Rusça Fiil Çekimleri Zamanlar

СКЛОНЕНИЕ НАСТОЯЩЕГО И ПРОШЕДШЕГО ВРЕМЕНИ ŞİMDİKİ VE GEÇMİŞ ZAMAN ÇEKİMLERİ

Rusça eklerle türetilmiş çekimli bir dil olduğundan, fiiller de sonuna şahıs ve cins ekleri alarak çekilirler. Rusça’da zaman zarfları çok fazla değildir.

1. TİP FİİL ÇEKİMİ

читать fiili

Я чита- ю Ben okuyorum

Ты чит – ешь Sen okuyorsun

Он чита- ет O okuyor

Мы чита- ем Biz okuyoruz

Вы чита- ете Siz okuyorsunuz

Они чита- ют Onlar okuyorlar

Bu tür çekim alan fiillerden bazıları da şöyledir: делать, летать, работать.

Bazı fiillerde 1. tekil şahıs ile 3. çoğul şahıs çekim ekleri -у ve -ут olarak değişir ve çekim eki ё (yo) ile başlar.

Я ид- у Ben gidiyorum

Ты ид- ёшь Sen gidiyorsun

Он ид- ёт O gidiyor

Мы ид- ём Biz gidiyoruz

Вы ид- ёте Siz gidiyorsunuz

Они ид- ут Onlar gidiyorlar

2. TİP FİİL ÇEKİMİ

Говорить fiili

Я говор- ю Ben konuşuyorum

Ты говор- ишь Sen konuşuyorsun

Он говор- ит O konuşuyor

Мы говор- им Biz konuşuyoruz

Вы говор- ите Siz konuşuyorsunuz

Они говор- ять Onlar konuşuyorlar

İkinci tip eklerle çekilen fiillerin 1. tekil ile 3. çoğul şahısları -y ve – aт şeklinde olanları da vardır.

стучать

Я стуч- у Ben vuruyorum

Ты стуч- ишь Sen vuruyorsun

Он стуч- ит O vuruyor

Мы стуч- им Biz vuruyoruz

Вы стуч- ите Siz vuruyorsunuz

Они стуч- ат Onlar vuruyorlar

Rusça’da şimdiki zaman çekim kurallarının temeli yukarıda gösterildiği gibidir. Ancak bazı istisna çekimli fiillerde vardır. Bu tür fiillerin çekimleri tek başlarına öğrenilmelidir.

ПРОШЕДШЕЕ ВРЕМЯ GEÇMİŞ ZAMAN

Rusça’da hem tamamlanmış hem de tamamlanmamış eylem bildiren fiillerin geçmiş zaman şekilleri aynı yolla yapılır, ancak bu fiiller farklı anlamları karşılar.

Her iki tip fiilin de geçmiş zaman çekim ekleri cins ve sayıya göredir. Bütün cinslerin çoğulu için ise tek takı vardır.

ERİL CİNS л

DİŞİL CİNS ла

NÖTR CİNS ло

ÇOĞUL CİNS ли

Sonu -ть ile biten fiillerin geçmiş zaman şekli türetilirken, mastar takısı -ть atıldıktan sonra geriye kalan köke geçmiş zaman ekleri eklenir

Sonu -сти ve -зти ile biten fiillerin geçmiş zaman şekli aşağıdaki gibidir.

Нести (götürmek) Везти (götürmek araçla)

Он	нёс	Он	вёз
Она	нес-ла	Она	вез-ла
Они	нес-ли	Они	вез-ли
Оно	нес-ло	Оно	вез-ло

Sonu -чь ile biten fiillerin geçmiş zaman çekiminde mastar takısı atıldıktan ve kalan kökün sonunda sessiz harf değişimi ya da ilavesi olduktan sonra cins ve sayıya göre – лa – лo – ли takıları alırlar. Eril cinste -л kullanılmaz.

Мочь yapabilmek

Он мог

Она могла

Они могли

помочь yardım etmek помог

помогла Помогли

Fiilleri geçmiş zamanda çekme kuralları yukarıdakiler gibiyken, bu konunun da gene istisnaları bulunmaktadır.

БУДУШЕЕ ВРЕМЯ GELECEK ZAMAN

Rusça’da fiillerin bileşik ve basit olmak üzere iki türlü gelecek zaman şekli vardır.

