KURTULUŞ SAVASI HAZIRLIK DÖNEMİ

Mustafa Kemal Mondros’un imzalandığı gün (30 Ekim 1918) Adana’da Yıldırım Grup Komutanı iken İstanbul’a geri döndü.(………….. …………. …………………..) Daha sonra …. ………. ……………………….  görevi ile Samsun’daki Türk-Rum çatışmasını önlemek için 19 Mayıs’da Samsun’a doğru yola çıktı. Yaptığı incelemeler sonucunda …………….. ……………….’nu yayınladı.

Daha sonra güvenlik gerekçesiyle …………’ya  geçti. Havza’da yayınladığı genelgede İzmir’in işgalinin her yerde protesto edilmesini, protestolar yapılırken de azınlıklara zarar verilmemesini istedi. ( ……………………..  ……………. ……………………….. ……………………… .) İlk protesto mitingi ise (İzmir’ in işgali) …………….’da yapıldı. Daha sonra Mustafa Kemal Amasya’ya geçerek silah arkadaşlarıyla beraber (………………… …………….hariç) Amasya Genelgesi’ni yayınladılar.(Amacı Milli Mücadeleyi kişiselleştirmekten çıkarmak ve halk desteği alabilmekti.)

AMASYA GENELGESİ

• Vatanın bütünlüğü milletin istiklali tehlikededir.
• Milli mücadelenin ………………………….. birisi açıklanmıştır.
• İstanbul hükümeti üzerine düşen sorumluluğu yerine getirememektedir.
• Milli mücadelenin bir başka …………………. açıklanmıştır.
• Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.
• Milli mücadelenin …………. ve ………………. açıklanmıştır.
• Milleti savaşa çağırdığı için genelgeye ihtilal havası katmıştır.
• Üstü kapalı da olsa ileride ………………. ………………. dayalı bir devlete geçileceğinin ilk ipuçları verilmiştir.
• Erzurum’da toplanacak kongreye delege gönderilecektir.
• Sivas’ta ulusal bir kongre toplanacaktır. Bu kongreye her sancaktan halkın sevdiği üç kişi katılacaktır.
• İstanbul hükümeti görevini yapmamaya devam ederse her türlü tepki ve denetimden uzak milli bir kurul oluşturulacaktır.
• ……………. ………………… ‘nin temelleri atılmıştır.

NOT: Milli Mücadele’nin ……………….. Amasya Genelgesi ile belli olmuştur. Mustafa Kemal bu genelgeden sonra komutanlara ve valiliklere gönderdiği telgrafta ‘ Artık İstanbul Anadolu’ya hakim değil tabi olmak zorundadır.’ demiştir.

Bu genelgeden sonra M.Kemal İstanbul’a geri dönmeyerek hem 9. Ordu müfettişliğinden hem de ………………….. mesleğinden istifa etmiştir.

ERZURUM KONGRESİ

               Toplanış amacı bakımından ………………….aldığı kararlar açaısından ise ulusaldır.Mustafa Kemal ve Rauf Orbay’ın kongreye katılabilmesi amacıyla ……………… …………………… ve …………… ………………………Mustafa Kemal dokuz kişiden oluşan başlarda sadece Doğu Anadolu’yu temsil eden ve TBMM açılana kadar görevde kalan, yasama ve yürütme yetkilerine sahip ………….. ……………………’ni kurmuştur.

               Bu kongre toplanış amacı bakımından bölgesel, aldığı kararlar açısından ulusaldır. Alınan kararlar;

• Ulusal sınırlar içinde vatan bir bütündür bölünemez.
• İlk defa ulusal sınırlardan bahsedilmiştir.
• Manda ve himaye kabul edilemez.
• Tam bağımsızlık hedeflenmiştir, ilk defa manda reddedilmiştir. Dış politikaya yönelik bir karardır.
• Kuvay-i Milliyeyi etkin, Milli İradeyi hâkim kılmak esastır.(ulusal bağımsızlık-ulusal egemenlik)
• İkisinin birlikte gerçekleşeceğini öne sürmüştür.
• Ulusal topraklarımızda gözü olmayan herhangi bir devletten yardım alınabilir.
• Bize en çok desteği ………….. …………………… verecektir.
• Azınlıklara siyasi ve sosyal dengemizi bozucu ayrıcalıklar verilemez.
• Ulusal güçler Padişah ve saltanat makamını düştüğü bu durumdan kurtaracaktır.
• Ulusal egemenliğe ters bir karar olsa da saltanat yanlılarını Milli mücadeleye çekilmek istenmiştir.
• Ülke genelinde seçimler yapılarak Osmanlı Mebusan Meclisi açılacak ve hükümet bu yolla denetlenecektir.
•  

BALIKESİR – ALAŞEHİR KONGRESİ

Hacım Muhittin Bey tarafından toplanmıştır. Saltanat yanlısıdır. Batı cephesi kurulmuştur. Hatta Yunanistan’a karşı herhangi bir İtilaf devletinden yardım alınabileceği kararı alınmıştır. Mustafa Kemal bu kongreye katılmamıştır. Ayrıca Celal Bayar’da ……………….. ……………………. lakabıyla kongreleri örgütlemiştir.

