ИМЕНИТЕЛЬНЫЙ ПАДЕЖ МНОЖЕСТВЕННОГО ЧИСЛА
Rus dilinde üç eril, dişil, nötr olmak üzere üç tip kelime vardır. Dil bilgisi kurallarının tamamına yakını bu üç tip kelime üzerine kurgulanmıştır. Şimdi bu kelime türlerine bakalım:
1- Мужской род (М.р.) Eril Tür
Eğer kelimenin sonu sessiz harf ile bitiyorsa o kelime büyük çoğunlukla eril türde kelimedir.
- стол [stol] : masa
- космос [kos-mos] : uzay
- студент [stu-dyent] : erkek öğrenci
- автобус [af-to-bus] : otobüs
- дом [dom] : ev
- завод [za-vot] : fabrika
- друг [druk] : erkek arkadaş
- магазин [ma-ga-zin] : mağaza
- рассказ [ras-kas] : hikaye
- журнал [jur-nal] : dergi
Bazı eril kelimelerin sonu ise “ь” (yumuşatma işareti) veya “-й” harfi ile bitmektedir:
- словарь [sla-var’] : sözlük
- день [dyen’] : gün
- музей [mu-zyey] : müze
Bazı kelimeler ise, fiziksel ve anlamsal olarak erkek bir bireyi ifade ettiği için son harfi ne olursa olsun otomatik olarak eril kabul edilir:
- дядя [dya-dya] : dayı, amca
- папа [pa-pa] : baba
- дедушка [dye-duş-ka] : dede
- брат [brat] : erkek kardeş
- мальчик [mal’-çik] : küçük erkek çocuk
ERİL ÇOĞUL
- стол → столы [stal-ı] (masalar)
- магазин → магазины [ma-ga-zin-ı] (mağazalar)
- врач → врачи [vra-çi] (doktorlar)
Sonu sessiz harfle biten isimler -ы , -и seslilerinden birisini alarak çoğul olurlar. Bunun ayırt edici kuralı, kelimenin son seslisinin yedi istisna harften biriyle bitmesi halinde -и
seslisinin eklenerek yalın hal çoğul yapılmasıdır.
Bu harfler ж,щ,ш,ч,к,г,х dir
нож – ножи bıçak-bıçaklar
врач -врачи doktor-doktorlar
плащ – плащи yağmurluk-yağmurluklar
карандаш –карандаши kurşun kalem-kurşun kalemler
дух – духи ruh-ruhlar
враг- враги düşman düşmanlar
звук –звуки ses-sesler
Bu yedi sessizin dışındaki diğer bütün sessiz harflerden sonra -ы ilave edilerek yalın hal çoğul şekli elde edilir.
стол- столы masa -masalar
пол- полы döşeme- döşemeler
завод- заводы fabrika- fabrikalar
вокзал- вокзалы gar- garlar
автобус- автобусы otobüs-otobüsler
самолёт- самолёты uçak- uçaklar
Sonu -ь yumuşatma işaretiyle biten kelimeler -и ilave edilerek çoğul olurlar.
дождь – дожди yağmur- yağmurlar
путь – пути yol- yollar
словарь – словари sözlük- sözlükler
рубль – рубли ruble- rubleler
2- Женский род (Ж.р.) Dişil Tür
Eğer kelimenin sonu “а” veya “я” harfleri ile bitiyorsa ve anlamsal olarak eril bir durum (baba, dede gibi) söz konusu değilse o kelime dişil türdür.
- книга [kni-ga] : kitap
- фамилия [fa-mi-li-ya] : soyisim
- вода [va-da] : su
- комната [kom-na-ta] : oda
- собака [sa-ba-ka] : köpek
- река [rye-ka] : nehir
- сумка [sum-ka] : çanta
- страна [stra-na] : ülke
Bazı kelimeler anlamsal olarak dişil tür olmayı gerektirmektedir:
- подруга [pad-ru-ga] : kız arkadaş
- дочка [doç-ka] : kız çocuk
Bazı dişil kelimelerin sonu “ь” (yumuşatma işareti) ile bitmektedir. Bu grup eril kelimelerle karıştırılmamalıdır. Bu şekilde olan kelimeleri birbirinden ayıran kesin bir kural olmayıp, ezberlenmesi gerekmektedir:
- тетрадь [tyet-rat’] : defter
- дверь [dvyer’] : kapı
- ночь [noç’] : gece
DİŞİL ÇOĞUL
- сестра → сёстры [syos-trı] (kız kardeşler)
- бабушка → бабушки [ba-buş-ki] (büyükanneler / anneanneler)
- девушка → девушки [dye-vuş-ki] (genç kızlar)
- книга → книги [kni-gi] (kitaplar)
Sonu -a ile Biten isimler: Bu harf atıldıktan sonra yerine, yedi harf kuralına uymak şartıyla,
-ы ve -и eklenerek çoğul şekil elde edilir.