СЛОЖНОЕ БУДУШЕЕ ВРЕМЯ BĐLEŞĐK GELECEK ZAMAN

Bu gelecek zaman şekli, tamamlanmamış eylem bildiren fiillerin öncesinde быть (olmak) fiilinin şahıslara göre çekimi ile birlikte kullanılması nedeniyle, bileşik gelecek zaman olarak adlandırılır.

Я буду читать Ben okuyacağım (okuyor olurum)

Ты будещь читать Sen okuyacaksın (okuyor olursun)

Он будет читать O okuyacak (okuyor olacaksın)

Мы будем читать Biz okuyacağız (okuyor olacağız)

Вы будете читать Siz okuyacaksınız (okuyor olacaksınız)

Они будут читать Onlar okuyacaklar (okuyor olurlar)

Bu yapıdaki cümleler gelecek anlamı vermektedir; ancak bu yapı eylemin sonuna kadar kesin olarak tamamlanacağını belirtmez.

Что вы будете делать сегодня вечером? Akşam ne yapacaksın?

Я буду играть на гитаре. Akşam gitar çalacağım.

Что вы будете делать в клубе? Siz kulüpte ne yapacaksınız?

Мы будем ужинать в клубе. Biz kulüpte yemek yiyeceğiz.

Что вы будете делать когда закончите институ? Üniversiteyi bitirdiğiniz zaman ne yapacaksınız?

Я еше не знаю что буду делать. Ne yapacağımı henüz bilmiyorum.

Bu kalıpta, быть (olmak) fiilinin şahıslara göre yapılan çekiminden sonra, ikinci fiilin mastar hali kullanılır.

Быть fiilinin şahıslara göre çekimi aşağıdaki gibidir.

Я буду

Ты будешь

он/она/оно будет

Мы будем

Вы будете

Они будут

ПРОСТОЕ БУДУШЕЕ ВРЕМЯ BASİT GELЕCEK ZAMAN

Şahıs çekim eklerinin ana fiile eklenmesi suretiyle yapılan gelecek zaman şeklidir. Çekim ekleri fiillerin şimdiki ve geniş zaman çekim eklerinin aynısıdır. Tamamlanmış eylem bildiren fiiller çekim yapısına uygun olarak (1) birinci ve ya (2) ikinci grup eklerinden birisiyle çekilirler. Gelecekte kesin olarak sonuna kadar yapılıp bitirilecek anlamı verirler.

Tamamlanmamış Eylem

Tamamlanmış Eylem

Я читаю Я прочитаю

Ты читаешь Ты прочитаешь

Он читает Он прочитает

Мы читаем Мы прочитаем

Вы читаете Вы прочитаете

Они читают Они прочитают

Yukarıdaki örnekte de görüldüğü gibi читать (okumak) fiilinin önüne -про öneki gelmiş ve прочитать fiili yine okumak anlamında ancak Şimdiki ve Geniş zamandan Gelecek zamana dönüşmüştür. Her iki fiilde aynı eklerle çekilmektir. Diğer bazı fiillerde bu şekilde -сов olur

Несов Сов

Делать Сделать

Смотреть посмотреть

Писать Написать

Ancak bütün fiiller önek almak suretiyle сов вид (tamamlanmış fiil) olmazlar. Fiillerin büyük bir kısmı mastar takısından geriye kalan kök kısmında değişikliğe uğrayarak сов вид olur dolayısıyla her iki fiilin çekimi değişik şekilde olur.

несов Cов

Получать Получить

Я получаю Я получу

Ты получаешь Ты получишь

Он получает Он получит

Мы получаем Мы получим

Вы получаете Вы получите

Они получают Они получат

Давать Дать

Я даю Я дам

Ты даёшь Ты дашь

Он даёт Он даст

Мы даём Мы дадим

Вы даёте Вы дадите

Они дают Они дадут

Bazı fiillerin ise her hangi bir kurala bağlı olmaksızın kendilerine göre iki farklı hali vardır. Bu fiillerin herhangi bir kuralı yoktur. Bu fiillerden bazıları aşağıdaki gibidir.

Несов Сов

Говорить Сказать ( konuşmak)

Положить Класть ( bir şeyi bir yere koymak )

Bu konuda birkaç örnek verelim…

Я прочитаю зту книгу сегодня вечером

Bu kitabı bu akşam okuyup bitireceğim.

Я скажу ему об зтом

Bunu söyleyeceğim

Когда ты закончишь работу?

Đşini ne zaman bitireceksin?