NOT: Mustafa Kemal ise Afyon Kongresi’ne katılmıştır.

SİVAS KONGRESİ

Toplanış ve aldığı kararlar açısından ………………………. bir kongredir. 38 delege katılmıştır.

Kongreye katılımın az olmasında;

• Milli Mücadelenin önemini kavrayamayan delegelerin kongreye katılmak istememeleri.
• Elazığ Valisi Ali ……………………..ve Ankara Valisi …………………. ……………………’nın kongreyi engelleme çabaları.

Kongrede tartışılan konular;

• Kongre başkanlığı
• Saltanata ve padişaha bağlılık yemini
• Manda ve himaye

Alınan Kararlar;

• Tüm yararlı cemiyetler ………… …… …………… ……………… ……………….  ………………. adı altında birleşecektir.
• Milli Mücadele tek elden yürütülmek istenmiştir.
• Batı Cephesi Komutanlığı’na ……….. …………… ……………………….. atanmıştır.
• Temsil Heyeti ilk kez yürütme yetkisini kullanmıştır, yani hükümet gibi çalışmıştır.
• Halkın Milli mücadeleden haberdar olması için gazete çıkarılacaktır.
• ………………… ………………………..  gazetesi çıkarılmıştır.
• Manda ve Himaye bir daha gündeme gelmemek üzere reddedilmiştir.
• Kesin olarak reddedilmiştir.

MİLLİ MÜCADELEDE GAZETELER

Yararlı

İrade-i Milliye                                         İlk gazetedir.

Hâkimiyeti Milliye                                 TBMM’nin gazetesidir.Daha sonra ismi ……………. Gazetesi olacaktır.

Minber                                                    M.Kemal ve ………. ………….. ……………. beraber çıkarmışlardır.

İleri                                                          M.Kemal’in isimsiz makalelerinin yayınlandığı gazetedir.

Akşam                                                     Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun başyazarlık yaptığı gazetedir.

Vakit                                                       Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun başyazarlık yaptığı gazetedir.

İkdam                                                     Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun başyazarlık yaptığı gazetedir.

Sebilürreşad                                          Mehmet Akif’in İslam birliğini savunduğu gazetedir.

Albayrak                                                Doğu Anadolu Müdafa-i Hukuk Cemiyeti’nin çıkardığı gazetedir.

Hukuk-u Beşer                                      Hasan Tahsin’in başyazarlık yaptığı gazetedir.

Açıksöz                                                  İstiklal Marşı’nı ilk yayınlayan Kastamonu’nun yerel gazetesidir.

Zararlı Gazeteler: ………, Türkçe İstanbul, Aydede, …………., Ümit, Alemdar, ………… …………… (En zararlısı)

AMASYA GÖRÜŞMELERİ

Sivas Kongresinden sonra görevden alınan Damat Ferit’in yerine gelen ………. ………. …………… , Mustafa Kemal ile görüşmesi için bakanı …………….. …………………. ’yı Amasya’ya gönderdi. Amasya görüşmelerinde alınan kararlar ise şunlardır;

• Tüm zararlı cemiyetler kapatılacaktır.
• Yapılacak olan barış görüşmelerine Temsil Heyeti’nin seçtiği delegeler katılacak.
• Anadolu ve Rumeli Müdafa-i Hukuk Cemiyeti yasal bir dernek sayılacak, yani tüm faaliyetlerine resmi izin verilecek.
• Azınlıklara siyasi ve sosyal dengemizi bozucu ayrıcalıklar verilmeyecek.
• Osmanlı Mebusan Meclisi İstanbul’un dışında güvenli bir bölgede açılacaktır.

Not: Amasya Görüşmeleri’yle Temsil Heyeti, İstanbul Hükümeti tarafından …………………….  tanınmıştır.

Alınan kararlardan ilk 4’ünü Ali Rıza Paşa kabul etmedi. 5. Maddeyi ise Osmanlı Mebusan Meclisi İstanbul’da açılacak şeklinde değiştirildi.

