RUSÇA FİİL ÇEKİMLERİ (Geniş Zaman/Şimdiki Zaman)
Rusça dil bilgisi kuralları içerisinde fiil çekimi en önemli konulardan biridir. Önceki konularda olduğu gibi fiil çekimlerinde de mastar haldeki fiilin yapısına göre değişiklik gösteren çekimleri mevcuttur. Bu aşamada en çok kullanılan ve derslerimizde sıkça karşımıza çıkacak fiil türlerinin çekimi işlenecektir.
Mastar halindeki fiil (yani zamire göre çekimsiz hali veya sözlükte yer aldığı şekliyle) birden fazla heceli ise ve fiilin son üç harfi “-ать” veya “-ять” şeklinde ise, bu fiillerin büyük bir çoğunluğunun “ben, sen, o, biz, siz, onlar” şahıs zamirlerine göre çekimini yaparken;
Fiilin sonundaki ―ть‖ harfleri atılır,
Şahıs zamirlerine göre aşağıdaki ekler eklenir.
читать : okumak гулять : gezmek
Я читаю Я гуляю
Ты читаешь Ты гуляешь
Он / Она читает Он / Она гуляет
Мы читаем Мы гуляем
Вы читаете Вы гуляете
Они читают Они гуляют
Mastar halindeki fiil (yani zamire göre çekimsiz hali veya sözlükte yer aldığı şekliyle) birden fazla heceli ise ve fiilin son üç harfi “-ить” veya “-еть” şeklinde ise, bu fiillerin büyük bir çoğunluğunun “ben, sen, o, biz, siz, onlar” şahıs zamirlerine göre çekimini yaparken;
Fiilin sonundaki ―ить‖ veya ―еть‖ harfleri atılır,
Şahıs zamirlerine göre aşağıdaki ekler eklenir.
говорить : konuşmak смотреть : izlemek, seyretmek
Я говорю Я смотрю
Ты говоришь Ты смотришь
Он / Она говорит Он / Она смотрит
Мы говорим Мы смотрим
Вы говорите Вы смотрите
Они говорят Они смотрят
Bazı fiillerin yukarıda verilen iki yapı dışında farklı çekimleri söz konusudur. Bu aşamada bu iki yapının bilinmesi yeterli olacaktır. Ancak çok sık kullanılan ve yukarıdaki iki yapıya uymayan birkaç fiilin çekimi aşağıdaki gibi yapılmaktadır.
жить : yaşamak пить : içmek
Я живу Я пью
Ты живѐшь Ты пьѐшь
Он / Она живѐт Он / Она пьѐт
Мы живѐм Мы пьѐм
Вы живѐте Вы пьѐте
Они живут Они пьют
есть : yemek yemek петь : şarkı söylemek
Я ем Я пою
Ты ешь Ты поѐшь
Он / Она ест Он / Она поѐт
Мы ем Мы поѐм
Вы едите Вы поѐте
Они едят Они поют
Bazı fiillerin yapısı yukarıda verilen örneklere uyduğu halde çekimlerinde farklılık söz konusudur. Bu grupta en sık kullanılanlardan ikisi любить (sevmek) ve хотеть (istemek) fiilidir.
любить : sevmek хотеть : istemek
Я люблю Я хочу
Ты любишь Ты хочешь
Он / Она любит Он / Она хочет
Мы любим Мы хотим
Вы любите Вы хотите
Они любят Они хотят
- DİKKAT: ―Gezmeyi seviyorum‖ ―öğrenmeyi istiyorum‖ gibi bir eylemi yapmayı sevmek şeklinde любить veya eylemi yapmayı istemek şeklinde хотеть fiili kullanılırken, cümlenin öznesine göre yalnızca любить ve хотеть fiili çekimlenir, любить veya хотеть fiilinden sonra kullanılacak fiil mastar halde bırakılır, kesinlikle çekimlenmez!
Я люблю гулять. Я хочу гулять.
Ты любишь читать. Ты хочешь читать.
Он / Она любит завтракать. Он / Она хочет завтракать.
Мы любим обедать. Мы хотим обедать.
Вы любите смотреть телевизор. Вы хотите смотреть телевизор.
Они любят пить чай. Они хотят пить чай.