страна – страны ülke-ülkeler
лампа – лампы lamba-lambalar
улица – улицы sokak-sokaklar
комната – комнаты oda-odalar
кожа – кожи deri- deriler
нога – ноги ayak-ayaklar
дача – дачи yazlık ev- yazlık evler
старуха – старухи yaşlı kadın- yaşlı kadınlar
Son dört sözcükte görüldüğü gibi ж,щ,ш,ч,к,г,х harflerinden sonraki -a düşmekte , bunun yerine -и eklenmektedir.
Sonu -я ile biten dişi cins isimlerde bu harf düşer yerine -и takısı gelir.
Деревня – деревни köy- köyler
Земля – земли yer- yerler
статья -статьи makale- makaleler
семья -семьи aile-aileler
Sonu -ь ile biten dişil cins isimlerde sondaki yumuşak işaretin yerine -и takısı getirilerek çoğul yapılır.
новость – новости haber-haberler
степь – степи step- stepler
ночь – ночи gece-geceler
постель – постели yatak- yataklar
тетрадь – тетради defter- defterler
3- Средний род (С.р.) Nötr Tür
Kelimenin sonu “о” veya “е” harflerinden biri ile bitiyorsa o kelime nötr kelimedir.
- письмо [pis’-mo] : mektup
- бюро [byu-ro] : büro
- пиво [pi-va] : bira
- вино [vi-no] : şarap
- окно [ak-no] : pencere
- море [mo-rye] : deniz
- кафе [ka-fe] : kafe
- место [mye-sto] : yer
- метро [myet-ro] : metro
NÖTR ÇOĞUL
- окно → окна [ok-na] (pencereler)
- море → моря [ma-rya] (denizler)
- поле → поля [pa-lya] (tarlalar)
- письмо → письма [pis’-ma] (mektuplar)
- яблоко → яблоки [yab-la-ki] (elmalar) Nötr olmasına rağmen 7 harf kuralı nedeniyle -и alır”
- молоко [ma-la-ko] → (Sayılamayan isimdir, Rusçada çoğul formu yoktur.)
- здание → здания [zda-ni-ya] (binalar)
- время → времена [vrye-mye-na] (zamanlar)
- имя → имена [i-mye-na] (isimler)
Sonu -a ile Biten isimler: Bu harf atıldıktan sonra yerine, yedi harf kuralına uymak şartıyla,
-ы ve -и eklenerek çoğul şekil elde edilir.
улица – улицы sokak-sokaklar
комната – комнаты oda-odalar
кожа – кожи deri- deriler
нога – ноги ayak-ayaklar
дача – дачи yazlık ev- yazlık evler
старуха – старухи yaşlı kadın- yaşlı kadınlar
Son dört sözcükte görüldüğü gibi ж,щ,ш,ч,к,г,х harflerinden sonraki -a düşmekte , bunun yerine -и eklenmektedir.
Sonu -я ile biten dişi cins isimlerde bu harf düşer yerine -и takısı gelir.
Деревня – деревни köy- köyler
Земля – земли yer- yerler
статья -статьи makale- makaleler
семья -семьи aile-aileler
Sonu -ь ile biten dişil cins isimlerde sondaki yumuşak işaretin yerine -и takısı getirilerek çoğul yapılır.
новость – новости haber-haberler
степь – степи step- stepler
ночь – ночи gece-geceler
постель – постели yatak- yataklar
тетрадь – тетради defter- defterler
ÖZETLER
✔ Sessiz harf → genelde eril
✔ -й → genelde eril
✔ -ь → çoğu eril veya dişil (ezber gerekir)
✔ Erkek kişiler → otomatik eril (sonu -а/-я olsa bile)
✔ -а / -я → %90 dişil
✔ Meslek bildiren eril kelimelerin sonuna “-ка” veya “-ница” gelerek dişil hali yapılır (Örn: журналист [jur-na-list] → журналистка [jur-na-list-ka]).
✔ -о → çoğu nötr
✔ -е → nötr (çok yaygın)
✔ -мя → özel nötr grup (время, имя gibi)
✔ -и / -у / -ю ile biten bazı yabancı kelimeler de nötr olabilir (такси [tak-si], меню [mye-nyu] gibi. Bu kelimeler hiç değişmez, çoğul ekleri de almazlar).