Yapılan seçimleri Müdafa-i Hukuk grubu kazandı. Mustafa Kemal de………………….’dan milletvekili seçilmesine rağmen hakkındaki idam kararından dolayı istanbul’a gitmedi. ………….. …………… ………………..’da ise ;

• Ulaşım ve haberleşmenin olması
• İşgale uğramamış güvenli bir bölge olması
• Batı cephesine yakın olması
• Dağıtılmamış bir kolordunun bulunması
• Halkın Milli mücadele yanlısı olması
• Osmanlı Mebusan Meclisi’nin çalışmalarının yakından takip etme isteği

gibi nedenlerden dolayı ……………………………’ya geldi.

Mustafa Kemal İstanbul’a gidecek olan heyetten ise;

• Kendisini meclis başkanı seçmesini,
• Müdafa-i Hukuk grubu adında bir grup kurmalarını istedi.

Ancak İstanbul’a giden milletvekilleri Mustafa Kemal’i meclis başkanı seçmedi ve Müdafa-i Hukuk grubu yerine ise  ………………….. ……………………….. grubunu kurdular.

Giden bu milletvekilleri daha sonra Misak-ı Milli’yi Osmanlı Mebusan Meclisine kabul ettirdiler.Buna göre;

30 Ekim 1918 (Mondros’un imzalandığı gün) işgale uğramayan tüm Türk toprakları ulusal sınır sayılmıştır. Misak-ı Milli kararları ise şunlardır;

• Ulusal sınır içinde vatan bir bütündür bölünemez.(…………………. ………………… …………… ………………….. )
• ……………… ……………………..’da bir halk oylaması yapılacak.
• ……………… ……………………….’nda bir halk oylaması yapılacak.
• …………………. …………………….. (Kars, Ardahan, Batum) bir halk oylaması yapılacak. (Buradaki Türk ve Müslüman çokluğuna güvenilmiştir.)
• Osmanlı’nın dış borçları Osmanlıdan ayrılan devletlere eşit şekilde paylaştırılırsa üzerimize düşen borç ödenecektir.
• Siyasi, mali ve adli gelişmemizi sınırlandıran her türlü kısıtlamalar ve sınırlandırmalar kaldırılacaktır.(…………………….. ………………. …………………………….)
• Boğazlar Marmara Denizi’nin güvenliğini sağladığı takdirde dünya ticaret gemilerine açılacaktır.
• Bir devlet içindeki Müslüman Türk’e ne kadar hak verdiyse Türkiye’de o ülkenin vatandaşına aynı hakkı verecektir.

Bu Misak-ı Milli kararları Osmanlı Mebusan meclisinde kabul edilen son kanundur.Çünkü bu olaydan sonra İtilaf devletleri İstanbul’u resmen işgal etmiştir.İşgali Mustafa Kemal’e haber veren ise ……………. ………………………..’dır.

NOT: Misak-ı Milli’de ulus egemenliği yönünde hiçbir karar alınmamıştır.

I.TBMM DÖNEMİ (1920-23)

Özellikleri;

• Kurucu bir meclistir.(Yeni bir ordu, yeni bir anayasa, yeni bir devlet kurması.)
• ……………………… bir meclistir.(Üyelerin seçim yoluyla başa gelmesi.)
• Ulusal bir meclistir.(İçinde azınlık milletvekili olmaması ve İstiklal Marşı’nı kabul etmesi.)
• Güçler birliği ilkesi ile hareket etmiştir.(Olağanüstü bir meclis olduğunu gösterir.)
• Yapmış olduğu tek inkılâp ……………….. ………………………’dır.
• Meclis hükümet sistemiyle yönetilmiştir.(Meclisin içinden seçilen bir kişi meclis başkanı olur, bu kişi ayrıca hükümetin de başkanıdır, yani başbakandır. Bakanlar ise meclisin içinden tek tek oylamayla seçilir.)
• İhtilalcı bir meclistir. (Halkın ayaklanarak eski bir düzeni yıkmasına ihtilal denir. İhtilal inkılâbın ön aşamasıdır.)  (Saltanata ve İtilaf devletleri başkaldırmıştır.)

Çıkardığı önemli kanunlar;

• ……………..           …………………        ……………………..    …………….   kanun.(İlk kanundur.)
• Firariler kanunu
• Başkomutanlık kanunu
• Hıyanet-i vataniye kanunu
• Teşkilat-ı esasiye kanunu
• İstiklal mahkemelerinin kurulması hakkındaki kanun
• Nizab-ı müzakere kanunu(Meclis içtüzüğü hakkındadır.)
• Meni İsrafat kanunu.(Su ve tahıl ürünlerinin israfı yasaklandı.)
• Meni Müskirat kanunu.(……………… ……….. …………………….)

