Read Time:5 Minute, 22 Second

onerme ve onerme cesitleri slayt

 

ÖNERME ÇEŞİTLERİ

Önermeler gerektirdiği yargı sayısı, yargının niteliği,   niceliği ve kipli ği (tarzı) bakımından şu türlere ayrılır:

NİCELİKLERİNE GÖRE ÖNERMELER

Önermeler; niceliklerine göre tümel, tikel ve tekil olmak üzere üç grupta toplanır.

a) Tümel Önermeler:                                

Tümel terimlerin yüklemlendirilmesiyle elde edilen önermelerdir.

“Bütün yazarlar kültürlüdür.”,

Hiçbir canlı ölümsüz değildir.

önermeleri nicelik olarak tümel önermelerdir

b) Tikel Önermeler:

Tikel terimlerin yüklemlendirilmesiyle elde edilen önermelerdir.

Şu önermeler tikeldir.

Bazı insanlar sabırlıdır.

Kimi öğrenciler başarılıdır.

Bazı ağaçlar çiçek açmaz.

Çoğu sanatçılar hoşgörülüdür.

2. NİTELİKLERİNE GÖRE ÖNERMELER

a) Evetleyici (Olumlu) Önermeler:

Özneye yüklenen yüklemin onaylandığı önermelerdir.

Şu önermeler evetleyici niteliktedir.

Ali tembeldir. (Tekil evetleyici)

Tüm canlılar ölümlüdür (Tümel evetleyici)

Bazı bitkiler zararlıdır. (Tikel evetleyici)

b) Değilleyici (Olumsuz) Önermeler: 

Özneye yüklenen yüklemi onaylamayan önermelerdir.

Şu Önermeler bu niteliktedir.

Ali tembel değildir. (Tekil değilleyici)

Hiçbir canlı ölümlü değildir. (Tümel değilleyiçi)

Bazı bitkiler zararlı değildir. (Tekil  değilleyiçi)

3. İÇERİK BAKIMINDAN ÖNERMELER

a) Sentetik Önermeler: 

Olgusal içerikli önermelerdir. Bu önermelerin doğru ya da yanlış olduğunu gözlem ya da deneye başvurarak belirleyebiliriz.

Örneğin=

“Kar soğuktur.” ya da “Pamuk yumuşaktır.” önermeleri sentetiktir.

Çünkü karın soğuk ya da pamuğun yumuşak olup olmadığı gözlem ya da deneyle belirlenebilir.

Bu tür önermeler doğru da olsa inkâr edilebilir ve inkâr bizi çelişkiye düşürmez.

Örneğin=

 “Kar soğuk değil, sıcaktır.” desek yanlış bir iddiada bulunmuş oluruz ama, işlediğimiz hata mantıksal değil olgusal olur.

b) Analitik Önermeler: 

Olgusal içerikten yoksundur.

Özneye yüklenen yüklem; özneyi ne nitelemekte ne de ona yeni bir şey katmaktadır. Sadece onu yinelemektedir.

Bu önermelerin doğruluk değerleri gözlem ya da deneye gitmeksizin belirlenebilir. 

Örneğin=

“Canlılar, canlı değil cansızdır.” önermesi analitik bir önermedir.

Çünkü bu önermenin doğruluk değerini saptamak için gözlem ya da deneye başvurmak gereksizdir.

Önermenin kendisi mantıksal çelişkiyi taşımaktadır. Başka bir deyişle bu önermenin yanlışlığı olgusal değil, mantıksaldır.

“Tüm kara kediler karadır.” ya da “Üçgen, üç açılı bir geometrik şekildir.” önermeleri de analitiktir.

4. BİÇİMSEL ÖZELLİKLERİNE GÖRE ÖNERMELER

a) Kategorik (basit) Önermeler:

Kategorik (basit) önermeler; özne, yüklem ve bağlaçtan oluşurlar ve tek bir yargı bildirirler.

