Rusça’da belli bir sıralaması olmayıp bu konuda esnek bir dildir. Ancak özne ve yüklem sıralaması izler. Fiillerin mastar halleri -ать, -ять, -еть,-ить,-уть,-ыть,-ти, -чь, biter ve çekimlenmemiş -mek, mak mastar halleridir.
делать – yapmak
идти – gitmek
мочь – e,a bilmek
Rusçada üç zaman vardır. Şimdiki zaman geçmiş zaman gelecek zaman. Hangi zamanda bitirilmiş ve bitirilmemiş fiillerin kullanımı artı ve eksi işareti ile gösterilmiştir
| Bitirilmemiş Fiil | Bitirilmiş Fiil | |
| прошедшее время Geçmiş zaman | ✅ | ✅ |
| настоящее время Şimdiki Zaman | ✅ | ❌ |
| будущее время Gelecek Zaman | ✅ | ✅ |
Rusçada Şimdiki Zaman Fiil Çekimleri
Rusça’da belli bir sıralaması olmayıp bu konuda esnek bir dildir. Ancak özne ve yüklem sıralaması izler. Fiillerin mastar halleri -ть ит чь biter ve çekimlenmemiş -mek, mak mastar halleridir. Fiil çekimi bu ekler atıldıktan sonra özneye göre çekim ekleri getirilir. Tıpkı Türkçedeki gibi kişi çekim ekleri özneye ve eyleme katılan kişi sayısına zamana cinsiyete göre değişir. Rusçada iki grup fiil çekimi vardır. Bunların dışında ise istisnai fiil çekimleri vardır. Tüm çekim ekleri tabloda gösterilmiş olup birer örnek verilmiştir. 1.Grup ve 2.Grup fiil çekimlerini ayrıntılı şekilde göreçeğiz.
| Я | Ты | Он Она Оно | Мы | Вы | Они | |
| дела yapmak | делаю | делаешь | делает | делаем | делаете | делают |
| ид gitmek | иду | идёшь | идёт | идём | идёте | идут |
| моч e,a bilmek ч-г к | могу | можешь | может | можем | можете | могут |
| Ekler | ю/у | ешь/ёшь/ишь | ет/ёт/ит | ем/ём/им | ете/ёте/ите | ют/ут/ят/ат |
делаю уроки. (Ya dyélayu uróki) Ben ödev yapıyorum.
Ты делаешь работу. Sen iş yapıyorsun.
Он делает кофе.O kahve yapıyor.
Мы делаем проект.Biz proje yapıyoruz.
Вы делаете домашнее задание. Siz ödev yapıyorsunuz.
Они делают ремонт. Onlar tamirat yapıyor
Что ты делаешь? Ne yapıyorsun?
Ты делаешь уроки? Ödev yapıyor musun?
Что он делает сейчас? O şimdi ne yapıyor?
Я не делаю это. Bunu yapmıyorum.
Он не делает домашнее задание. O ödev yapmıyor.
Мы не делаем это сегодня. Biz bunu bugün yapmıyoruz.
Я делаю спорт. Spor yapıyorum.
Она делает завтрак. O kahvaltı hazırlıyor.
Мы делаем деньги. Para kazanıyoruz.
Они делают всё правильно. Her şeyi doğru yapıyorlar
Я иду в школу. Ben okula gidiyorum.
Ты идёшь домой. Sen eve gidiyorsun.
Он идёт на работу. O işe gidiyor.
Мы идём в парк. Biz parka gidiyoruz.
Вы идёте в магазин. Siz mağazaya gidiyorsunuz.
Они идут в кино. Onlar sinemaya gidiyor.
Куда ты идёшь? Nereye gidiyorsun?
Ты идёшь домой? Eve gidiyor musun?
Почему он идёт туда? O neden oraya gidiyor?
Я не иду в школу. Okula gitmiyorum.
Он не идёт на работу. O işe gitmiyor.
Мы не идём туда. Biz oraya gitmiyoruz.
Я сейчас иду в магазин. Şu anda mağazaya gidiyorum.
Она идёт быстро. O hızlı gidiyor (yürüyor).
Дети идут в школу утром. Çocuklar sabah okula gidiyor.
Я могу говорить. Konuşabilirim
Он может прийти. Gelebilir.
Я могу помочь. Yardım edebilirim.
Ты можешь прийти. Gelebilirsin.
Он может сделать это. O bunu yapabilir.
Мы можем учиться. Biz çalışabiliriz.
Вы можете говорить по-русски. Rusça konuşabilirsiniz.
Они могут играть. Oynayabilirler.
Ты можешь помочь? Yardım edebilir misin?
Вы можете повторить? Tekrar edebilir misiniz?
Он может прийти сегодня? ➝ Bugün gelebilir mi?
Я не могу понять. Anlayamıyorum.
Он не может прийти. O gelemez.
Мы не можем сделать это. Bunu yapamayız.
Мы можем встретиться завтра. Yarın buluşabiliriz.
Я могу говорить по-русски немного. Biraz Rusça konuşabilirim.
Она может быстро бегать. O hızlı koşabilir.
Ayrıca Rusçada eylemin süreç mi sonuç mu belirtiği de önemlidir. Bu fiiller eylemin bitiğini, devam ve tekrar ettiğini eylemin bitirilmediğini ifade eder. Bitirilmemiş fiillerle genellikle sıklık zarfları kullanışor.
1- Bitirilmemiş Fiiller
Всегда – her zaman
Иногда – bazen
редко- nadiren
Сейчас-şimdi
весь день-bütün gün
часто-sık sık
обычно-genellikle
каждый месяц-her ay
2- Bitirilmiş fiiller
Sonuca ermemiş bitirilmemiş fiiller ön ek eklenerek, vurguyu değiştirerek ya da son harfi değişiklikleri ile yapılır. Son yöntem ise bir bitirilmemiş fiili başka fiille değiştirmektir.
еще-henüz
немедленно-ani
уже-artık
Наконец-sonunda
читать- okumak
про + читать- okuyup bitirmek
бросать fırlatmak = бросить
нарезать – нарезать – dilim dilim doğramak
брать-взять- almak
пере + читать – tekrar okumak bitirilmiş
1.Grup Fiil Çekimleri
-ать → делать (yapmak), читать (okumak)
-ять → гулять (gezmek)
-еть → смотреть (izlemek), греть (ısıtmak)
-оть → колоть (delmek)
-уть → тянуть (çekmek)
-ыть → мыть (yıkamak)
-чь → мочь (e,a bilmek)
брить – traş olmak
| Я | Ты | Он Она Оно | Мы | Вы | Они | |
| дела yapmak | делаю | делаешь | делает | делаем | делаете | делают |
| читать (okumak) | читаю | читаешь | читает | читаем | читаете | читают |
| работать (çalışmak) | работаю | работаешь | работает | работаем | работаете | работают |
| играть (oynamak) | играю | играешь | играет | играем | играете | играют |
| гулять (gezmek) | гуляю | гуляешь | гуляет | гуляем | гуляете | гуляют |
| Ekler | ю/у | ешь/ёшь | ет/ёт | ем/ём | ете/ёте | ют/ут |
2.Grup Fiil Çekimleri
ить → говорить (konuşmak)
учить (öğrenmek/öğretmek)
жить (yaşamak)
-еть видеть (görmek)
смотреть (izlemek)
ненавидеть (nefret etmek)
зависеть (bağlı olmak)
терпеть (katlanmak)
обидеть (incitmek)
вертеть (çevirmek)
держать (tutmak)
слышать (duymak)
дышать (nefes almak)
гнать (kovmak)
| Я | Ты | Он Она Оно | Мы | Вы | Они | |