24 NİSAN ÖNERGESİ

• TBMM’nin üzerinde hiçbir güç yoktur.(Padişah ve saltanat iradesi yok sayılmıştır.)
• Meclisin içinden seçilen bir kişi meclis başkanı olacak, ayrıca bu meclis başkanı hükümetin de başkanı olacak.
• Geçici olmak kaydıyla bir padişah vekilini atamak veya onu hükümet reisi olarak tanımak doğru değildir.(Meclisin katılacağı ve alacağı kararlarda bağımsız hareket edeceği vurgulanmıştır.)
• Bir hükümet kurmak zorunludur.

İLK HÜKÜMET ÜYELERİ

Başbakan + Meclis Başkanı                                         ……………     ………….

MEB                                                                                ……………     ………….

Sağlık Bakanı                                                                 …………….    ………….

Maliye Bakanı                                                               ………….   ……….  …..

İçişleri Bakanı                                                               ……… ………….  ………

Dışişleri Bakanı                                                            ………….  ……….  ……..

Genelkurmay Bakanı                                                  …………….   ……………

TBMM’YE KARŞI ÇIKAN AYAKLANMALAR

İSTANBUL HÜKÜMETİ TARAFINDAN DOĞRUDAN ÇIKARILAN AYAKLANMALAR

Nedenleri;

• TBMM’yi yok etmek.
• Kuvay-i Milliye’nin boğazlara yaklaşması.
• İstanbul Şeyhülislamı ……………   ……………….    …………….’nin fetvası.

Ahmet Anzavur (İlk çıkan isyan)        ……………….  …………………..(Hilafet ordusu)

İSTANBUL HÜKÜMETİ İLE İTİLAF DEVLETLERİ’NİN ORTAKLAŞA ÇIKARDIKLARI AYAKLANMALAR

Nedenleri;

• TBMM’yi yok etmek.
• Halkın dini duygularını istismar edilmesi.
• Anadolu’daki bazı ailelerin TBMM’nin otoritesine girmek istememeleri.

Bolu, Düzce, Hendek, Adapazarı, Koçgiri, Çapanoğulları, Aynacıoğulları, Cemil Çeto,Malatya Vakası,Şeyh Eşref

ESKİDEN KUVAY-İ MİLLİYECİ OLUPTA SONRADAN AYAKLANANLAR

Nedenleri;

• TBMM’yi yok etmek.
• Düzenli orduya katılmamak.

Çerkez Ethem ve Demirci Mehmet Efe

AZINLIK AYAKLANMALARI

Nedenleri;

• TBMM’yi yok etmek.
• Anadolu içinde devlet kurmak.

Ermeni ve Rum isyanı

                                              TBMM’nin Ayaklanmalara Karşı Aldığı Önlemler

• Hıyanet-i Vataniye Kanunu ile TBMM bu ayaklanmaları önlemeye çalıştı.
• İstiklal Mahkemeleri …………….. …………….. uygulamak için kurulmuştur. Sonradan Hıyanet-i Vataniye kanununda da uygulanmıştır.İstiklal Mahkemeleri’nin kurulması ile TBMM ayaklanmaların önüne geçmeye çalışmıştır.
• Ankara Müftüsü …………..  ……………….’nin Milli Mücadele’yi destekleyen fetvası.
• İstanbul Hükümeti ile tüm haberleşmenin kesilmesi

KURTULUŞ SAVAŞI MUHAREBELER DÖNEMİ

1. DOĞU CEPHESİ

Ermenilerin Kars’ı işgal etmesi üzerine harekete geçen Kazım Karabekir Ermenileri Kars’tan çıkardı ve Ermenileri  Gümrü’ye kadar takip etti.( TBMM’nin ……… …………….. ……………………) Kazım Karabekir’e bu başarısından dolayı …………………    ….……………. unvanı verildi. Bunun üzerine Ermenilerin isteği üzerine Gümrü Barış Antlaşması imzalandı.( 3 Aralık 1920)  Buna göre;

• Aras nehri ve Çıldır gölü aramızda sınır olacak.
• Ermeniler Sevr’deki isteklerinden vazgeçecek ve Misak-ı Milli’yi tanıyacak.
• 1915 yılında çıkarılan Tehcir Kanunu ile Anadolu’dan göç ettirilmiş olan Ermenilerden suça karışmamış olanlar tekrar yurda geri dönebilecek.

