İçeriğe geç

Rusça Zamanlar ve Fiill Çekimleri

Rusça’da belli bir sıralaması olmayıp bu konuda esnek bir dildir. Ancak özne ve yüklem sıralaması izler. Fiillerin mastar halleri -ать, -ять, -еть,-ить,-уть,-ыть,-ти, -чь, biter ve çekimlenmemiş -mek, mak mastar halleridir.

делать – yapmak

идти – gitmek

мочь – e,a bilmek

Rusçada üç zaman vardır. Şimdiki zaman geçmiş zaman gelecek zaman. Hangi zamanda bitirilmiş ve bitirilmemiş fiillerin kullanımı artı ve eksi işareti ile gösterilmiştir

Bitirilmemiş FiilBitirilmiş Fiil
прошедшее время
Geçmiş zaman
настоящее время
Şimdiki Zaman
будущее время
Gelecek Zaman

Rusçada Şimdiki Zaman Fiil Çekimleri

Rusça’da belli bir sıralaması olmayıp bu konuda esnek bir dildir. Ancak özne ve yüklem sıralaması izler. Fiillerin mastar halleri -ть ит чь biter ve çekimlenmemiş -mek, mak mastar halleridir. Fiil çekimi bu ekler atıldıktan sonra özneye göre çekim ekleri getirilir. Tıpkı Türkçedeki gibi kişi çekim ekleri özneye ve eyleme katılan kişi sayısına zamana cinsiyete göre değişir. Rusçada iki grup fiil çekimi vardır. Bunların dışında ise istisnai fiil çekimleri vardır. Tüm çekim ekleri tabloda gösterilmiş olup birer örnek verilmiştir. 1.Grup ve 2.Grup fiil çekimlerini ayrıntılı şekilde göreçeğiz.

ЯТыОн
Она
Оно
МыВыОни
делать
yapmak
делаюделаешьделаетделаемделаете делают
идти
gitmek
идуидёшьидётидёмидётеидут
мочь
e,a bilmek
ч-г к
могуможешьможетможемможете могут
Eklerю/уешь/ёшь/ишьет/ёт/итем/ём/имете/ёте/итеют/ут/ят/ат

делаю уроки. (Ya dyélayu uróki) Ben ödev yapıyorum.
Ты делаешь работу. Sen iş yapıyorsun.
Он делает кофе.O kahve yapıyor.
Мы делаем проект.Biz proje yapıyoruz.
Вы делаете домашнее задание. Siz ödev yapıyorsunuz.
Они делают ремонт. Onlar tamirat yapıyor

Что ты делаешь? Ne yapıyorsun?
Ты делаешь уроки? Ödev yapıyor musun?
Что он делает сейчас? O şimdi ne yapıyor?

Я не делаю это. Bunu yapmıyorum.
Он не делает домашнее задание. O ödev yapmıyor.
Мы не делаем это сегодня. Biz bunu bugün yapmıyoruz.

Я делаю спорт. Spor yapıyorum.
Она делает завтрак. O kahvaltı hazırlıyor.
Мы делаем деньги. Para kazanıyoruz.
Они делают всё правильно. Her şeyi doğru yapıyorlar

Я иду в школу. Ben okula gidiyorum.
Ты идёшь домой. Sen eve gidiyorsun.
Он идёт на работу. O işe gidiyor.
Мы идём в парк. Biz parka gidiyoruz.
Вы идёте в магазин. Siz mağazaya gidiyorsunuz.
Они идут в кино. Onlar sinemaya gidiyor.

Куда ты идёшь? Nereye gidiyorsun?
Ты идёшь домой? Eve gidiyor musun?
Почему он идёт туда? O neden oraya gidiyor?

Я не иду в школу. Okula gitmiyorum.
Он не идёт на работу. O işe gitmiyor.
Мы не идём туда. Biz oraya gitmiyoruz.
Я сейчас иду в магазин. Şu anda mağazaya gidiyorum.
Она идёт быстро. O hızlı gidiyor (yürüyor).
Дети идут в школу утром. Çocuklar sabah okula gidiyor.

Я могу говорить. Konuşabilirim
Он может прийти. Gelebilir.
Я могу помочь. Yardım edebilirim.
Ты можешь прийти. Gelebilirsin.
Он может сделать это. O bunu yapabilir.
Мы можем учиться. Biz çalışabiliriz.
Вы можете говорить по-русски. Rusça konuşabilirsiniz.
Они могут играть. Oynayabilirler.

Ты можешь помочь? Yardım edebilir misin?
Вы можете повторить? Tekrar edebilir misiniz?
Он может прийти сегодня? ➝ Bugün gelebilir mi?

Я не могу понять. Anlayamıyorum.
Он не может прийти. O gelemez.
Мы не можем сделать это. Bunu yapamayız.

Мы можем встретиться завтра. Yarın buluşabiliriz.
Я могу говорить по-русски немного. Biraz Rusça konuşabilirim.
Она может быстро бегать. O hızlı koşabilir.

Ayrıca Rusçada eylemin süreç mi sonuç mu belirtiği de önemlidir. Bu fiiller eylemin bitiğini, devam ve tekrar ettiğini eylemin bitirilmediğini ifade eder. Bitirilmemiş fiillerle genellikle sıklık zarfları kullanışor.

1- Bitirilmemiş Fiiller

Всегда – her zaman
Иногда – bazen
редко- nadiren
Сейчас-şimdi
весь день-bütün gün
часто-sık sık
обычно-genellikle
каждый месяц-her ay

2- Bitirilmiş fiiller

Sonuca ermemiş bitirilmemiş fiiller ön ek eklenerek, vurguyu değiştirerek ya da son harfi değişiklikleri ile yapılır. Son yöntem ise bir bitirilmemiş fiili başka fiille değiştirmektir.

