TALAS SAVAŞI:
Orta Asya’ya egemen olabilmek için Çinliler ile Abbasiler arasında yapılan savaşı Karlukların yardımı ile Abbasiler kazanmıştır.
-Bu savaş sonunda Abbasilerin hoşgörüsünden etkilenen Karluklar topluca İslamiyet’e girdi. Bu olay Türk-İslam tarihinin başlangıcı sayılır.
-Ayrıca ilk defa kağıt Çin dışında Semerkant’ta (Şehirlerin şahı) üretimine başlanmıştır.
ORTA ASYA DA KURULAN İLK MÜSLĞMAN TÜRK DEVLETLERİ
- KARAHANLILAR
- Orta Asya’da kurulan ilk Müslüman Türk devletidir.
- Satuk Buğra Han (Abdülkerim) zamanında İslamiyet devletin resmi dini haline geldi.
- Yöneticisi ve halkı tamamen Türk’tür.
- Resmi dilleri Türkçe’dir.
- Türk tarihinin ilk sistemli posta teşkilatını kurdular.
- İlk Türk-İslam medresesini yaptılar. (Tamgaç Buğra Han zamanında yapılan Semerkant Medresesi.)
- Dünyanın ilk burslu öğrencilik sistemini başlattılar.
- İlk Türk –İslam hastanesini (Bimarhane) yaptılar.
- İlk defa gulam sistemini uyguladılar.
- İlk Türk-İslam edebi eserlerini verdiler.
- Ribat adı verilen kervansaraylar yaptılar.
- GAZNELİLER
- Afganistan’ın Gazne kentinde kuruldu.
- Kurulduğu yerden ismini almıştır.
- En önemli hükümdarı Gazneli Mahmut’tur.
- Abbasileri Şii Büveyhoğlu tehlikesinden kurtardığı için halife tarafından kendisine Sultan unvanı verildi.
- Hindistan’a 17 sefer yaparak İslamiyet yaydı. Böylece Hindistan’daki kast sistemi zayıfladı. Bugünkü Pakistan ve Bangladeş devletinin Müslüman olmasında etkili oldu. Bu seferlerin dördüne Biruni’de katılmıştır. Bunun üzerine Sultan Mahmut Biruni için “ Sarayımın en değerli hazinesi.” demiştir.
- 1037 Serash 1038 Nesa ve 1040 Dandanakan Savaşı sonucu Selçuklulara yenilip yıkılma sürecine girmiştir.
MISIRDA KURULAN TÜRK İSLAM DEVLETLERİ
- TOLUNOĞULLARI
- Mısırda kurulan ilk Türk İslam devletidir. (Abbasilerden ayrılıp yine Abbasiler tarafından yıkılmıştır.)
- Yöneticileri Türk halkı Arap olduğu için çabuk yıkıldılar.
- Maristan adında hastaneler inşa ettiler.
NOT: Abbasilerin zayıflamasıyla ortaya çıkan küçük devletçiklere Tevaif mülük denir.
- İHŞİTLER (AKŞİTLER)
- Kutsal topraklara (hicaz) egemen olan ilk Türk-İslam devletidir.
- İhşid; “Prens” demektir. Akşit ise “Nur yüzlü” demektir.
- EYYUBİLER
- 1187 yılında Hıttin savaşıyla haçlıları mağlup edip Mısır a egemen olmuşlardır. Eyyubilerde yetişmiş en ünlü tıp bilgini İbni Meymun’dur. Ayrıca Avrupalı şövalyeler arma sistemlerini Eyyubiler’den almışlardır.
- MEMLÜKLER
- Veraset sistemi tek değişik olan Türk devletidir.(Her komutan sultan olabilir.)
- 1260 Ayn Calud ve 1277 Elbistan savaşları ile Moğolları dünyada ilk defa yendiler.
- 1258 yılında İlhanlı devletinin Abbasileri yıkmasıyla halifelik Memlüklere geçmiştir.
BÜYÜK SELÇUKLU DEVLETİ
- Oğuzların Kınık Türklerinin kolu tarafından kuruldu
- 1040 Dandanakan savaşı sonrası İran’da kuruldu. Yurt bulmak için Anadolu’ya keşif hareketlerinde bulundu
- 1048 yılında Bizans devleti savaşı olan Pasinler savaşı kazanıldı
- 1055 Bağdat seferine çıkan Tuğrul Bey Şii Büvehyoğullarını yıktı.(Doğunun ve batının sultanı unvanı Tuğrul beye verildi.)
- 1058 Abbasi halifesi törenle siyasi yetkilerini Tuğrul Bey e devretti. İslam’ın koruyuculuğu Türklere geçti.
- 1064 Sultan Alparslan Hıristiyanlarca kutsal kabul edilen Ani şehrini fethederek halifeden “Ebul Feth” (fetihlerin babası) unvanını almıştır.
- 1071 Sultan Alparslan ile Romen Diyojen arasında Malazgirt Savaşı yapıldı.
MALAZGİRT SAVAŞININ SONUÇLARI
- Anadolu’nun kapısı Türklere açıldı.(1176 Miryakefalon Savaşı ile Anadolu’nun Türk yurdu olduğu kesinleşti.
- Türkiye tarihi başladı.
- Türkleri tek başına yenemeyeceğini anlayan Bizans Avrupalı devletlerden yardım isteyerek Haçlı seferlerine neden olmuştur.
- Anadolu’da ilk Türk devletleri kurulmuştur.
- İlk defa bir Bizans imparatoru Türklere esir düşmüştür.
- Bizans da paralı askerlik yapan Peçenekler ve Uzlar Selçuklular tarafına geçmiştir. Buda savaşın kazanılmasında önemli rol oynamıştır
BÜYÜK SELÇUKLU DEVLETİNİN YIKILMA NEDENLERİ
- Haşhaşilik hareketinin ortaya çıkması (Bâtınilik faaliyeti)(Hasan Sabbah hareketi (Hasan Sabbah dünyanın ilk teröristi sayılır.)
- Abbasilerin gizli faaliyetleri
- Oğuzların devlete küsmesi
- Taht kavgaları
- 1141 yılında Karahitaylar ile yapılan Katvan Savaşı’nın kaybedilmesi
- Melik ve atabeylerin bağımsızlık çalışmaları