NOT: TBMM’nin uluslar arası alanda yapmış olduğu ilk antlaşmadır. İlk defa bu antlaşmada Türkiye ifadesi kullanılmıştır. Bu antlaşma TBMM’nin ilk siyasi başarısıdır.

Ancak antlaşmadan 2 gün sonra Sovyet Rusya Ermenistan’ı işgal etti ve bu antlaşma iptal edildi. Bu saatten sonra TBMM’nin doğu sınırındaki muhatabı Sovyet Rusya olmuştur. Yine Gürcistan’ın Batum’u işgal etmesi üzerine de Gürcülerle ……………… ……………………….imzalanarak Batum, Gürcistan’dan geri alınmıştır. Ancak antlaşmadan 3 gün sonra yine Sovyet Rusya Gürcistan’ı işgal etmiştir. Batum konusunda da artık muhatabımız Sovyet Rusya olmuştur.

• GÜNEY CEPHESİ

Mustafa Kemal ………………………..  kongresine katılarak buradaki Kuvay-i Milliyecileri örgütledi. Burada başarılarından dolayı Antep’e 1921’de Gazi, Maraş’a 1973’de Kahraman ve Urfa’ya 1984’de Şanlı unvanları  verilmiştir. Bu cephede düzenli ordu savaşmamıştır. Özellikle bu cephede Adana’da Tufan bey unvanıyla Yüzbaşı Osman, Maraş’ta Sütçü İmam ve Rıdvan hoca, Antep’te Şahin Bey takma adıyla Teğmen Said,Karayılan ve Kılıç Ali Bey,  Urfa’da ise Yüzbaşı Ali Saib Bey bu cephenin önemli simaları olmuştur.

Bu cephe Sakarya Meydan Muharebesi’nden sonra yapılan Ankara Antlaşması kapanmıştır.

• BATI CEPHESİ

Kuvay-i Milliye’nin kaldırılmasının nedenleri (Düzenli ordunun açılma nedenleri);

• Düzensiz ve disiplinsiz olması
• İhtiyaçlarını halktan zorla karşılaması
• TBMM’nin otoritesini tanımaması
• Yunanlıları yurttan atacak gücünün olmaması
• Halktan malzeme vermeyenleri kendi mahkemelerinde yargılaması
• Düzenli orduya katılmak istememeleri
• ………….. ……………….. ‘nda başarısız olmaları (Kaldırılmasının en önemli nedenidir.)

NOT: Kuvayi Milliye’nin ilk zaferi Yunan işgali altında bulunan …………’ı Yunanlılardan geri almasıdır.

Bunun üzerine Ali Fuat Cebesoy görevinden alınırken yerine İsmet İnönü getirilmiştir. Ali Fuat Cebesoy’da ………………………  Büyükelçiliği’ne atanmıştır. (Açtığımız ilk elçiliktir.)

• Türkiye’ye ilk büyük elçilik açan devlet ise  ………………………’dır.

I.İNÖNÜ SAVAŞI

Nedenleri;

• Yunanlıların İngiltere’nin verdiği desteği kaybetmek istememeleri.
• Düzenli ordunun güçlenmesinin engellenmek istenmesi ve Çerkez Ethem isyanından faydalanılmak istenmesi
• Eskişehir ve Ankara’yı alarak Milli Mücadele’nin sona erdirilmek istenmesi.

Sonuçları;

• Düzenli ordunun ilk zaferidir.
• Halkın TBMM’ye olan güveni artmıştır.
• ……………. …………………….. kabul edilmiştir.
• Sovyet Rusya ile ………………… ……………………… imzalanmıştır
• ……………………  ile dostluk antlaşması imzalanmıştır.
• Düzenli orduya katılım artmıştır.
• Londra Konferansı düzenlenmiştir.
• İsmet İnönü’nün rütbesi Albaylıktan Generalliğe yükseltilmiştir.
• İstiklal Marşı kabul edilmiştir.

NOT: Yunanlılar bu savaşa “ ……………. …………………….” demişlerdir.

İstiklal Marşı; Maarif Nezareti’nin düzenlediği bir yarışma sonucunda Mehmet Akif’in yazdığı ( Güfte ) ve ilk olarak ……. ………. ………………… ‘ın bestelediği ve dönemin Milli Eğitim Bakanı   ………….. ………………… ……………….. tarafından TBMM’de okunmuştur. İlk defa Açıksöz gazetesinde yayınlanan bu marşı Mehmet Akif Ersoy, Türk Ordusu’na ithaf etmiştir.O yüzden kendinin ünlü eseri ……………… ‘a da koymamıştır.