еще-henüz
немедленно-ani
уже-artık
Наконец-sonunda

читать- okumak
про + читать- okuyup bitirmek
бросать fırlatmak = бросить
нарезать – нарезать – dilim dilim doğramak
брать-взять- almak

пере + читать – tekrar okumak bitirilmiş

1.Grup Fiil Çekimleri

-ать → делать (yapmak), читать (okumak)
-ять → гулять (gezmek)
-еть → смотреть (izlemek), греть (ısıtmak)
-оть → колоть (delmek)
-уть → тянуть (çekmek)
-ыть → мыть (yıkamak)
-чь → мочь (e,a bilmek)
брить – traş olmak

ЯТыОн
Она
Оно
МыВыОни
делать
yapmak
делаюделаешьделаетделаемделаете делают
читать (okumak)читаючитаешьчитаетчитаемчитаетечитают
работать (çalışmak)работаюработаешьработаетработаемработаетеработают
играть
(oynamak)
играюиграешьиграетиграемиграетеиграют
гулять (gezmek)гуляюгуляешьгуляетгуляемгуляетегуляют
Eklerю/уешь/ёшьет/ётем/ёмете/ётеют/ут

2.Grup Fiil Çekimleri
ить → говорить (konuşmak)
учить (öğrenmek/öğretmek)
жить (yaşamak)
-еть видеть (görmek)
смотреть (izlemek)
ненавидеть (nefret etmek)
зависеть (bağlı olmak)
терпеть (katlanmak)
обидеть (incitmek)
вертеть (çevirmek)
держать (tutmak)
слышать (duymak)
дышать (nefes almak)
гнать (kovmak)

ЯТыОн
Она
Оно
МыВыОни
говорить (konuşmak)говорюговоришьговоритговоримговоритеговорят
учить (öğrenmek, öğretmek)учуучишьучитучимучитеучат
любить (sevmek)люблюлюбишьлюбитлюбимлюбителюбят
смотреть (izlemek)смотрюсмотришьсмотритсмотримсмотритесмотрят
видеть (görmekвижувидишьвидитвидимвидитевидят
Eklerю/у-ишьитимите-ят / -ат

Rusçada İstisnai Fiil çekimleri

ЯТыОн
Она
Оно
МыВыОни
БРАТЬ (almak)беруберёшьберётберёмберётеберут
ЖИТЬ (yaşamak)живуживёшьживётживёмживётеживут
любить (sevmek)люблюлюбишьлюбитлюбимлюбителюбят
смотреть (izlemek)смотрюсмотришьсмотритсмотримсмотритесмотрят
видеть (görmek)вижувидишьвидитвидимвидитевидят
ЕСТЬ (yemek)емешьестедимедитеедят
ПИТЬ (içmek)пьюпьёшьпьётпьёмпьётепьют
ПЕТЬ (şarkı söylemek)поюпоёшьпоётпоёмпоётепоют
ЕХАТЬ (gitmek araçla)едуедешьедетедемедетеедут
БЕЖАТЬ (koşmak)бегубежишьбежитбежимбежитебегут
КЛАСТЬ (yatay koymak)кладукладёшькладёткладёмкладётекладут
ЖДАТЬ (beklemek)ждуждёшьждётждёмждётеждут
МЫТЬ (yıkamak)моюмоешьмоетмоеммоетемоют
ПИСАТЬ (yazmak)пишупишешьпишетпишемпишетепишут

İstinai fiil çekimleri bir kula bağlı değildir. Bu yüzden hepsini öğrenmek gerekir.

Rusçada Geçmiş Zaman Fiil Çekimleri

Rusçayı diğer dillerden ayıran bir özellik ise geçmiş zamanda fiil çekimlerinde cinsiyete yani eril dişil ve tekil çoğula göre çekimler değişir.

ЯТыОн
Она
Оно
МыВыОни
ДЕЛАТЬ
yapmak
делал (eril)
делала (dişil)
делал (eril)
делала (dişil)
делал (eril)
делала (dişil)
делало (nötr)
делали (çoğul)делали (çoğul)делали (çoğul)
СДЕЛАТЬ
yapmak
сделал (eril)
сделала (dişil)
сделал (eril)
сделала (dişil)
сделал (eril)
сделала (dişil)
сделало (nötr)
сделали (çoğul)сделали (çoğul)сделали (çoğul)
Eklerл/лал/лал/ла/лолилили

Süreç

Я делал работу. İş yapıyordum.

Tamamlanmış

Я сделал работу. İşi yaptım.

Я шёл в школу. Okula gidiyordum.
Она шла домой. Eve gidiyordu.
Я пошёл в школу. Okula gittim.
Она пошла домой. Eve gitti.

Я читал книгу. Kitap okuyordum.
Мы читали текст. Metin okuyorduk.
Я прочитал книгу. Kitabı okudum (bitirdim).
Мы прочитали текст. Metni okuduk.

Я писал письмо. Mektup yazıyordum.
Она писала сообщение. Mesaj yazıyordu.
Я написал письмо. Mektup yazdım.
Она написала сообщение. Mesaj yazdı.

Я смотрел фильм. Film izliyordum.
Они смотрели телевизор. Televizyon izliyorlardı.
Я посмотрел фильм. Filmi izledim.
Они посмотрели сериал. Diziyi izlediler.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir