Almanca Şimdiki Zaman

Almanca şimdiki zaman “Präsens (Gegenwart)” eylemin yapıldığı zaman ile söylendiği zaman aynıdır. Türkçedeki -yor şimdiki zamanı karşılasada fiilde zaman kayması ya da sıklık zarfları ile kullanıldıklarında gelecek zaman ve geniş zamanı içermektedir. Konuşma dilinde en çok kullanılan zamandır.

Almanca Şimdiki Zamanda Fiil Çekimleri

Almancada fiiller ya -n ya da -en ile eki biter. Fiilin bu haline mastar hali denir. Fiilin en sade kök halini bulmak için bu ekler -n, -en atılır. bu ekler atıldıktan sonra kişi ekleri eklenir.

Zayıf fiillerin çekiminde kökteki  seslide „Stamvokalwechsel“ ikinci ve üçüncü tekil şahısların çekimlerinde ses değişikliği olmaz.  Zayıf fiiler düzenli çekimlenir. Ekler özneye göre fiilin kökünden sonra eklenir.  –e, –st, –t,  –en –t –en

Kullanılan zaman zarfları:  heute, jetzt, nun, gerade, sofort, augenblicklich, gegenwärtig, heutzutage … allgemein

Verbstamm  + Konjugationendung
Fiil Kökü + Kişi Çekim Eki

(Genel):  wieder, oft, oftmals, häufig, mehrmals, stets, immer, immerzu, ewig, erst, zuerst, zuletzt, endlich, nie, niemals, morgens, mittags, abends, nachts, vormittags,ständig … kullanılan başlıca zarflardır

Örneklerdeki karartılı yazılı olan fiilin üzerindeki eklerden her öznenin kendine ait özel bir eki olduğu anlaşılmaktadır.

Yardımcı ünlü -e

Fill kökünün son harfleri  „-d,-t; -m,-n“  ünsüzler ile biten fiillerin çekiminde fiil  ikinci tekil şahıs “du” ve üçüncü tekil şahıslar „er/sie/es „ ve ikinci çoğul şahıs „ihr“ çekimlerinde çekim eklerinden önce yardımcı ünlü araya „-e“ gilir.

Bu gruba giren önemli fiiller:
antworten; cevap vermek
arbeiten; çalışmak
atmen; nefes almak
begegnen;karşılaşmak
beobachten;gözlemlemek
bilden;cümle kurmak,oluşturmak,eğitmek
bitten; rica etmek
finden;bulmak
gründen; kurmak (ülke,grup)
heiraten; evlenmek
mieten; kiralamak
öffnen;açmak
rechnen;hesaplamak
reden; konuşmak
retten; kurtarmak
trocknen; kurutmak
warten; beklemek
zeichnen; çizmek

M,N sessiz harflerden önce “R” harfi var ise bu kural geçersizdir. Ayrıca ünlü değişimi olan fiillerde fiil kökü “d,t,m,n” olsada bu kural sadece “ihr” çoğul sizde geçerlidir.

e yardım ses ile kuralına tabi fiiller 2. 3 tekil şahıs ve 2 çoğul şahsa göre çekimleri tabloda listelenmiştir.

.

b) İkinci Tekil Şahıs Çekiminde  „s” düşmesi

Fill kökünde  „-s, -ss,-ß; -t, -x,-z“  ikinci şahıs  „du„  fiil çekiminde çekim ekindeki   “s” sesi düşer. Zaten fiil kökünde -s bulunduğundan ikinci bir -s gerek yoktur. Diğer öznelere göre çekim aynıdır.

Bu gruba giren önemli fiiller: beweisen; heizen; mixen; reisen; reißen; reizen; s. setzen; sitzen

c) Birinci Tekil Şahıs Çekiminde  fiil kökündeki „e“ nin Düşmesi/

Fill son harfleri  „-eln“ bu harflerle biterse birinci şahıs  „ich „ çekimlendiğinde çekim fiil kökündeki  „-e“ sesi  düşer. 

Almanca Ünlü Değişimi Fiil Çekimleri

Düzensiz fiiller ikinci ve üçüncü tekil şahısların çekimlerindeçoğunlukla fiil köklerindeki seslide  „Stamvokalwechsel“  değişme olur. Fiil çekim ekleri özneye göre fiilin kökünden sonra eklenir. kuvvetli/düzensiz  karışı  düzensiz çekimlenir.

Bu gruba giren ve gündelik hayata sıklıkla kullanılan fiiler: nehmen; brechen; erschrecken; essen, fressen; geben; gelten; helfen; messen quellen; schmelzen sprechen; stechen; sterben; treffen; treten verderben; vergessen werfen; befehlen; empfehlen; sehen; stehlen; backen; blasen fahren; fangen; graben; halten laden lassen ,schlafen; schlagen; wachsen; waschen;

UYARI: Aynı kökten türetilmiş ise fiil düzensiz isse düzensiz çekimlenir.

örneğin : halten, behalten

Du hältst
Du behältst

Hem yardımcı fiil hem de esas fiil olarak kullanılabilen “sein,haben,werden” fiilleri esas fiil olarak yüklem görevinde kullanılır hemde başka yapılarla birleşik zaman oluşturlar.

İstisnai olarak „sein“ olmak fiili ya da dir, dır anlamında da kullanılan Präsens’da kök hali tamamen değişir. Haben sahip olmak var anlamında kullanılan fiillin çekimi de verilmiştir.

Almanca’da Präsens aynı zamanda geniş zaman olarak da kullanılır bu durumda genelikle sıklık zarları “her gün, akşamları, bazen, hep vs gibi süreklilik arz eden eylemler için kullanılır. Zaman kayması yoluyla gelecek zamanda da kullanılır. Gündelik hayata en çok kullanılan zamandır.

Almanca Präsens Gelecek ve Geniş Zaman

Almanca’da Türkçedeki geniş zamanı karşılayan ayrı bir zaman yoktur. Zaman zarfları ile  Präsens geniş zaman anlamı kazanır.  Bu zaman zarfları ile kurulan cümle alışkanlıklar, ve düzenli olarak yapılan eylemleri ifade edilir.

Morgens trinke ich Milch

Abends sieht du fern

Morgens steht sie um 7.00 Uhr auf. 

Jedes Wochenende geht ihr ins Kino

Alle zwei Tage gehen wir ins Fittnesstudio

Einmal im Monot gehen sie ins Konzert

Morgens,  vormittags, mittags, nachmittags, abens, nachts, oft, häufig,  jeden Tag, jede Woche,  jedes Wochenende, alle drei Tage vs.

 Übermorgen fliege ich  nach London (gelecek zaman yerine)

Türkçedeki fiilde zaman kayması yolu ile geniş zaman ve gelecek zaman anlamına gelecek şekilde  kullanılabilir.

Şimdiki Zamanda Ayrılabilen Fiillerin Kullanımı

Ayrılanbilen fiiller iki parçadan fiil kısmı „Verb“ ve ek kısımdan „Verbzusatz“ oluşur. “an/kommen“ Şimdiki zamanda ayrılabilen fiillerde fiil kısmı özneden sonra gelir özneye göre fiil çekimlerini; ön ek „Präfix“ kısım ise cümle sonunda yer alır. Almancada ayrılabilen ekler genelikle edattır bu edatlar ab-, an-, auf-, aus-, ein-, mit-, nach-, weg-, zu-” Herhangi bir fiil bu eklerle birleştiğinde fiil genelikle ek ile birlikte ilişkili bir anlam katar. Ekler atılldığında fiillerin eksiz kullanımlarının da başka bir anlam gelir. Örneğin kommen-gelmek, ankommen-varmak. Bu ayrılabilen fiildeki ekler bir edat yada başka bir sözcük türü de olabilir.

Anna gibt pro Monat für die Kleider 180 TL aus. (ausgeben – harçamak)

Mein Vater bereitet das Essen vor. (vorbereiten- hazırlamak)

Jeden Mittwoch kaufe ich im Supermakt ein. (einkaufen- alış-veriş yapmak)

Nach dem Kur rufst du deinen Freund an (anrufen- telefon etmek,aramak)

Kommst du zur Party mit. (mitkommen, birlikte gelmek)

Der Bus fährt um 19.30 ab. (abfahren-kalkmak)

Jeden Morgen stehe ich vor dem Weckerklingeln ganz früh auf. (aufstehen-kalmak,uyanmak)

Heute Abend gehe ich mit meiner Kamaradin aus. (ausgehen- dışarı çıkmak)

Die Schüler hören dem Lehrer zu. (zuhören- kulak vermek,dikkatle dinlemek)

Das Flugzeug fliegt in einer Stunde ab (abfliegen-kalmak uçuş)

Wir kommen nächste Woche nach Hause zurück. (zurückkommen- geri gelmek)

Man denkt zuerst über seine Zukunft nach. (nachdenken-kafa yormak, düşünmek)

Ich gehe von der Party weg. (weggehen -ayrılmak,uzaklaşmak,gitmek)

Du machst meinen Computer kaputt. (kaputtmachen – bozmak)

Der Zug kommt mit der Verspätung an (ankommen – varmak kara)

Der Unterricht fängt früh um zehn nach sieben an. (anfangen- başlamak)

Ancak ayrılabilen fiillerde modal fiil “können,müssen,dürfen,sollen,wollen,mögen” kullanılmış ise bu durumda modal fiil özneye göre çekimlenir, ayrılabilen fiil ise ek kısmı ile birleşerek cümle sonunda yer alır.

Ihr könnt morgen unsere Schulaufgabe abgeben.

An den türkischen Schulen müssen die Schüler ihre Schuluniformen anziehen.

Ich bin krank. Ich soll mich ausruhen.

Almanca Şimdiki Zaman Modal Fiil Çekimleri Kullanımları

Genellikle bir başka fiil ile kullanılabilen cümleye olasılık,olanak,yetenek; beğeni, beğenisizlik,hoşnutluk; zorunluluk gereklilik,izin,yasak; istek, arzu; gereklilik anlamları katan tarz bildiren fiilere modalverb denir

Almancada modal fiil çekimleri karışık fiil çekim grubuna girer hem fiil kökünde sesli harfte değişiklik hemde bazen kişi çekim ekleri alırlar.İlk tekil şahıslarda ich,du,er,sie,es ünlü değişim meydana gelir hem de diğer du,wir,ihr,sie/Sie şahıslarda ise alışımış -st,en,t eklerini alırlar ve artık fiil kökündeki sesli harfte değişim olmaz. (sollen fiili hariç). Her iki fiil çekim grubunun özelliklerini taşıdığından Mischverben-Gemischte Konjugation karışık fiil çekimi diye adlandırılmıştır. Almancada tüm modal fiil çekimlerinde birinci ve üçüncü tekil şahıs çekimlerinde diğer fiillerdeki gibi -e,t çekim eki eklenmez ve iki özneye göre çekimi aynıdır.

Wissen bilmek fiili bir tarz fiili olmamasına karşın tek tarz fiili gibi çekimlenen fiildir.

Tarz fiileri „Modalverben“  çümlede çekimlenmiş halde „konjugiert“ özneden sonra; genellikle bir fiille birlikte „Vollverb“ kullanılır ve esas fiil cümle sonunda master halinde „Infinitv“  bulunur. Önceden modal fiil yer alıyor ise ya da bağlam kolaylıkla anlaşılabiliyorsa ikinci fiil düşürülebilir.

Ich kann tanzen. Das kann ich auch.

Ich darf kein Fertigsgericht essen; der Arzt verbietet es mir. (yasak)

Ich kann dich morgen nicht besuchen. Ich habe morgen keine Zeit, (Olasılık)

Du musst hier das Auto anhalten. Die rote Lampe leuchtet. (zorunluluk Kural Yasak)

Sie sollen täglich einen Liter Wasser trinken. (gereklilik)

Wir wollen Unkraut im Garten ausreißen. (istek, amaç)

Wir mögen Deutsch. (beğeni)

Mögen hoşlamak tarz fiili olsa da günümüzde genelikle tek başına ikinci fiil olmadan kullanılmaktadır.

Tarz Fiil gibi Kullanılabilen Fiiller

İstisnai olarak bazı fiiller tarz fiili olmasa da tıpkı modal fiiller gibi bir fiil ile kullanılabilir. Bu durumda tarz fiili gibi kullanılan fiil çekimlenir.

Örneğin. schwimmen gehen: yüzmeye gitmek

gehen: gitmek – Am Wochenende gehe ich spazieren. Hafta sonunda gezmeye gidiyorum.

lassen:-at,et oldurganlık – Ich lasse mein Auto reparieren. Arabamı tamir ettiriyorum.

bleiben: kalmak- Vor Angst bleibe ich stehen. Korkudan dikili (ayakta) kaldım

helfen: yardım etmek – Ich helfe dir lernen. Öğrenmene yardım ediyorum

lehren: öğremek – Ich lehre dir schreiben. Sana yazmayı öğretiyorum.

spüren – hissetmek – Ich spüre mein Herz schlagen. Kalbimin attığını hissediyorum.

sehen, hören

Ancak tarz fiili olmamasına karşın modal fiil gibi kullanılan fiiller tarz fiili ile kullanıldıklarında bu durumda tarz fiili çekimlenir. Diğer iki fiil ise cümle sonunda mastar halinde yer alır.

Ich muss auf Deutsch schreiben lernen – Almanca yazmayı öğrenmek zorundayım.