1921 ANAYASASI

• Kanun-i Esasi’nin çelişmeyen maddeleriyle birlikte uygulanmıştır.
• Kısa ve özdür.
• Tek yumuşak anayasamızdır.
• Çerçeve anayasadır.
• Laik değildir.
• 7 temel ilkesi bulunur.
• 1924’e kadar yürürlükte kalmıştır.

Bu anayasada yapılan ilk değişiklik “……………….. ………………….. ……………………….”tir. maddesinin eklenmesidir.

MOSKOVA ANTLAŞMASI

1. Bu antlaşmaya göre Çarlık Rusya ile Osmanlı arasında yapılan tüm antlaşmalar geçersiz sayılacak.

Yorum:  Yeni iki devletin kurulduğu anlaşılmıştır.

• Birinin tanımadığı bir antlaşmayı diğeri de tanımayacaktır.

Yorum:  Dış politikada ortak hareket edilmesi kararı alınmıştır.

• Sovyet Rusya’nın yapacağı yardımlara karşılık Batum, Sovyet Rusya idaresinde Gürcistan’a bırakılacaktır.

Yorum:  Misak-ı Milli’den ilk defa taviz verilmiştir.

LONDRA KONFERANSI

Sevr Antlaşması’nda ufak değişiklikler yaparak Türk tarafına kabul ettirmek için bu konferans toplandı. Konferansa hem Osmanlı hem de TBMM birlikte çağırılmıştır .Amaçları; ….. …… ……… ……….. ……… ………………….

Osmanlı devleti adına konferansa katılan………. ………….. : “Bu milletin gerçek temsilcisi TBMM’dir.” diyerek sözü TBMM temsilcisi ………….. ……………….. ………………. ‘e bıraktı.

TBMM bu konferansa katılarak;

• Misak-ı Milli’yi tüm dünyaya duyurmak.
• Türkler barıştan kaçıyor propagandasının önüne geçmek.
• İtilaf devletleri tarafından resmen tanınmayı amaçlamıştır.
• TBMM bu konferansa ………………. tarafından davet edilmiştir.

UYARI:  İtilaf devletleri Londra Konferansı ile TBMM’yi resmen tanımışlardır.

II.İNÖNÜ SAVAŞI

Nedenleri;

• I.İnönü Savaşı’nın öcünü almak.
• Londra Konferansı’nın sonuçsuz kalması.
• Yunanlıların İngiltere’nin maddi ve manevi desteğini kaybetmek istememeleri.

Not: Mustafa Kemal savaşın ardından İsmet İnönü’ye gönderdiği telgrafta; “ ….. ………… …………. ………….. …………… ……….. …………. …………. ………… …………………” diyerek savaşın önemini vurgulamıştır.Ayrıca “ İnkılap Tarihimizin bir sayfası İkinci İnönü Zaferi ile yazıldı.” demiştir.

NOT: Düzenli ordu kaçan Yunan ordularını Aslıhanlar-Dumlupınar mevkiine doğru kovalamasına rağmen başarılı olamadı. Bu düzenli ordunun ilk taarruz girişimidir.

Savaşın sonuçları;

• Fransa TBMM’ye ateşkes teklifinde bulundu.
• İtalya Anadolu’dan çekilme kararı aldı.
• Fransa Zonguldak’tan çekildi.
• İngiltere Malta’da bulunan 40 Türk’ü serbest bıraktı.

KÜTAHYA – ESKİŞEHİR MUHAREBELERİ

Yunanlılar, İngilizlerin desteğini kaybetmemek, 1.ve2. inönünün özünü almak, Eskişehir ve Ankara’yı alarak Milli Mücadeleyi sona erdirmek için Afyon üzerinden ve Eskişehir üzerinden saldırıya geçti. Eskişehir, Afyon ve Kütahya kaybedildi. 

Mustafa Kemal’in ordunun daha fazla yıpranmasını engellemek için orduyu Yukarı Sakarya ırmağının doğusuna çekti.

Savaşın sonuçları;(%1 milyon kpss)

• Yunan ordusu Polatlı’ya kadar gelince Meclis’in Ankara’dan Kayseri’ye taşınması gündeme geldi.
• Mecliste Mustafa Kemal’e muhalefet arttı. Bunun 2 sebebi vardır.
• Savaş devam ederken M.Kemal Maarif(öğretmenlerle) kongresini toplaması(kpss)
• Meclis başkanı olarak orduya geri çekilme emri vermesi
• M.Kemal’e 3 aylığına meclisin Yasam yetkisi de dâhil olmak üzere BAŞKOMUTANLIK yetkisi çıkarıldı. Böylece M.Kemal askerlik mesleğine geri döndü.