| говорить (konuşmak) | говорю | говоришь | говорит | говорим | говорите | говорят |
| учить (öğrenmek, öğretmek) | учу | учишь | учит | учим | учите | учат |
| любить (sevmek) | люблю | любишь | любит | любим | любите | любят |
| смотреть (izlemek) | смотрю | смотришь | смотрит | смотрим | смотрите | смотрят |
| видеть (görmek | вижу | видишь | видит | видим | видите | видят |
| Ekler | ю/у | -ишь | ит | им | ите | -ят / -ат |
Rusçada İstisnai Fiil çekimleri
| Я | Ты | Он Она Оно | Мы | Вы | Они | |
| БРАТЬ (almak) | беру | берёшь | берёт | берём | берёте | берут |
| ЖИТЬ (yaşamak) | живу | живёшь | живёт | живём | живёте | живут |
| любить (sevmek) | люблю | любишь | любит | любим | любите | любят |
| смотреть (izlemek) | смотрю | смотришь | смотрит | смотрим | смотрите | смотрят |
| видеть (görmek) | вижу | видишь | видит | видим | видите | видят |
| ЕСТЬ (yemek) | ем | ешь | ест | едим | едите | едят |
| ПИТЬ (içmek) | пью | пьёшь | пьёт | пьём | пьёте | пьют |
| ПЕТЬ (şarkı söylemek) | пою | поёшь | поёт | поём | поёте | поют |
| ЕХАТЬ (gitmek araçla) | еду | едешь | едет | едем | едете | едут |
| БЕЖАТЬ (koşmak) | бегу | бежишь | бежит | бежим | бежите | бегут |
| КЛАСТЬ (yatay koymak) | кладу | кладёшь | кладёт | кладём | кладёте | кладут |
| ЖДАТЬ (beklemek) | жду | ждёшь | ждёт | ждём | ждёте | ждут |
| МЫТЬ (yıkamak) | мою | моешь | моет | моем | моете | моют |
| ПИСАТЬ (yazmak) | пишу | пишешь | пишет | пишем | пишете | пишут |
İstinai fiil çekimleri bir kula bağlı değildir. Bu yüzden hepsini öğrenmek gerekir.
Rusçada Geçmiş Zaman Fiil Çekimleri
Rusçayı diğer dillerden ayıran bir özellik ise geçmiş zamanda fiil çekimlerinde cinsiyete yani eril dişil ve tekil çoğula göre çekimler değişir.
| Я | Ты | Он Она Оно | Мы | Вы | Они | |
| ДЕЛАТЬ yapmak | делал (eril) делала (dişil) | делал (eril) делала (dişil) | делал (eril) делала (dişil) делало (nötr) | делали (çoğul) | делали (çoğul) | делали (çoğul) |
| СДЕЛАТЬ yapmak | сделал (eril) сделала (dişil) | сделал (eril) сделала (dişil) | сделал (eril) сделала (dişil) сделало (nötr) | сделали (çoğul) | сделали (çoğul) | сделали (çoğul) |
| Ekler | л/ла | л/ла | л/ла/ло | ли | ли | ли |
Süreç
Я делал работу. İş yapıyordum.
Tamamlanmış
Я сделал работу. İşi yaptım.
Я шёл в школу. Okula gidiyordum.
Она шла домой. Eve gidiyordu.
Я пошёл в школу. Okula gittim.
Она пошла домой. Eve gitti.
Я читал книгу. Kitap okuyordum.
Мы читали текст. Metin okuyorduk.
Я прочитал книгу. Kitabı okudum (bitirdim).
Мы прочитали текст. Metni okuduk.
Я писал письмо. Mektup yazıyordum.
Она писала сообщение. Mesaj yazıyordu.
Я написал письмо. Mektup yazdım.
Она написала сообщение. Mesaj yazdı.
Я смотрел фильм. Film izliyordum.
Они смотрели телевизор. Televizyon izliyorlardı.
Я посмотрел фильм. Filmi izledim.
Они посмотрели сериал. Diziyi izlediler.