tunga Destanı
Emevilerin Hıristiyanlarla yapmış olduğu savaşta
büyük Kahramanlıklar göstermiş Abdullah isimli bir
kişiyle doğmuştur.Destanın adlı Arapça Kahraman
demektir. Bu destanın adı Arap kahramanına verilen
ünvandır.
12) Yukarıda tanıtlan destan hangisidir?
A) Edige B) Battalname C) Cengizhanname
D) Atilla E) Danişmentname
Anadolu’nun fethini ve mücadelelerinin
kahramanlarını anlatır. İçinde geçen olayların gerçek
olması, kahramanlarının yaşamış olması ve Anadolu
coğrafyasında geçmiş olmasından dolayı tarih kitabı
niteliği taşır. Bu hangi destandır?
A)Saltuk Buğra Han Destanı B)Cengizhanname
C)Battalname Destanı D)Köroğlu Destanı
E)Danişmentname
14)Aşağıdaki destanlardan hangisi karşısındaki
ülkeye ait değildir?
A)Üç Şehitler Destanı-Türkler B)Göç-Uygur
C)Manas-Kırgız D)Saltuk Buğra Han-Karahanlı
E)İgor-Çin
15)Her ülkenin bir destanı vardır mesela
1-Ramayana – Hint
2- Kalevela- Fin
3-Şehname-İran
4-Chansın de Roland –Fransız
5- Gılgamıs-Uygur
Hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?
A)2 B)4 C)5 D)1 E)3
16) İlk Türk destanı aşağıdakilerden hangisidir?
A)Bozkurt Destanı B)Türeyiş Destanı
C)Şu Destanı D) Alp Er Tunga Destanı
E) Ergenekon Destan
İSMAİL KULAK ANADOLU LİSESİ TDE ZÜMRESİ
TEST:2
1-) Aşağıdaki şıklardan hangisi destanın tanımıdır?
A-) İnsanları derinden etkileyen, savaş, göç, kıtlık gibi
olayları anlatan yazılardır.
B-) Mansur şekilde yazılan hikayelere denir.
C-) 50.000 beyitin üzerinde yazılan ve insanları
ilgilendiren olayları anlatan yazılardır.
D-) Belli bir şair tarafından insanların başından geçen
sıradan olayları anlatan yazılardır.
E-) Nesir şekilde yazılan kısa ve özlü yazılardır.
2-) Aşağıdakilerden hangisi “Bozkurt” destanını
anlatır?
A-) Göktürk’lerin demir bir dağı eritip 400 yıl yaşayıp
çoğalmalarını anlatır.
B-) Göktürk’lerin bir hayvandan nasıl çoğaldığını
anlatır.
C-) Uygur’ların Doğu’ya göçlerini anlatır.
D-) M.ö. 209-174 tarihleri arasında hükümdarlık
yapmış Mete’nin hayatını anlatır.
E-) Saka’ların yiğit komutanını anlatır.
3-) Aşağıdakilerden hangisi doğal destan değildir?
A-) Nibelungen B-) Gılgamış C-) Şehname
D-) Kalevela E-) Selçukname
4-) “Saka hükümdarının İranlılarla yaptığı savaşı
anlatır.” Bu bilgiler hangi destana aittir?
A-) Alp Er Tunga Destanı B-) Gılgamış Destanı
C-) Yaratılış Destanı D-) Şu Destanı E-) Göç Destanı
5-) Aşağıdaki destanlardan hangisi dünyanın en
uzun destanıdır?
A-) İlliada ve Odessia B-) Ramayana ve Mahabarata
C-) Ergenekon Destanı D-) Manas Destanı
E-) Göç Destanı
6-) Aşağıdaki destanlardan hangisi Göktürk’lere
aittir?
A-) Şu Destanı B-) Bozkurt Destanı
C-) Türeyiş Destanı D-) Oğuz Kağan Destanı
E-) Manas Destanı
I-Derleme Safhası
II- Doğuş Safhası
III- Yayılma Safhası
7-) Destanların oluşum sırası aşağıdakilerden
hangisinde doğru olarak verilmiştir?
A-) II-I-III B-) III-I-II C-) II-III-I
D-) I-II-III E-) III-II-I
😎 Aşağıdakilerden hangisi destanların
özelliklerinden biri değildir?
A-) Anonimdirler.
B-) Olağanüstü olaylar vardır.
C-) Genellikle manzumdurlar.
D-) Tarihi ve sosyal olaylardan doğarlar.
E-) Genellikle zengin kafiye kullanılmıştır.
9-) Aşağıdaki şıklardan hangisinin tamamı yapma
destandır?
A-) Öfkeli Orlando- Henriade -İlahi Komedya
B-) Prens İgor-Aennies-Ergenekon
C-) Gılgamış-Henriade-Ramayana
D-) Kaybolmuş Cennet-Üç Şehitler DestanıKalevela
E-) Selçukname-Nibelungen-Oğuz Kağan
10-) Makedonyalı İskender ile Saka Hükümdarı
arasında geçen savaşı anlatır. Bu savaşta Saka
Türkleri geriye çekilmiştir. Makedonya Kralı İskender,
İran’ı ve Türkistan’ı istila etmiştir. Kaşgarlı Mahmut
Divan-ı Lügati’t Türk’te İskender’den “Zülkarney” olarak
bahseder.
Yukarıda kendinden söz edilen destan
aşağıdakilerden hangisidir?
A- Alp Er Tunga Destanı B-) Şu Destanı
C-) Göç Destanı D-) Türeyiş Destanı
E-) Bozkurt Destanı
11-) Aşağıdaki destan-ulus eşleşmesinden hangisi
yanlıştır?
A-) Nibelungen-Alman B-) Şahname-İran
C-) Gılgamış-Sümer D-) İlliade ve Odessia-Yunan
E-) Prens İgor-İngiliz
12-) Aşağıdakilerden hangisi Türk destanı değildir?
A-) Alp Er Tunga B-) Gılgamış C-) Göç
D-) Türeyiş E-) Ergenekon
13-) Aşağıdaki şıklardan hangisinde Uygurlara ait
destanlar bir arada verilmiştir?
A-) Göç-Bozkurt B-) Ergenekon-Oğuz Kağan
C-) Türeyiş-Göç D-) Manas-Alp Er Tunga
E-) Türeyiş-Şu
14-) “Şahname” destanının derleyicisi kimdir?
A-) Homeros B-) Lönrot C-) Dante
D-) Firdevsi E-) Tasso
15-) Destanlar ikiye ayrılır. Doğal Destanlar( I) ve
Yapma Destanlar (II) Destanlar milletleri derinden
etkileyen (III )olaylardır. Kalevela ( IV) ve Çılgın
Orlando (V) doğal destandır.
Yukarıda altı çizili olanlardan hangisinde bilgi
yanlışı vardır?
A-) I B-) II C-) III D-) IV D-) V
TEST 1: 1-C 2-E 3-A 4- A 5-A 6-E 7-D 8-B 9-A 10-E 11-C 12-B
13-E 14-E 15-C 16-D
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
A B E A D B C E A B
11 12 13 14 15 Test 2
E B C D E