Mustafa Kemal bu yetkiyle ordunun ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla vermeyenlerin İstiklal Mahkemelerinde yargılandığı Tekâlif-i Milliye Emirlerini çıkarmıştır. Ancak bu emirler yayınlandıktan 5 gün sonra Sakarya Meydan Muharebesi çıktığı için çok azı Sakarya’da, büyük bir kısmını da Büyük Taarruz’da kullanacağız.

• Tekâlif-i Milliye, M.Kemal çıkarmıştır.
• İtalya Anadolu’dan çekilme kararından vazgeçti.
• Fransa, TBMM’ye sunduğu ateşkes teklifini geri çekti.

SAKARYA MEYDAN MUHAREBESİ (Subaylar Savaşı)

Ankara’yı alıp Milli Mücadeleyi sona erdirmek isteyen yunanlıları M.Kemal; ‘Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır.’ Diyerek topyekûn bir mücadeleyle yunanlıları Polatlı’da durdurduk.

Savaşın sonuçları;

• Son savunma savaşımızdır. 350’ye yakın subayımızı bu savaşta kaybettik.
• Mustafa Kemal’e GAZİLİK UNVANI ile MAREŞALLİK RÜTBESİ verildi.(kpss)
• Sovyet Rusya’ya bağlı Azerbaycan, Ermenistan, Gürcistan ile Doğu sınırımızı kesinleştiren Kars Antlaşması İmzalandı.(kpss)
• Fransa ile Ankara Antlaşması imzalandı. Bu antlaşma ile Güney cephesi kapanırken Suriye’de bulunan CABER KALESİ Kutalmışoğlu Süleyman Şah Türbesi Türk mülkü olacağı kararlaştırılmıştır. Ancak bu antlaşmada Hatay, Fransız mandasındaki Suriye’ye bırakılmıştır.(Misak-ı Milli’den 2. Taviz)
• Ukrayna ile dostluk antlaşması imzalandı.
• İngiltere, TBMM ve Yunanistan’a ateşkes teklifinde bulundu.
• İngiltere politikalarında yalnız kaldı.
• İtalya Anadolu’dan tamamen çekildi.(Anadolu’dan ilk çekilen devlet)

Not: Türklerin 1683 2.Viyana’dan beri geri çekilişi sona erdi.(kpss)

BÜYÜK TAARRUZ ÖNCESİ YAPILAN HAZIRLIKLAR (Rum Sındığı)

• Ankara’da 6 aylığına subay okulu açıldı.
• M.Kemal’e verile Başkomutanlık yetkisi süresiz uzatıldı.
• Tekâlif-i Milliye emirlerinden gelen yardımlar cephanelere ulaştırıldı.
• Karargâh merkezi Polatlı’dan Akşehir ve Afyon’a taşındı.
• Orduya 11 ay boyunca taarruz eğitimi verildi.
• Sovyet Rusya’dan son kez yardım alındı.

Hazırlıkları tamamlayan Türk ordusu Kütahya’da Dumlupınar Meydan Muharebesini Yunan’a karşı kazandı. Yunan kaçmaya başladı. Bunun üzerine M.Kemal ‘Ordular ilk hedefiniz Akdenizdir. İleri!’ emrini verdi. Bunun üzerine Türk ordusu Afyon, Uşak, Kütahya, Bilecik, Bursa, Balıkesir, Manisa, Aydın ve İzmir’i yunanlılardan alarak Batı Anadolu’yu düşmandan temizledi.

Savaşın Sonuçları;

• Milli Mücadelenin Muharebeler dönemi sona erdi. Diplomatik dönemi başladı.
• Yunan Başkomutanı General Trikopis Uşak’ta Fevzi Çakmak tarafından esir edildi. Bunun üzerine TBMM Fevzi Çakmak’a M.Kemal’in isteği doğrultusunda MAREŞALLİK unvanı verildi.
• Mudanya Ateşkes Antlaşması imzalandı.
• Yunanlılar Anadolu’ya ve özellikle İzmir’e büyük zarar verdi.

MUDANYA ATEŞKES ANTLAŞMASI

• İsmet İnönü katıldı.(kpss)
• İnönü’nün buradaki başarısı onun Lozan’a gönderilmesini sağladı.

Antlaşma maddeleri;

• Türk-Yunan savaşı sona erecek ve yunanlılar Doğu Trakya’yı boşaltacak.

Doğu Trakya’yı Trakya Yüksek Komiseri sıfatıyla Refet Bele teslim almıştır.