Oya bir öğrencidir

Bazı hayvanlar zararlı değildir, önermeleri kategoriktir.

Bu önermelerde bir yüklem, bir özne ve bir de bağlaç (dir, değildir gibi) vardır.

Kategorik önermeler, özne ve yüklem arasında ilişkiye göre şu dört türe ayrılır:

Tümel Olumlu: A Bütün insanlar ölümlüdür.

Tümel Olumsuz: E Hiçbir insan ölümlü değildir.

Tikel Olumlu: I Bazı insanlar ölümlüdür.

b) Bileşik Önermeler:

Bu önermeler iki ya da daha fazla önermeye ayrılabilir.

Çünkü içlerinde birden fazla yargı vardır ve bir önerme eklemine sahiptirler.

= Oysa basit önermelerin hiçbir bölümü bir önerme değildir.

Örneğin, “Hava sıcaktır.” önermesi basittir.

Çünkü (kendinden başka) hiçbir bölümü önerme değildir.

Oysa, “Hava sıcak ise gök mavidir.” önermesi bileşik bir önermedir.

Çünkü “Hava sıcaktır.” ve “Gök mavidir.” gibi iki önermeden oluşmaktadır.

Bileşik önermeler, “ya”, “ya da”, “değil”, “ise”, “ve” gibi eklemler aracılığı ile basit önermelerden kurulur.

Bileşik Önerme Türlerine Örnekler:

1. Koşullu önermeler

Yağmur yağarsa yerler ıslanır.

Hava neme doyarsa yağmur yağar.

2. Seçenekli önermeler=

Yarın ya sinemaya ya da pikniğe gideceğiz.

Ya ücretler arttırılacak ya da fiyatlar düşürülecek.

3. Bağlantılı önermeler=

Ne Ali ne de Ahmet çalıştı

Ne çiçekleri suladı ne de ağaçları budadı.

4. Nedenli önermeler=

Ahmet Efendi bakkala görünmemeye çalışıyor; çünkü borcu var.

Öğrenciler çalışıyor; çünkü sınava hazırlanmaları gerekiyor.

5. Ekli önermeler=

Ama, fakat, ve… gibi bağlaçlarla kurulan önermelerdir.

Para malı satın alabilir, fakat insanları asla.

Denizler aşan, memleket değiştirir; fakat düşünüşü değil.

6. Özgülü önermeler=

Yüklemin yalnız bir konuya özgü olduğunu belirten önermelerdir.

Yalnız Oya ev ödevini yaptı.

insan ancak ektiğini biçer.

7. Çıkarmalı önermeler=

Aydın hariç, tüm sınıf mantıktan hoşlanmazdı.

=  Pazar hariç, her gün sekiz saat çalışıyor.

8. Karşılaştırmalı önermeler=

Ali, Ahmet’ten daha çalışkandır.

Portakal, elmadan daha besleyicidir.

9. Sınırlandırıcı önermeler=

Anlatılan olayı zaman bakımından sınırlandıran önermelerdir.

Üç gündür bu yol trafiğe kapalıdır.

Bir aydır Ahmet derslerine iyi çalışıyor.

About Post Author

Erdem OVAT

1985-1988 Dörtler Köyü İlköğretim Okulu 1988- 1993 Sakıp Sabancı İlköğretim Okulu 1993-1996 Orhan Çobanoğlu Lisesi 1997-2000 Almanya'da Turist 2001-2002 Vatani Görev Isparta Muş'ta yaptım 2002-2004 Açiköğretim Lisesinden Üstün Başarı 2005-2010 Hacettepe Üniversitesi Alman Dili Öğretmenliğinde Mezun Oldum 2010-2011 Halk Eğitim Merkezinde Almanca Öğretmenliğine Başladım 2011-2013 Çeşitli Özel Dersane ve Okullarda çalıştım 2013- .... Milli Eğitimde Almanca Öğretmeni olarak çalışmaya devam ediyorum
Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleppy
Sleppy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Bir cevap yazın