• Boğazlar ve İstanbul barış antlaşması yapıldıktan sonra TBMM’ye bırakılacaktır.

İstanbul’un TBMM hükümetine bırakılması Osman devletini hukuken yok sayıldığını gösterir.

SALTANATIN KALDIRILMASI

Nedenleri;

• Lozan’a hem Osmanlının hem de TBMM’nin birlikte çağırılması
• Ulusal egemenlik önünde bir engel teşkil etmesi
• Lozan görüşmelerine tek taraflı katılma isteği
• Anadolu’da çift idarenin ulusal çıkarlara aykırı olması

Sonuçları;

• Laiklik yolundaki ilk adım atıldı.(Vahdettin halife sıfatıyla kaldı)
• Vahdettin halife sıfatıyla Malta’ya gitti.
• Ulus egemenliği önündeki en büyük engel kalktı
• TBMM Lozan’a tek gitti

LOZAN BARIŞ ANTLAŞMASI (24 Temmuz 1923)

M.Kemal; İsmet İnönü, Dr. Rıza Nur ve Hasan Saka’yı baş delege olarak atadı. Bu gidecek heyetten kapitülasyonların kaldırılması ve ermeni iddiaları konusunda kesinlikle taviz verilmemesini istedi.

Alınan kararlar;

• Sınırlar;

Doğu sınırı, Kars antlaşmasıyla belirlenmiştir.

Batı sınırı, Yunanistan ile Mudanya, Bulgaristan ile İstanbul antlaşmaları esas alınmıştır.

Güney sınırı, Fransa ile yapılan Ankara antlaşması esas alınmıştır.

Irak(Musul)sınırı, gündeme gelmesine rağmen çözümü sonraya bırakılmıştır. Lozan’da gündeme gelmesine rağmen çözülmeyen tek sorundur.

• Kapitülasyonlar; tamamen kaldırıldı ve Duyun-i Umumiye İdaresinin Türkiye’deki görevi sona erdi.
• Ermeni iddiaları; tamamen reddedildi.
• Patrikhane; tüm ısrarlarımıza rağmen İstanbul’dan dışarı çıkaramadık. 2 taraf arasında görüşülüp karara bağlanan ve kâtipler tarafından yazıya geçirilen ilk kanundur.
• Yabancılar okulu; Türkiye’nin çıkaracağı kanunlara uyulması şartı getirildi.
• İstanbul’un boşaltılması; 45 gün sonra boşaltılmasına karar verildi.
• Ege adaları;

Bozcaada, Gökçeada – Türkiye’ye

Kıbrıs adası – İngiltere’ye

Diğer ege adaları – Yunanistan’a (Türkiye’ye yakın adaların silahsızlandırılması şartıyla)

• Dış borçlar;

Osmanlıdan kalan dış borçlar yüz ölçümü dikkate alınarak Osmanlıdan ayrılan devletlere bölüştürülmüştür. Türkiye borçları FRANK ve LİRA cinsinden ödemek istediğini ilgili devletlere bildirmiştir. Türkiye’nin ödeyeceği borçların taksit-tutar-vadesinin hesaplaması için Duyun-i Umumiye İdaresi görevlendirilmiştir. Türkiye’nin Osmanlı borçlarını ödeme kararı alması Sovyet Rusya’yı rahatsız etmiştir. (kpss)(örnek teşkil edeceği için)

• Nüfus mübadelesi; Batı Trakya Türkleri ile İstanbul Rumları hariç geri kalan Rum ve Türklerin yer değiştirmesine karar verilmiştir.
• Boğazlar; boğazlarda bir komisyonun boğazları yönetmesine devam edilmesi kararı alınmıştır. Bu komisyonun başkanının Türk olması kararlaştırılmıştır.
• Azınlıklar; hepsi Türk vatandaşı sayıldı.
• Savaş tazminatı; karaağaç ve Bosna köyünün Türkiye’ye verilmesi kararlaştırıldı.

Lozan’ın önemi;

• 100 yıllık bir antlaşmadır.
• Günümüzde de devam etmektedir.
• 1.TBMM zamanında görüşmelere başlanmış, 2.TBMM zamanında onaylanmıştır.

Lozan’dan sonra gündeme gelen konular;

• Irak sınırı
• Güney sınırı
• Yabancı okullar
• Boğazlar
• Nüfus mübadelesi
• Dış borçlar

Lozan’da aleyhimize çözümlenenler;

• Güney sınırı (Hatay)
• Doğu sınırı (Batum)
• Adalar
• Patrikhane
• Boğazlar